Cuộc di tản của Ông Bà Trương Lộc

 

 

Chuyện xưa: Bỏ Khiết Kỷ vào Nam (1954) 

 

Ông c̣n nhớ rất rơ, hồi đó ông c̣n trẻ, hăng say làm việc nơi hàng xứ và trong thôn xă. Thế rồi hiệp định Genève chia đôi đất nước. Ông đă định không đi đâu cả v́ xét ḿnh không làm ǵ hại ai, đâu có tội t́nh ǵ mà phải di cư! Hai ông bà bàn tính với nhau: nên đi hay ở ? Hiện đang sống nhàn hạ với nhà lầu, với tiền bạc rủng rỉnh, lại c̣n mẹ già bên cạnh, đi đâu cho đành ! Nhưng nếu không đi, Việt Minh về, nó hành hạ th́ cũng chết! Ḷng buồn rười rượi, nên ông bà đă đọc kinh cầu nguyện xin Chúa sang soi, chỉ cho con đường phải đi.

 

Sáng hôm sau, một ông già với áo nâu và túi vải đeo bên vai, đúng vẻ một cán bộ Việt Minh, đang ḍ hỏi nhà ông Trương Lộc. Nghe tin có cán bộ t́m nhà ḿnh, ông Lộc lo lắng, ông đứng ngồi không yên. Nghe tiếng gơ của nhà, ông toát mồ hôi v́ hồi hộp. Gặp mặt người khách lạ, ông thấy yên ḷng khi nhận ra người cán bộ đó chính là một người bạn thân ngày xưa, mươi năm trước đă vô khu Tư hoạt động với kháng chiến chống Pháp, nghe đâu giờ này ông ta có chức phận lớn lắm trong Đảng CS.

 

Gặp nhau sau bao năm xa cách, đôi bạn đă không dấu đuợc cảm t́nh cho nhau. Chưa ngồi với nhau được bao lâu, người khách lạ đó đă nói nhỏ bên tai ông Lộc:

-       - Bận công vụ đi qua đây, nhớ tới anh, vội ghé thăm anh một chút rồi phải đi ngay và muốn nói với anh là anh phải ra đi ngay không thể ở lại được đâu. Tôi đi theo CS đă lâu, tôi bị kẹt không ra đi được, c̣n anh chưa mắc tṛng, phải đi ngay kẻo không kịp nữa.

 

Dứt lời, người bạn già vội cất bước và mất hút sau mấy dẫy nhà trước phố. Ông Lộc bừng tỉnh, coi như Chúa nhậm lời cầu nguyện và vừa mới sai ông bạn đến cho huấn dụ. Ông vội kêu vợ dẫn 3 người con nhỏ (Châu, Ninh, B́nh) đi bộ xuống Phát Diệm rồi lấy đ̣ ra Nam Định, qua Phủ Lư rồi Hà Nôi để lấy máy bay vào Nam. C̣n 2 con nữa (Long, Hảo) ông cho đi theo ông bà Tổng Tiên ra Hà Nội. Phần ông, ông sẽ đi sau để cḥm xóm, xă ấp khỏi nghi ngờ.

 

Ngay đêm hôm đó ông đă giă từ mẹ già và tránh mặt tại Phát Diệm. Sáng hôm sau, ông được bạn bè đưa xuống một ghe nhỏ để ra đi. Ông đă phải cải trang mấy lần và phải giả vờ nằm đọc báo để lấy tờ báo che mặt, ḥng Việt Minh khỏi nhận ra ông. Cuộc ra đi của ông không thiếu hồi hộp và trắc trở.

 

Trong khi đó tại Hà Nội, tại một căn nhà trên phố Trưng Nữ Vương, mọi người sửa soạn để sáng sớm ngày mai phải ra máy bay vào Saigon. Chiều tối vẫn không thấy bóng dáng ông Lộc đâu cả. Sau khi đắn đo một hồi, ông tổng Tiên (anh rể bà Trương Lộc) tiến lại gần bà Trương Lộc và nói:

-       - Giờ này mà chưa thấy bóng dáng chú đâu cả, không biết có ǵ sẩy ra cho chú không ? Nếu chú không ra kịp đây, d́ có tính đi theo chúng tôi không ?

-       - Đă ra tới đây rồi, dù nhà em ông ấy có đi được hay không, em cũng phải lo cho các cháu. Vậy xin bác cứ cho em và các cháu đi chung với. Bà nói mà cứ như có ǵ chận nơi cổ, nghẹn ngào.

 

10 giờ đêm đó, có tiếng chuông ngoài cửa và khi cửa được mở, th́ trời ơi! Ông Lộc đă may mắn trốn thoát ra được Hà Nội. Nếu trễ một đêm thôi, chắc là không bao giờ ông có thể gặp lại vợ con nữa. Tạ ơn Chúa!

