Các Ca Đoàn Của Giáo Xứ Cái Mơn

 

 

                                                             

1. Ca Đoàn  Philipphê

 Trước thời gian thầy Ba Trạch, cựu chủng sinh Cái Mơn, xuất tu về quê lập gia đ́nh th́ Cái Mơn chưa có Ca đoàn ( Hội Hát). Nhà phước đảm trách việc hát lễ nhà thờ giáo xứ. Bức xúc trước t́nh trạng giáo xứ lớn như vậy mà không có ca đoàn, phải lệ thuộc vào các d́ phước, thầy Ba Trạch và một số anh em em cựu chủng sinh xin phép cha xứ thành lập ca đoàn năm 1930 cùng với sự cộng tác của  các bạn cựu chủng sinh và nhóm thanh niên đầy thiện chí của giáo xứ. Ca đoàn Philipphê ra đời từ thời gian nầy.

Tưởng cũng nên biết qua về thầy Ba Trạch đôi nét. Thầy sinh năm 1904, cựu chủng sinh Đại Chủng Viện thánh Giuse Sài g̣n, vốn đam mê và rất có thiên tư về nhạc, dầu thời điểm nầy Chủng viện chẳng những không dạy môn nhạc mà c̣n cấm chơi nhạc v́ theo quan điểm đương thời, người mê nhạc là lăng mạng không hợp với đời sống tu tŕ. Tuy vậy với kiến thức Pháp văn thời đó thầy đă nghiêng cứu sách vở, tự học, chẳng những giỏi nhạc lư, thầy c̣n viết nhạc và phối nhạc, phối khí cho đủ loại nhạc cụ. Thầy chuyên phong cầm nhưng vẩn là nhạc sĩ vỉ cầm, accordeon, contre- basse… Thầy dạy đủ các loại kèn và cả đờn dây…Với khả năng thiên phú nầy thầy đă xây dựng cho Cái Mơn ca đoàn và đội kèn (fanfare) rất nổi tiếng. Một số nhạc công của đội kèn nầy có thời gian phục vụ Tiểu Đoàn 307 của  Tướng Đồng Văn Cống. Sau 30/4.1975 một số anh em trẻ đệ tử của thầy đă phục vụ ban văn công tỉnh Bến Tre.Về sau thấy rằng việc phục vụ nầy vất vả mà không giúp ǵ được cho gia đ́nh , nhất là vào thời điểm đó kinh tế thật khó khăn, anh em xin nghỉ việc về quê t́m phương sinh sống. Đến lúc t́nh trạng kinh tế ngặt nghèo, một số anh em bán kèn, đờn để sống qua ngày. Từ đây đội kèn Cái Mơn tan ră, bây giờ muốn lập lại không dễ: tiền không thành vấn đề nhưng người lănh đạo mhư thầy Ba Trạch không c̣n ai.

Thầy Ba Trạch lâm trọng bệnh và mất đi năm 1986 để lại duy nhất một đệ tử là Ông Nguyễn Văn Nhung. Ông nầy giữ chân đờn cho ca đoàn Philipphê từ buổi  phôi thai của ca đoàn đến lúc thầy Ba  không lên lầu hát được v́ tuổi già th́ Ông Tám Nhung thay thế và kiêm luôn việc tập hát đến năm 1985. V́ gia cảnh và bệnh ông xin nghỉ, qua đời ngày 14/5.2007 Người tạm thời thay thế là thầy Jac. Nguyễn Huỳnh Tươi (1)đang thất nghiệp, tu tại gia v́ Đại Chủng Viện  Piô X, Đà Lạt  bị giải thể. Thời gian nầy thầy cũng  chưa được phép sống tại nhà xứ và cũng không được liên lạc với các linh mục họ đạo. Năm 1986, thầy Nguyễn Văn Hiền cựu chủng sinh xuất tu từ cộng đoàn Vĩnh Kim  thay thế.

Nhớ lại sau 1975 Đại Chủng Viện Vỉnh Long phải chia ra  hai nhóm: một tổ ở  tiểu Chủng Viện Vỉnh Long, và tổ thứ hai dời về giáo xứ Vĩnh Kim, họ đạo c̣n có đất cánh canh tác để vừa làm ruộng vừa học nhưng cũng không được lâu dài v́ nơi đây cũng bị giải tán. Hầu như tổ nầy không c̣n ai làm linh mục v́ không có nơi nương tựa, trừ một số anh em vượt biên sang Anh quốc, Úc Châu và Hoa Kỳ, Đài Loan. Đại Chủng Viện Vĩnh Long bị tịch biên năm 1977, thế là cả tổ Vỉnh Long cũng bị giải tán! Vấn để đến ngày nay cũng chưa được giải quyết dù có lời thỉnh cầu của Đức Giám Mục và toàn thể linh mục giáo phận.

