ÔNG CẢ MỪNG.

                                                          Bài của người nhà quê.

Con người ngày nay cần chứng nhân chứ không cần nhà giảng thuyết. Đó là  câu phát biểu của những người có suy tư và thực tế, nhưng cũng có thể là của những người lười biếng nghe giảng dạy và chỉ chờ cơ hội lạm dụng lòng tốt của người khác. Phương tiện học hành dễ hơn xưa nên có nhiều học giả. Người ta đua nhau nói đễ chứng minh mình uyên bác.Nói để đả phá, công kích thì dễ lắm nhưng khi phải đề xuất phương án cụ thể  cho công việc thì lại ú ớ. Thông cãm cho hạng người nầy bởi họ có làm gì bao giờ đâu mà biết.

Đây tôi xin thuật cho bạn câu chuyện mắt thấy, tai nghe, nhưng có  phải là chứng nhân hay không thì tùy bạn phán đoán: Chuyện Ông Cả Mừng.

Tòa Giám Mục thông báo cha già Phaolô Mừng vừa qua đời.Tin buồn, nhưng thật ra cũng không có gì đánh động lắm, bởi cha đã ngoài tám mươi, chỉ có điều là sao không nghe tin cha đau. Đúng là cha không đau, dầu là bệnh già. Sáng ngày lót lòng xong, cha bảo mệt, vào phòng  nằm nghỉ rồi chết luôn. Tốt quá, cả đời cha không làm phiền ai, nhất là theo nhận xét chung, chưa bao giờ nghe cha nói chuyện của người khác. Đó là một nhân đức .

 Điều đặc biệt nhất  mà ai cũng ghi nhận là cha rất kính mến Đức Mẹ: lúc nào cũng thấy cha lần chuỗi. Tay cầm tràng hạt bước đi thật nhanh và đọc kinh to tiếng. Cả chuỗi ngày sống  ở nhà hưu dưởng  cha chỉ thi hành có mấy việc đơn sơ nhưng để lại ấn tượng sâu sắc nơi  những người trẻ: lần chuỗi, viếng Thánh Thể lâu giờ và thỉnh thoảng đi chợ mua quà cho người nghèo. Khi có rủng rỉnh ít tiền, cha mượn anh em trẻ mua “hàng sida” dành cho người nghèo. Cha thương người  nghèo lắm. Một gương mẫu để lại cho đàn em ngày nay sống chỉ lo hưởng thụ. Tôi còn nhớ cách đây mấy mươi năm khi đi đến một họ đạo vùng xa, nơi trước đó cha là cha sở, một  giáo dân  nói với tôi về cha thế nầy :

          -Cha Phaolô Mừng đi khỏi họ chúng tôi mấy năm rồi nhưng cha vẩn còn   

            mắc nợ.

                     Tôi kinh ngạc hỏi:

          -Nợ gì?

          -Dạ tháng nào cha cũng gởi tiền về cho gia đình ông ba mù, tháng nhiều tháng ít, ba cha con ông nầy đều mù.

          Cha biết nghề mộc: cưa cây, đóng bàn ghế cho các gia đình nghèo được cha lưu ý khi viếng  thăm. Cha đem đến tận nhà, có khi gia chủ không hay biết. Cha đóng giá sách, đễ quyển Kinh Thánh lên trên, đem tận gia đình và bảo: hảy đọc Lời Chúa.

          Chị em trong gia đình, người thân thấy cha mặc áo quần củ quá, lén may đem cho cha. Nhưng rồi vẫn thấy cha  mặc đồ củ liền đánh bạo hỏi:

          -Có mấy bộ đồ mới sao cha không mặc?

          Cha trả lời  như giởn:

           -Cho hết rồi! Người ta thiếu thốn quá, tao thiếu gì đâu !

          -Thật sự cha có hai bộ đồ thay đổi suốt năm tháng nên có thiếu gì đâu!

           Gương khó nghèo hiếm thấy.

          Cha còn nghề chài lưới. Được bao nhiêu cá, cha phát từ đầu trên xóm dưới không còn con nào dành cho bữa cơm trưa mà cha tự nấu lấy. Cha tự ý cho, ai xin không cho, bởi cha biết con chiên của mình ai nghèo, ai thiếu. Những người tự động xin là người tham, cha không thích. Có điều nói ra có lẽ anh em trẻ ngày nay khó hiểu, không nói là sẻ chăm biếm: cha luôn mặc áo dòng dù cưa cây hay đi chài, lưới. Con người nghiêm ngặt với chính mình, nhưng quảng đại với tha nhân.

          Thời gian kinh tế khó khăn cha bắt cá, tôm làm mấm đem cho chũng sinh và nhà dòng với câu nói vui kèm theo:

          - Cho nè, tụi bây có gì đâu ăn!

          Để đến nhà dòng hoặc chũng viện, cha phải tự chèo ghe đi cách đêm, đôi khi phải lội bộ. Không sao cả, cha chẳng bao giờ ngại gian khổ miễn là tụi nó có gì ăn!