 

 

Chuyện cũ :  Định cư tại Tân Phát (1954)

 

Lời nói đầu: Tất cả sự việc được viết dưới đây đều là sự thật v́ tôi Nguyễn Minh Châu và cha mẹ tôi (ngày hôm nay 20/8/2010 mẹ tôi vẫn c̣n sống và luôn bảo đảm sự thể là thực) là những người đă trực tiếp can dự, song để giảm bớt sự đau ḷng cho con cháu của những người đă làm bậy, nên tên tuổi của những người trong cuộc chỉ được viết tắt thay v́ viết cả tên tuổi. Viết những ḍng này chỉ để ghi lại những điều đă xẩy ra với tâm trạng rất b́nh thản, không một chút hận thù, nhưng đôi khi không khỏi đau ḷng về những sự kiện sẩy ra thời thơ ấu.

 

Nói đến t́nh nghĩa, ông Lộc lại nghĩ đến ông Bạ Hởn (BH), một người phụ tá của ông Lộc ở Khiết Kỷ ngày xưa. Ông là một ngừoi khá tháo vát, làm đủ nghề: Thợ rèn, hớt tóc, đánh trống, thổi kèn đám ma…

Vào năm 1954 sau khi di cư vào Nam, ông Trương Lộc đă hùn hạp với ông BH mở tiệm phở lấy tên là Phở số 1 tại Phú Thọ Lều. (Gọi là Phú Thọ Lều v́ đó là trại di cư tại Phú Thọ, gần trựng đua phía Tây Bắc Saig̣n với hằng trăm lều vải cất vội vàng cho dân di cư từ Bắc mới vào). Ngày ngày ông Lộc phải dậy thật sớm đi mua bánh phở, thịt và xương để mang về cho ông Bạ Hởn nấu phở. Bà BH đứng lănh tiền, c̣n Châu (con trai lớn của ông Lộc hồi đó mới 10 tuổi) lănh phần chạy bàn và rửa bát.  Tiệm phở rất đông khách.

 

Mới làm được chừng 6 tháng th́ cha Phạm Ngọc Lan đến thăm và đề nghị đưa lên định cư tại Tân Phát, Bảo Lộc (một trai di cư do cha mới mở).  Cha đă nói với ông Lộc:

-      - Nếu ông không mau mang gia đ́nh đi gấp th́ con cái ông sẽ thất học, chỉ biết chạy bàn, bưng đồ ăn cho khách. Ngoài ra tôi cũng cam đoan với ông là nếu tôi chết đói th́ ông mới đói thôi.

 

Nghe bùi tai, ông Lộc đă đưa gia đ́nh theo cha lên Bảo Lộc ngay 2 ngày sau. Trước khi đi, ông Lộc đă gặp ông Bạ Hởn và cho biết sẽ ra đi. Ông BH nói:

-      - V́ tương lai các cháu, ông nên đi định cư với cha, c̣n phần tiền bạc của tiệm phở, tôi sẽ chạy đưa lại ông sau.

 

Thế mà bao nhiêu năm qua đi, ông Lộc không nhận được một đồng nào từ ông BH (!) .

Lên đến Tân Phát (viết tắt của Tân Phát Diệm), một trại di cư mới mở, chỉ vỏn vẹn 14 gia đ́nh, mà phần đông là dân Dục Đức/ Hy Nhiên và Văn Hải thuộc Phát Diệm ngoài Bắc. Cha Lan thấy ông Lộc là người có học thức đă từng gánh vác việc công, lại đáng tin cậy nên đă mời việc cho xă hay cho quận Bảo Lộc, nhưng phần v́ chán đời, phần v́ tiếc dinh thự, ruộng nương để lại ngoài Bắc, ông Lộc không nhận làm ǵ cả. Lúc đó cha Lan mới đưa cho ông Lộc một số tiền rất lớn là $10,000 đồng Đông Dương (tương đương 100 lạng vàng), nói là để ông Lộc nuôi con. Ông Lộc chẳng dám nhận, nhưng cha Lan cứ ép giữ lại: - Nếu ông không lấy để tiêu th́ cứ giữ lấy cho tôi.

 

Cầm số tiền lớn trong tay, ông Lộc chẳng phải dân buôn bán nên vội mang cất giấu đi kẻo sợ trộm.

Ngày ngày, mấy chiếc xe vận tải GMC chở thêm người lên định cư. Ông Lộc và gia đ́nh ra xem may ra co ai quen. Mấy ngày sau ông Lộc gặp được gia đ́nh bà Chánh C là cô em ruột của ông. Ông vui mừng đưa gia đ́nh ông bà Chánh C về sống chung trong một lều với gia đ́nh ông . Sau đó hai anh em (Ông Lộc và chồng bà C) đă hăng hái vào rừng chặt cây, cắt tranh làm nhà chung, mỗi gia đ́nh ở một nửa nhà. Nhưng chẳng được bao lâu v́ thấy ông Lộc thân cô thế cô, con cái c̣n nhỏ dại nên cha con ông chánh C đă ức hiếp gia đ́nh ông Lộc đủ điều:

-       - Phần đất rừng mà xă chia cho, cứ bị cha con ông Chánh C lấn dần, sau chỉ c̣n như dải cờ, đầu to, đít bé, mặt tiền rộng 15 mét, nhưng cuối vườn chỉ c̣n lại chừng 10 mét.

-       - Có hôm để tránh cơn mưa tầm tă, con trai ông Lộc tên Nguyễn Thái B́nh, lúc đó chừng 6 tuổi, đă rón rén bước ké vào phần đất trước cửa nhà ông  Chánh C để về nhà, đă bị con trai ông  Chánh C tên Tr chừng 15 tuổi đẩy ra mưa, không cho đi qua nhà.