 2. Ca Đoàn Alleluia.

Số phận của Đại Chủng Viện Vĩnh Long đă được định đoạt, các thầy ai về nhà nấy, một ít thầy cố gắng bám trụ theo cha sở tu tại gia, số khác t́m đường đi tu ở hải ngoại như nói trên. Tại Cái Mơn có 8 thầy, anh em họp nhau t́m việc phục vụ Chúa và Giáo Hội. Trong các anh em nầy có thầy P. Nguyễn Văn Bữu từng là ca trưởng của Đại Chủng Viện, anh em  bàn nhau thành lập ca đoàn v́ nỗi bức xúc ca đoàn Philipphê đang thời kỳ xuống dốc trầm trọng. Thế là từ năm 1978 ca đoàn Alleluia ra đời. Ngoài số anh em chủng sinh, c̣n có các nữ tu sỉ ḍng Phaolô, Lasan nữ của các cộng đoàn bị giải tán về hợp tác, cộng với những công chức và sinh viên thất nghiệp. Đây quả là ca đoàn có bề thế về nhân sự lẩn nghệ thuật thánh nhạc.

V́ gia cảnh, năm1989 anh Nguyễn Văn Bữu phải lên thành phố Hồ Chí Minh dạy học, ca  đoàn giao cho anh Nguyễn Thế Truyền điều khiển nhưng cũng chỉ đến năm 2002 anh nầy cũng v́ gia cảnh xin nghỉ đi t́m việc làm v́ nghề vườn không đủ trang trải cho gia đ́nh. Từ đây ca đoàn tạm nghỉ……

Năm 2002 cha  chánh sở cho mời chị Nguyễn thị Sáng lănh trách nhiệm đàn và chị Nguyễn Thị  Thủy tập hát. Ca đoàn Alleluia sống lại thật! Đến hôm nay ca đoàn nầy vẫn là ca đoàn khá nhất trong giáo xứ, nhờ một số cựu thành viên và những người mới có khả năng và tinh thần cao.

 3.Ca đoàn Thanh Niên.

Vào thời điểm 1998 trong giáo xứ  đă bắt đầu có những đoàn thể, nhưng thanh niên th́ chưa có nơi để sinh hoạt. Đa số anh em rất tốt nhưng gặp nhau chỉ ở quán cà phê, đôi khi bày  rượu ra, lấy đó làm vui, và cho đó là đoàn kết! Đây là số anh em con nhà lành, làm việc rất giỏi, nhưng hoàn cảnh thế nầy không sớm th́ muộn có người sẽ hư.

Cha chánh sở năy ra ư định mời anh em  buổi chiều đến nhà sinh hoạt giáo xứ tập hát, anh em nhiệt t́nh hưởng ứng ngay. Nhiều anh em chưa biết một dấu nhạc và chưa bao giờ hát được một câu nhưng với  nhiệt t́nh của tuổi trẻ và được đánh đúng tâm lư anh em cố gắng tập mỗi ngày và chỉ sau mấy tháng họ đă biết xướng âm và hát tốt. Phấn khởi lắm.! Dịp may  lại đến: Ṭa Giám Mục gởi đến giáo xứ thầy Phó tế Phaolô Lê văn Nhẩn, người có nghề cầm ca. Thế là từ nay anh em có ca trưởng và bắt đầu nhận hát lễ mỗi tuần một ngày.

Cuối năm 1999 Thầy phó Tế Lê Văn Nhẩn chịu chức linh mục và được bài sai phục vụ tại giáo xứ Bến Tre. Từ đây ca trưởng là anh Mai thành Liên, cựu chủng sinh trực tiếp lănh đạo. Ca đoàn hát chưa hay nhưng không dỡ, được một điều là anh em rất dễ tánh và đoàn kết. Ngoài công tác hát lễ anh em c̣n là những cộng sự viên rất đắt lực của giáo xứ trong nhiều sinh hoạt khác.

 4.Ca Đoàn Con Đức Mẹ.