 

Biết bao nhiêu điều sai trái gia đ́nh ông  Chánh C đă gây ra cho gia đ́nh ông Lộc, nhưng ông Lộc vẫn cắn răng chịu đựng. Thế rồi một ngày kia, nhân dịp ông Tổng Tiên là anh cột chèo của ông Lộc từ Saigon lên chơi, ông Lộc đă đưa ông Tổng Tiên ra Bảo Lộc chơi th́ ở trong Tân Phát, cha con ông  Chánh C đă đưa cưa cắt đôi mái nhà ngay giữa pḥng khách nhà ông Lộc và nói rằng họ muốn tách ra không chung nhà, chung mái nữa. Thành ra nhà ông Chánh C có 2.5 gian và nhà ông Truơng Lộc có 1.5 gian. Khi ông Tổng Tiên từ Bảo Lộc về thấy sự t́nh chỉ c̣n biết lắc đầu và an ủi chú em cột chèo.

 

Chính v́ thế mà trong ṿng mấy chục năm sống trong cùng một làng xă, hai gia đ́nh anh em ông Lộc chẳng mâư khi gặp nhau, kể cả những ngày tết nhất! Những sự kiện đau ḷng này ghi sâu trong tâm hồn nhỏ bé (chưa quá 10 tuổi) con cái ông Lộc, rất khó phai nḥa. Cũng xin nói thêm là trong số con cái ông Chánh C có nhiều người con rất đáng quí, chứ không đáng trách như Tr.

 

Mấy tháng sau gia đ́nh ông Lộc lại được tiếp gia đ́nh một người bạn cũ, biết nhau từ ngoài Bắc: gia đ́nh ông Trương H bán bè tại Lưu Phương.  Gặp gia đ́nh ông Trương H vừa từ trên xe GMC xuống, ông Lộc đă đưa gia đ́nh ông ta về nhà ở chung: chia phần ăn chỗ ngủ. Mấy tuần sau bà Trương H và cô con gái lớn tên Hường mua heo về làm thịt bán ở chợ. Thấy làm ăn được, ông bà Trương H nhờ ông Lộc vay tiền giúp, để đi buôn gạo và trà. Ông Lộc liền lấy ngay $10,000 cha Lan đưa ngày xưa cho ông ba Trương H làm ăn. Ông bà Trương H đă cầm tay ông bà Trương Lộc và nghẹn ngào nói: - Ơn này đến chết cũng không quên!

 

Nhờ số tiền đó, ông bà Trương H mới khắm khá ra, nên đă mua căn nhà của ông Vân ngay ngơ vào nhà thờ Thánh Tâm. Về sau c̣n làm đại bài bán gạo cho cả vùng. Mặc dầu làm ăn thành công, ông bà Trương H chẳng chịu trả lại tiền vay, cứ khất mai rồi lại mốt. Cực chẳng đă, ông Lộc phải thưa chuyện với cha Lan, ngài viết một lá thư cho ông Trương H xác nhận tiền đó là tiền cha cho ông Lộc mượn. Từ đó ông H mới chịu trả lại, nhưng chỉ trả dần dần, chứ không chịu trả hết ngay.

 

Sau 1975 Cộng Sản chiếm cứ Miền Nam và có chánh sách hộ khẩu, mọi người phải ghi danh mới được quyền mua mấy kư gạo mỗi tháng để sống qua ngày. Bà Trương Lộc chỉ mải mê làm cỏ trà, chẳng hay biết ǵ cả, nên chẳng mua được gạo. Bà Lộc mới lên tiệm gạo của bà Trương H xin mua vài kư về ăn v́ nhà hết gạo. Bà Trương H đă lạnh lùng nói:

  - Hết gạo rồi, bà kiếm chỗ khác mà mua.

-      - Chắc nhà bà nhịn đói cả nhỉ! Bà Lộc đáp lại.

 

   Sau đó bà Lộc xách thúng về mà ḷng đau như cắt v́ chán ngán t́nh người. Vừa đi bà vừa nghĩ đến câu nói ngày xưa của bà Trương H:

- “Ơn này đến chết cũng không quên!”

 

Sau này ông Tiệp (một người bạn vong niên của cả ông Lộc và ông H) biết được chuyện, đă trách ông H về chuyện này, nên Tết năm đó bà H đă đưa 5 kư gạo nếp tết ông bà Lộc.

 

Chạy xuống Nha Trang (1975)

 

Việt Cộng toan đánh Đalat, mọi người ở Bảo Lộc đổ xô xuống Phan Rang qua ngă đèo Ngoạn Mục, rồi kéo nhau về Nha Trang lánh nạn. Ông bà Trương Lộc được ông giáo Thảo (em trai bà Trương Lộc) định cho đi ké bằng xe chở thuốc tây xuống Nha Trang. Nhưng lúc đó ông Trương Lộc mới phát giác là ông quên ch́a khóa nhà, nên dùng xe đạp quay về Tân Phát t́m ch́a khóa nhà. Về lại nhà, ông giựt cả ḿnh v́ hàng xóm đă cậy cửa vô nhà và bà Trưởng Biên kế cận nhà đang khuân đồ đạc của ông bà Trương Lộc về nhà ḿnh. Ông Lộc thiệt bực ḿnh nhưng cũng đành cầm ḿnh và dâng cho Chúa niềm đau bị ăn cướp bởi hàng xóm. Ong vội t́m chùm ch́a khóa nhà rôi ra lại Bảo Lộc. Đến khi trở ra chợ Bảo Lộc, nơi nhà ông giáo Thảo th́ mọi người đă khởi hành từ lâu, chỉ c̣n căn nhà trống với chiếc khóa lớn nơi của chính.

 

Ông Trương Lộc vội quá giang xe đi ra Nha Trang, trong đoàn người di tản tấp lập trên đường lộ. Tối đèo Ngoạn Mục, đoàn người càng trở nên đông đảo với nhóm dân chúng từ Đalạt kéo xuống.

 

Tới Phan Rang th́ trời đổ mưa. Ông Lộc vừa đói vừa lạnh sau một ngày không có ǵ bỏ bụng lại chẳng quen biết ai nơi xứ lạ này. Ông ráng lê người lánh mưa trong ngôi nhà thờ đổ nát không cha xứ, không bổn đạo. Những giọt nước mưa chui qua mái tôn thủng làm ướt cả khu nhà thờ đổ nát cũng như quần áo ông. Ông Lộc kiếm một góc nhà thờ, ngồi bó gối chờ qua đêm, rồi ngày mai ra Nha Trang t́m người vợ không biết giờ này phiêu bạt nơi đâu.

 

Trời vừa hừng sáng ông Lộc đă vội kiếm xe đi Nha Trang ngay. Tới Nha Trang, một thành phố khá lớn của miền Trung Việt Nam với hàng chục ngàn người di tản từ Qui Nhơn, Đà Năng, Đalạt, Lâm Đồng, Ban-Mê-Thuộc đổ về, Đủ mọi hạng người nằm la liệt bên vệ đường. Ông Lộc cảm thấy thất vọng: Làm sao t́m được bà vợ già trong cái hoàn cảnh nhốn nhang này. Nỗi buồn xâu xé tim ông. Ông không ngừng lê gót trên những con đường sỏi cát của thánh phố Nha Trang. Miệng ông th́ thầm đọc kinh, xin Chúa đoái thương t́m cho ra bà vợ già.

 

Đang lầm lũi rảo bước đi, ông nghe có tiếng xe Vespa đi lại bên ḿnh rồi thắng lại và có người cất tiếng hỏi: - Bác đi đâu đó ?

 

Ngửa mặt lên nh́n, ông ngac nhiên nhận ra anh Phạm Bá Kiểm, cũng là cháu rể của ông, thiếu tá không quân đóng tại Nha Trang.

-       - Tôi đi t Bảo Lộc ra đây t́m bà ấy đi trước rồi mà không biết giờ ở đâu!

-       - Ah! Để con chở bác lại chỗ bác gái và ba mẹ con tạm trú.

 

Trời ơi! C̣n ǵ mừng hơn! Nếu không gặp anh Kiểm th́ chắc là vợ chồng già này phải chịu cảnh mỗi người một ngả. Tạ ơn Chúa!

Sau khi anh Kiểm chở tới một căn phố nhỏ, ông Lộc đă gặp lại bà vợ già nơi xứ Nha Trang cát trắng.

Ông bà đă chia tiền thuê nhà để được ngủ tại vỉa hè của căn phố. Lúc đó ông Lộc mới thấy đói và vợ ông đă đi vay gạo của người quen để về nấu cơm cho ông ăn. Cầm tô cơm nóng trên tay, ông thấy nghen ngào, phần v́ tủi thân, không ngờ một người con sinh trưởng trong một gia đ́nh quyền quí với mấy căn nhà ngói, với mấy trăm mẫu ruộng thẳng cánh c̣ bay, bây giờ phải nằm ké vỉa hè nhà người ta và phải vay gạo để nấu cơm, sống qua ngày. Nhưng ông cũng thấy một niềm vui dâng lên trong ḷng khi biết được rằng Chúa đă nhận lời cầu xin của ông. Ông c̣n vui hơn nữa khi nhận thấy bà vợ già của ông đă lo cơm nước cho ông không quản ngại mệt nhọc, già yếu…

 

Đêm hôm đó, ông không sao ngủ được. Ông lo lắng cho tương lai của vợ chồng ông, của con cái ông và của đất nước này. VC tiến tới một ngày một gần. Ông nhớ năm 1954 ông đă phải bỏ làng xóm thân yêu Khiết Kỷ của ông để cùng vợ con di cư vào Nam với hai bàn tay trắng.

 

Vô Vũng Tầu rồi vào Saigon (1975)

 

Đêm đầu tại Nha Trang, giấc ngủ đă đến với ông thiệt nhẹ nhàng. Nếu không có những tiếng súng đại bác nổ thiệt gần, chắc ông c̣n ngủ tới trưa. Sau khi lau mặt và điểm tâm, ông bước ra phố nghe ngóng t́nh h́nh. Càng ngày t́nh h́nh càng thê thảm!