Năm 1958 ḍng Mến Thámh Giá Cái Mơn mở Nữ Trung Học Tư Thục đệ Nhất Cấp. Ban giáo sư chủ lực là các d́ đă được ḍng chuẫn bị từ lâu, ngoài ra c̣n nhờ vào sự cộng tác của ba chị ḍng AFI (Assocation Fraternelle Internationnale do Đức Giám Mục Ngô Đ́nh Thục giới thiệu.

Trường có nhận nội trú dành cho các em nữ con nhà khá giả  thuộc nhiều họ đạo đến học. Chính nhờ chế độ nội trú mà nhiều em ở vùng xa có dịp t́m hiểu ơn gọi và hiện là nữ tu đang phục vụ hội ḍng.

Sống nội trú, các trẻ nữ có nhiều sinh hoạt nhưng sinh hoạt nổi hơn cả là học nhạc ( violon, mandoline, guitare… ) và tập hát. Trong ban giáo sư có d́ Maria Phướng  giỏi nhạc, dạy các em các loại nhạc cụ như trên. Ngoài ra c̣n có d́ Maria Nguyễn Thị Phước, một tu sĩ có phong cách sang, hiền từ vui tánh và nói tiếng Pháp rất giỏi, sử dụng phong cầm tuyệt vời. Chính d́ có trách nhiệm tập hát cho các học sinh. Nhân hoàn cảnh thuận tiện nầy, nhà trường nhận hát lễ nhà thờ cùng với ca đoàn đang hoạt động có. Đây chính là nguồn gốc ca đoàn Con Đức Mẹ. Thời gian nầy ca đoàn vừa là hội đoàn Con Đức Mẹ nên rất đông thành viên, hát hay, có đồng phục riêng, nổi bật không chỉ trong giáo xứ mà đến tận vùng xa, nhất là khi có đoàn viên lập gia đ́nh được chị em đón tiếp trọng thể. Phía thanh niên chưa có trường học nên chẳng dễ ǵ cưới được gái Cái Mơn có học! Đó là lư do tại sao giáo xứ nầy có rất nhiều con rể là sĩ quan, giáo sư người Bắc, Trung và cả ở hải ngoại… những người có học thức, xứng  đôi với con gái cái Mơn..

Sau năm 1975 trường Fatima không c̣n nhưng ca đoàn Con Đức Mẹ vẫn sống v́ hai d́ đờn và tập hát vẩn tiếp tục phục vụ nhà thờ. Năm 1980 d́ Maria Phước mất chỉ c̣n d́ Maria Phướng vừa đánh đàn vừa tập hát. Nhưng rồi đến nay d́ Maria Phướng cũng cao niên dù cố gắng mấy cũng không thể tiếp tục.

Giờ đây ca đoàn được trao cho chị Anna Nguyễn Thị Sáng , nguyên hội viên Con Đức Mẹ điều động các em trẻ  cùng với những chị  đă lập gia đ́nh nay rảnh việc dành chút giờ hát lễ, vừa lập công vừa hồi tưởng lại những ngày xưa tháng củ. Không nổi như ngày nào nhưng phong độ vẩn khá. Các chị thường được mời cộng tác với ca đoàn giáo phận vào những dịp đại lễ.

  5.Ca Đoàn Thiếu Nhi.

          Khi giáo xứ c̣n các trường học th́ có ca đoàn Trường Nam, Ca Đoàn Trường Nữ và Ca Đoàn Trường Thiên Vương thay phiên nhau hát lễ nh́ hằng ngày. Nên nhớ là từ xa xưa giáo xứ có trường Nam tiểu học và trường nữ Tiểu học, sau đó có thêm Trường Tiểu Học Thiên Vương thuộc nhà ḍng.

          Sau năm 1975 học sinh có đạo hát lễ chung với nhau gọi là ca đoàn Thiếu Nhi. Rất khó tập họp các trẻ để tập hát v́ giờ học ở mỗi trường giờ học khác nhau và trường ở xa, trường ở gần, tuy thế các d́ vẩn kiên tŕ chờ đón các em nhất là nhờ sự đông viên của bậc làm cha mẹ mà đến nay ca đoàn nầy vẫn sinh họat đều đặn. Các em hát lễ mỗi tuần một ngày và lễ Nh́ ngày Chúa Nhật, hát chầu chung với các bà mẹ công giáo.