 

Một buổi trưa kia, cô Nhường (chị cô Tâm, cô Đức), con bà Chánh Phẩm ghé thăm ông bà Trương Lộc và xin ở lại cho yên tâm v́ thân gái dặm trường. Hơn nữa cô cũng đă từng sống trong nhà ông bà Trương Lộc cả chục năm trời tại Bảo Lộc, đâu có xa lạ ǵ.

 

Từ hôm đó, cô Nhường lănh trách nhiệm t́m đường đưa ông bà Trương Lộc về SaiG̣n. Cô đă làm quen và đă được chủ một nghe buồm lớn cho cô và ông bà Trương Lộc lên ghe vào SaiGon. Khổ nỗi cô không có tiền mang theo, nên chủ ghe c̣n ngần ngại. May quá, ông Trương Lộc lúc nào cũng lo xa, nên vẫn thủ một ít tiền trong túi, và mọi sự đă được giải quyết êm đẹp và ghe trực chỉ Vũng Tầu.

 

Tới Vũng Tầu, không ai thuê được chỗ ở trong thành phố, nên mọi người lại phải tiếp tục chen lấn nhau ngủ trên ghe. Mấy ngày sau mới thấy yên yên, mọi người kéo nhau về Saigon. Ông bà Trương Lộc phải tam trú trong sân nhà thờ Phú Nhuận (xứ cha Luận, con ông cố Đán quê Khiết Kỷ làm chính xứ).

 

Xuống Cần Thơ (1975)

 

Nằm măi trong sân nhà thờ lâu cũng chán, ông bà Trương Lộc cùng linh mục Phạm Ngọc Lan rủ nhau xuống Cần Thơ với con trai của ông bà là Giào sư Nguyễn Tư Ninh, lúc đó là Chủ sự Trung Tâm sinh Ngữ Viện Đại Học Cần Thơ. Được biết cha Lan rất thân với gia đ́nh ông bà Trương Lộc và cũng rất thân với ông bà Đỗ Minh Hà (tức ông Phương con bà Trương Tuệ quê Khiết Kỷ, mà bà Trương Tuệ trước lại là em ruột mẹ ông Trương Lộc). Sỡ dĩ cha Lan xuống Cần thơ là để trong trường hợp cần di tản th́ trung úy phi công trực thăng tên Nguyễn trọng Thanh lại là con rể ông Phương, hiện đóng tại phi trường Trà Nóc Cầnthơ, sẽ mang máy bay đến đón di tản.

 

Ở Cầnthơ được mấy hôm th́ Ninh đưa ông Trương Lộc ra Phước Tỉnh thăm Sơ Nguyễn Thị Thanh Hiền là chị của ông Ninh và là con gái đầu ḷng của ông Trương Lộc. Sau khi tới nhà ḍng, hai cha con ông Ninh đă ghé trụ sở Xă Phước tỉnh thăm ông Nguyễn Mạnh Hùng (Đồng) là con trai út của ông Hội Nhận (anh cả của ông Lộc). Anh Hùng đă mời 2 cha con ông Ninh ăn một bữa cơm gia đ́nh với nhau “v́ sợ mai nay không biết c̣n gặp được nhau không”. Lúc đó người con gái út của ông tên là Nguyễn Thị Thanh Hảo, c̣n đang thụ huấn tại nhà tập ḍng Mến Thanh Giá Phát Diệm tại G̣ Vấp, nên khi Sơ Hiến ngỏ ư mời cha mẹ ḿnh ở lại Phước Tỉnh chung với các thầy ḍng Lasan và Đồng Công, ông cụ không chịu v́ sợ nếu t́nh h́nh biền động, nhà ḍng cho đệ tử về th́ cô con út của ông biết đi về đâu, biết t́m cha mẹ ở chỗ nào ?

 

Thế rồi ngày 30 tháng Tư, Saigon đổi chủ, tướng Minh ra lệnh đầu hàng, các phi công được lệnh lái máy bay ra Côn Sơn rồi sang Thái Lan, nên trung úy Thanh không thể mang trực thăng đón vợ con cùng bố mẹ vợ và cha Lan được, nên mọi người mới bị kẹt lại. Sau này cha Lan t́m cách vượt biên, bị bắt lại. Đến khi được thả không đi đứng được, phải ḅ mà di chuyển. Lúc nào cũng đói meo v́ không ai nuôi, mấy tháng sau cha qua đời tại Saig̣n.

 

Về lại Bảo Lộc (1975)

 

Ông Trương Lộc rời Cầnthơ định về lại Bảo Lộc, nhưng sợ Việt Minh làm khó nên đă ghé vào Bầu Cá (nằm giữa Gia Kiệm và La Ngà) thăm ông bà Đại (thông gia: mẹ của Xuyến, mẹ vợ của Long) và cũng luôn thể thăm ông Phó Mễ (con ông Trùm Thức quê Khiết Kỷ chỗ quen biết ngày xưa). Ông bà Trương Lộc định ở lại lập nghiệp tại đây nên đă mua đất cùng gần 30 tấm tôn để làm căn nhà 3 gian.

 

Mấy tháng sau, thấy t́nh h́nh ổn định hơn, ông Trương Lộc đă đánh bạo về lại Tân Phát. Nhưng mọi chuỵên đă đổi thay. Căn nhà của ông bà đă bị làng xóm đến hôi của, lấy hết mọi đồ đạc và căn nhà đă được cán bộ Cộng Sản từ sở Ngo (phía trong sở trà Minh Rồng) chiếm giữ. Vườn trà sau nhà đă bị chặt phá và được thay thế bằng những cây ngô (bắp) đă cao tới lưng quần. Vài anh cán bộ xách súng ra ngồi trước nhà coi chừng kẻ qua người lại v́ căn nhà của ông bà nằm ngay cửa ngơ của huyết mạch chính trong vùng Tân Thanh, Tân Pháp, sở Ngo…

 

Sau bao ngày trả giá, căn nhà đă được trả lại cho ông Trương Lộc với giá 3000 đồng. Nhận lại được căn nhà cũ, ông Trương Lộc cảm thấy vừa mừng vừa ngao ngán. Mừng v́ lấy lại được că nhà cũ làm nơi cư trú cho vợ chồng ông, nhưng lại ngao ngán v́ căn nhà điêu tàn, hoang phế.

 

Ông Trương Lộc xin tá túc tại nhà ông Quản Thơ (con cả ông Hội Nhận) để ngày ngày xuống dọn nhà. Chỉ một ḿnh quần quật dọn dẹp, không người giúp đỡ. Ông đă mất hơn tháng trời mới dẹp tàm tạm được căn nhà. Trong suốt thời gian đó, em gái của ông là bà Chánh C với con cháu đầy dẫy chung quanh, lại không di tản, nên không mất mát ǵ. Nhưng không bao giờ ghé thăm hay giúp đỡ ǵ cho ông anh thất thế, cũng chẳng bao giờ cho ông anh bát cơm nguội hay tô cháo lỏng, thậm chí một ly nước lạnh cũng không có. T́nh nghĩa anh em thế đó!

 

 

Sau khi đă dọn dẹp tạm gọn gàng, ông Lộc nhờ người cháu tên Trương Tư mang tiền và một bao chè lớn xuống Bầu Cá đón bà Trương Lộc về lại Tân Phát. Bà Lộc đă gởi 20 tấm tôn lại cho bà thông gia để theo người cháu về lại căn nhà xưa, và bắt đầu gầy dựng lại. Lúc đó con cái của ông bà thất lạc cà:

 

Con gái lớn tức Sơ Thanh-Hiến và cô con út tên Thanh-Hảo đă theo nhà ḍng sang Mỹ an toàn, con trai lớn của ông bà tên là Châu cũng sang được tới Mỹ, người con trai thứ tên Long, ngày xưa đi lính làm trợ y th́ đang ở trong trại cải tạo. Người con thứ ba của ông bà tên Ninh vẫn c̣n dạy tại Đại Học Cần Thơ. Cùng ở chung với Ninh là người con trai út của ông bà tên Phát, là sinh viên tại đây. Duy có người con trai thứ tư của ông bà tên B́nh th́ vẫn c̣n ở lại Bỉ sau khi lấy xong văn bằng tiến sĩ kinh tế, quản trị xí nghiệp. Trước kia B́nh đă quyết định về lại Việt Nam sau khi hoc xong, nhưng vừa hoc xong th́ Saigon thất thủ nên đành phải kéo dài kiếp ly hương nơi xứ người.

 

Tại Tân Phát, hai ông bà Trương Lộc, mặc dầu già yếu song vẫn hăng hái, nương tựa nhau, xắn tay xây dựng lại cơ nghiệp nhỏ bé của ḿnh, không quên đọc kinh sáng tối cầu cho con cái đang phiêu bạt khắp bốn phương trời.

 

Đêm đêm nằm nghĩ lại chuyện xưa ông Lộc thấy Thiên Chúa đă thương ông cách riêng, đă giữ ǵn ông và gia đ́nh ông mọi nơi, mọi lúc. Cuộc chiến Việt Nam thảm khốc đă mang đến biết bao nhiêu chết chóc và tàn phá cho dân tộc Việt Nam, nhưng gia đ́nh ông được may mắn không sứt mẻ mộ ai trong suốt cuộc chiến kéo dài mấy chục năm trường. Tạ ơn Chúa !

 

Về sau này, thấy ông bà vừa già vừa yếu nên người con út tên Phát của ông bà đă dời từ Cần Thơ về Tân Phát để săn sóc cha mẹ già. Khi Long được ra khỏi trại cải tạo, đă nhiều phen đưa vợ con vượt biên nhưng không thành, tiền bạc mất hết. Rồi vào năm 1981 Long đă cùng với Ninh đưa vợ con vượt biên trên một con tầu nhỏ do vợ chồng cô Liên con ông Nguyễn Văn Nhứt (tiệm trà Thiên Hựu Đalạt) tổ chức. Con ghe nhỏ vừa ra đến ngoài khơi th́ máy hư, thiếu cơm ăn, thiếu nước uống, luôn phải vật lộn với song biển, mưa dầm, nhưng cuối cùng đă tới được Thái Lan và sau này định cư tại California, Mỹ Quốc.