           Khi bàn đến thiếu nhi không thể quên hai d́ Sáu rất dày công với giáo xứ, đó là d́ Sáu Ysave Xưa  và nhất là d́ Sáu Anê Của, người đă có nhiều đóng góp cho các công tŕnh của họ đạo. Trường Nam chính tay d́  xây dựng từ căn nhà gổ xưa để lại. D́ có mặt ở đây từ những năm 1937 nên học tṛ của d́ ngày nay là những ông trùm, ông Câu, ông Biện. D́ dạy ba đời người! D́ tâm sự rằng khó nhọc bao nhiêu năm trời: dạy học và xây dựng, d́ chưa bao giờ than mệt và chưa gặp điều đau ḷng chỉ trừ ngày phải cuốn gói ra đi nhường chủ quyền cho người khác mà d́ biết rằng học tṛ của d́ sẽ không c̣n được chăm sóc như xưa. Năm nay d́ mừng lễ Ngọc khấn ḍng. Giáo xứ đang râm ran phải làm ǵ đây coi cho được với ân nhân xây dựng nhiều đời người như vậy.?!

  6. Ca Đoàn Anna.

        Nhiều người không lịch sự, gọi cách bất kính là Ca đoàn Yamaha ( đọc nôm na là “Già mà ham”!) . Các chị biết nhưng vẫn vui vẻ nhận danh hiệu ngộ nghỉnh nầy! Đây là tập họp những bà mẹ gia đ́nh nguyên là dân ca đoàn ngày xưa. Các chị tự tập lấy mặc dầu hay căi nhau! Công tác của các chị là hát các lễ bất thường, bất cứ lễ ǵ: hôn phối, an táng…và giờ chầu thứ sáu đầu tháng. Buổi ban đầu các chị nhờ d́ phước đàn, nay th́ sau ba năm kiên tŕ, có chị học nhạc nay đàn nhà thờ chẳng thua ai. Thật là đáng khâm phục khi với tuổi đời ngoài năm mươi đă vui vẻ mang đờn đi học mỗi ngày. Đáng nể hơn khi thỉnh thoảng thầy ông xă nhà khệ nệ cây Yamaha triểu nặng đến nhà thờ dùm bạn đời. Được động viên và nhiệt t́nh khích lệ như vậy th́ chẳng lạ ǵ học đàn th́ thành công thôi! Tuổi đời của ca đoàn nầy nay đếm được đủ ngón trên hai bàn tay.

 7. Ca Đoàn  Giáo lư Viên.

       Giáo xứ Cái Mơn có 120 giáo lư viên, đa số anh chị em là cựu chủng sinh và cựu tu sĩ nên về mọi mặt có tŕnh độ khá, nhất là hát nhà thờ là nghề rồi. Việc tập họp với các thành phần khác th́ là cả vấn đề nhưng với anh chị em th́ dễ quá v́ thường ngày đa số vẩn đi lễ. Đă hi sinh dạy giáo lư rồi có hi sinh thêm chút giờ tập hát lễ cũng không phiền phức là bao.

Ca đoàn tập hát ngày thứ tư sau lễ sáng và hát lễ thứ năm hàng tuần gọi là góp lời ca tiếng hát cùng cộng đoàn tạ ơn Thiên Chúa. Ca đoàn nầy khai trương từ năm 2002 và dù mưa hay nắng anh chị em chưa thất hứa ngày nào.

  8. Ca Đoàn Huynh Trưởng.

      Các em là những học sinh từ lớp 10- 12 theo các lớp giáo lư nâng cao hàng tuần. Vào mùa giáo lư hè các em giúp các giáo lư viên điều hành lớp. Chúng tôi gọi đây là những huynh trưởng.

      Để sinh hoạt của các em thêm phần phong phú và đạo đức, anh chị giáo lư viên đă giúp các em tập hát và xin được hát mỗi tháng một lần vào lễ 15g 30 ngày Chúa Nhật. Đến phiên ca đoàn nào th́ xin nhường cho các em. Phận vụ mới mẻ nầy được khởi sự từ năm 2004.

 T́nh Trạng chung: Thành thật và công bằng nhận xét th́ các ca đoàn ở đây” hay hát hơn là hát hay!” Hát hay th́ giúp giáo dân thêm sốt sắng, hát không hay mà hay hát cũng nên gương phục vụ cho nhiều người và với chính người đi hát là dịp lập thêm công đức.

                                                                                           

                                                                              Xem h́nh -->