 

Ông bà Trương Lộc xuất ngoại đoàn tụ với con cái (1983)

 

Người con thứ tư của ông bà tên Nguyễn Thái B́nh ở Bỉ, không về được Việt Nam nên đă kiếm việc tại đó làm kế sinh nhai. B́nh ở Liège nhưng làm măi tận Brussel, cách nhau cả hơn trăm cây số. Mỗi ngày B́nh lái xe tới nhà ga rồi lấy xe lửa đi làm.

 

Một ngày kia, ngồi trên xe lửa về nhà, B́nh nghe có tiếng ai gọi ḿnh. Quay lại B́nh nhận ra một người bạn Bỉ, ngày xưa cùng học ban tiến sĩ với B́nh ở Liège, nhưng lâu ngày không gặp. Nhận ra nhau, tay bắt, mặt mừng, anh bạn người Bỉ hỏi B́nh:

-       - Tôi tưởng anh về việt Nam rồi chứ, sao c̣n ở đây ?

-       - Việt Cộng nó chiếm Saigon rồi về làm ǵ nữa! Đành ở lại đây! B́nh trả lời.

-       - Thế c̣n ba mẹ và anh em th́ sao ?

-       - B́nh có một chị, 3 anh và cô em gái ở bên Mỹ, nhưng ba mẹ và người em trai út c̣n kẹt lại bên Viêt Nam.

-       - Bạn có muốn đưa ba mẹ sang đây không ? Ngựi bạn Bỉ hỏi B́nh.

-       - Làm sao mà sang được chứ ?

-       - Nếu bạn muốn ḿnh có thể giúp bạn được.

-       - Thiệt không ? Bạn làm ǵ mà nói ngon vậy ?

-       - Ḿnh làm Đại Sứ Bỉ tại HàNội mà.

 

Trời ơi! Ai có thể ngờ được sự thể này!

 

Về nhà B́nh vội viết thư cho cha mẹ là ông bà Trương Lộc ở Việt Nam hỏi ư kiến xem có muốn đi khỏi Việt Nam không v́ lúc đó có rất ít người được xuất ngoại chính thức.

Sau khi nhận được thư con trai tên B́nh từ Bỉ Quôc, ông bà Trương Lộc vi mừng khôn xiết, vội ra Bào Lộc hỏi ư kiến và bàn bạ với ông em vợ tức GS Trần Đăng Thảo (tên trong nhà là Thao và một thời là Hiệu Trưởng trường Nông Lâm Súc Bảo Lộc) Ông Thảo đă ôm chầm ông anh vợ v́ mừng cho anh va khuyên anh nên làm giấy tờ đi ngay v́ từ ngày SG đổi chủ chưa ai được đi chính thức.

Nhờ chính quyền xă và chính quyền huyện Bảo Lộc, là những người quen biết giúp đỡ nên mọi thủ tục được hoàn tất mau lẹ và không tốn kém ǵ cả: chỉ tốn 50 đồng tiền để thị thực giấy tờ mà thôi. Ông bà đă nộp đơn xuất ngoại.

 

Mấy tuần sau, ông bà Lộc được báo là giấy xuất ngoại chính thức của ông bà đă được chấp thuận, cấn phải lên Đalạt lấy về để sửa soạn lên đường ra nước ngoài đoàn tụ với con taị Bỉ Quốc.

 

Cầm giấy phép xuất cảnh trong tay, ông bà vừa vui vừa buồn: vi v́ được đoàn tụ với các con tại Bỉ Quốc và Mỹ Quốc, nhưng buồn v́ phải xa vợ chồng người con Út với đứa cháu nội mới đầy một tuổi.

 

Trong mấy ngày sau, ông bà Lộ mất ăn, mất ngủ v́ trằn trọc suy nghĩ: nên đi hay ở lại, nên xuất ngoại sống với các con giầu có nơi xứ người hay ở lại với vợ chồng người con út nghèo khó thiếu may mắn tại quê nhà Bảo Lộc với vườn trà, ao cá, quanh năm thiếu ăn, thiếu mặc và luôn bị hàng xóm ḍm ngó, làm khó dễ.

 

Ông bà đă luôn quỳ bên bàn thờ cầu nguyện xin Chúa soi sáng t́m một quyết định khả thi.

 

Ngày phải lên đường đă gần đến, không thể chần chờ được nữa, ông bà bèn đánh diện sang Bỉ cho B́nh biết là ông bà không thể bỏ con nghèo mà theo con giầu được. Nếu đi th́ phải đi chung với vợ chồng người con út (Phát), nếu không th́ ở lại cả.

 

Từ Bỉ Quốc, B́nh nhận được điện tín từ VN mà ḷng se thắt, gia đ́nh ḿnh là Bắc kỳ di cư 54, sống tại Miền Nam, làm sao bên thắng cuộc lại chịu thỏa măn yêu sách khó thực hiện này? Nhưng biết làm sao được! Đành đánh bạo liên lạc bới anh bạn Đại sứ Bỉ tại Hà Nội tŕnh bầy cái khó khăn của gia đ́nh, nhờ anh ta giúp đỡ.

 

Ông bà Lộc đă về lại Tân Phát tiếp tục cuộc sồng thường nhật và quên đi ca1ivie65c xuất ngoại xa vời đó.

 

Nhưng đúng một tuần sau, ông bà được tin nhắn từ chính quyền tỉnh đ̣i ông bà Lộc và vợ chồng người con út lên Đalạt kư giấy tờ xuất cảnh mà không cần thẩm vấn ǵ thêm, kể cả vợ chồng người con út. Tạ ơn Chúa!

 

Mười ngày sau, ông bà Trương Lộc và vợ chồng người con út cùng đứa cháu gái đă gạt nước mắt giă từ quê hương, ḍng họ và tổ tiên, đáp máy bay, trực chỉ Bỉ Quốc, làm lại cuộc đời khi đă hơn bẩy mươi tuổi đầu. Âu cũng là số trời! 

 

***

Được tin cha me ḿnh đă tới Bỉ Quốc, các con của ông bà Trương Lộc tại Mỹ đă vội vàng làm giấy tờ bảo lănh cho cha mẹ và gia đ́nh em út sang Mỹ.

Trong khi chờ chính quyền Mỹ cứu xét hồ sơ nhập tịch Hoa kư, ông bà đă được B́nh (lúc này là Phó Tổng Giám Đốc một công ty lớn tại 6 nước Âu Châu) đưa đi tham quan ṭa thanh Ro6ma và các nước Âu Châu. Sáu tháng sau ông bà Trương Lộc được Mỹ cho nhập cảnh, nhưng gia đ́nh Phát phải ở lại Bỉ tối thiểu 10 năm nữa trước khi được cứu xét hồ sơ.

 

Ông bà Trương Lộc đă tới Cali đúng ngày lễ Tạ Ơn 1983.

*

Riêng về phần Phát chưa được thẩm vấn để đi Mỹ, buộc phải chờ ít nhất trên 10 năm nữa, nên phải nương nấu với anh ḿnh tên là B́nh.

Cuộ đời mới của vợ chồng Phát thiệt khó khăn nơi xứ lạ quê người: tiền bạc không có, nghề ngỗng cũng không, ngay cả một câu tiếng Pháp cũng chẳng biết, thôi dành nhờ ông anh kiếm việc lau nhà, cắt cỏ, sống qua ngày và học thêm tiếng Pháp. 

Ngày tháng qua đi thật nhanh. Vợ chồng Phát vui vẻ an phận sống gần gia đ́nh anh B́nh của ḿnh. Thế rồi một chuyện lạ sẩy ra cho đời Phát như đă được ghi trong gia phả ḍng họ:

 

Pherô Nguyễn Thanh Phát, sinh ngày 15/7/1956 tại Tân-Phát, Bảo-Lộc. Lâm-Đồng.  Ngay từ  nhỏ đă ham máy-móc và học-hỏi.  Do một cơ duyên khó hiểu, ông đă may-mắn học được nghề thuốc Nam.  Ông rất giỏi bắt-mạch và bốc thuốc. Nhưng ông không chịu kiếm sống bằng nghề thuốc, chỉ để giúp người bệnh-hoạn thôi.  Ông hay t́m-ṭi học hỏi. Cũng v́ ham học hỏi nghề thuốc Nam, ông đă bị VC bắt khi vô rừng t́m thuốc. Được thả về, ông lại bị bên Quốc gia cho đi tù v́ nghi ông vô bưng liên lạ với VC, nên trong ṿng 24 giờ ông phăi bỏ Bảo Lộc xuống Cần Thơ sống với ông anh Giáo sư Đại học Cần Thơ (Ninh).

Ông cũng đă một thời kinh-doanh rất thành-công bằng nghề nuôi ong. Ông lập gia-đ́nh tại Tân-Phát với Anna Nguyễn thị B́nh (Hương), sinh ngày 01/10/1959 tại Tân-Phát, là con gái ông bà Nguyễn Văn Lượng.

Năm 1983 ông theo cha mẹ sang Bỉ-Quốc lập-nghiệp. Nơi xứ lạ, quê người, tiếng nói chẳng phải tiếng ḿnh, ông lại bắt đầu làm lại cuộc đời bằng cách học tiếng nước người và học một nghề mới để nuôi gia đ́nh. 

Trong cuộc thi-tuyển của Ngân-Hàng Quốc-Gia Bỉ.  Ngân hàng chỉ chọn  một người trong tổng số 3000 ứng viên, mà phần đông là người bản-xứ.  Một chuyện không ngờ đă sẩy ra: Một người ngoại-quốc, không quốc-tịch Bỉ, không nói rành tiếng Bỉ hay tiếng Pháp, cư-ngụ ở Bỉ chưa đầy 5 năm đă là người độc-nhất được chọn: Ông Nguyễn Thanh Phát con ông Trương Lộc đó. 

Ông bà Phát hiện đang sống Liège-Ans, Belgique và làm cho Ngân Hàng Quốc Gia Bỉ với nhiều quyền lợi ít ai bằng như: mỗi năm được lănh 15 tháng lương chưa kể 3 tháng nghỉ hè mỗi năm, đó là chưa kể những khi nghỉ v́ đau ốm. Và c̣n nhiều quyền lợi khác như mượn nợ mua nhà khỏi trả tiền lời, mỗi năm hăng cấp cho một bộ complet và 10 sơ mi để đi làm nhà và hăng trách nhiệm giặt ủi cho...

 

                                   - Quyền năng Thiên Chúa bao lao, muôn đời con sẽ ngợi ca danh Ngài!