          Thế bây giờ chúng ta mới tá hỏa: việc câu kéo, chài lưới, cưa cây, làm thợ đâu phải là một đam mê giải trí như nhiều người lầm tưởng, và cho đó là lối sống lập dị. Cha làm có chủ đích, vì thương người, thương hết mọi người không quên ai. Nhưng cha không có tiền để cho!  Cha tự tính kế làm sao có để cho. Cũng không nên  quên sót việc cha dùng lao động chân chính của mình để hổ trợ các anh em lao tù từ khởi sự cho đến ngày về!

          Với đức tánh đơn sơ, hiền hòa như vậy nên qua các thời kỳ khó khăn cha là chuyên viên  được điền vào những chổ trống bất ngờ, những họ đạo không ai dám tới. Nhiều năm liền cha không đi tỉnh tâm.Nhiều người thắc mắc nghỉ rằng cha có phiền gì đó chăng. Câu trả lời của cha là thế nầy:

           -Đi thì được rồi, nhưng biết có về được không? Không về được thì bỏ giáo dân sao? Hóa ra là thế. Cha nghĩ đến giáo dân mà hi sinh việc riêng, nhất là dịp gặp anh em trong thời kỳ đó quí biết chừng nào.

          Chuyện ông Cả Mừng viết bao giờ mới hết! Đúng vậy.

          Có lẽ quí vị ngạc nhiên tại sao tôi gọi cha là Ông Cả Mừng. Đây là biệt danh của cha có nguồn gốc từ Đại Chũng viện  Sài gòn,  cách nay trên năm mươi năm. Thời đó trong lớp học của  cha có hai  danh nhân cao khều: Ông Cả Mừng và ông chủ Linh. Hai người cao như nhau và có tánh bình dân, giản dị như nhau. Cha Phaolô Linh mất sớm vì tai nạn chiến tranh, thảm thương lắm!. Bạn hỏi tôi hai vị cao đến bao nhiêu mà nỗi danh như vậy. Thật sự tôi cũng không  tò mò điều tra  vấn đề nầy, nhưng có thể trả lời bạn như sau. Ông cả Mừng chết không tìm được quan tài ở các trại hàn mà phải   nhờ đóng cấp tốc một chiếc đặt biệt cho cha. Qui cách thường của người Việt Nam là một mét chín mươi. Bạn hảy phỏng đoán xem cha cao được bao nhiêu?

          Cha Phaolô Mừng: cha sở nhà quê chánh hiệu! Cha sở nhà quê như bao nhiêu cha sở nhà quê khác của Đồng bằng sông Cửu Long, hay bất cứ nơi nào trên thế giới. Cha sở nhà quê thì đi xe đạp, xe khách, không có xe con. Cha sở nhà quê lên thành phố lê bước khắp hang cùng ngỏ hẽm để xin tiền cho người nghèo, để xây nhà thờ.. khi thì được tiếp đón ân cần khi  bị khinh chê,  lúc bị phê phán nặng lời, bị đuổi khéo hay ra mặt khinh thị....Cha sở nhà quê vẫn kiên trì , nhẩn nhục ( ai mà không biết nhục) miển sao có được chút ít đễ giải vây cho xứ đạo nghèo…Không nhẩn nhục thì tính thế nào bây giờ? Cha sở nhà quê đâu có biết đường  đi Mỹ, đi Châu Âu … mà có biết đường thì vốn đâu mà đi, và rồi đi thì bỏ giáo xứ cho ai trong vòng mấy tháng? Ai không thích vừa đi du lịch vừa có lợi, một công hai việc… nhưng đó không phải là suy nghỉ của cha sở nhà quê.

          Nhiều năm Ông Cả Mừng không đi thành phố. Anh em thấy tội nghiệp bắt bỏ lên xe đi thành phố một lần cho biết. Ông Cả vâng lời nhưng với điều kiện phải về ngay không được ở lâu. Về nhà, Ông Cả không nhắc nhở, không bình luận gì đến chuyến đi. Một anh em hỏi:

-         Sao, Ông Cả đi Sàigòn thấy gì?

-          Sài gòn xe chạy vô phương!

Anh em cười và đầu hàng! Cả đơn sơ chịu hết nỗi !

          Có lẻ phải viết cho hết chuyện Ông Cả để các bạn có dip thưởng thức hương vị nhà quê như canh chua bông điên điển, bông súng  mắm kho, cá rô mén chiên xù…nếu các bạn có gốc nhà quê, bằng không các bạn cứ tự tiện phê bình.

          Dịp vinh qui, cha mới nọ đã mời Ông cả giảng lễ mở tay. Cũng phải hoan hô cha mới nầy, bởi sự thường người ta chỉ mời những bậc thức giả, vị vọng giảng vào những dịp trọng đại như thế. Có lẽ do tình nghĩa, có khi vì lòng mộ mến cha thế nào đó, nhưng chắc đúng hơn là cha mới gốc nhà quê…       

           Ông Cả nhập đề bài giãng: “bánh xe lịch sữ quay kịch kịch”…Đó không phải là tiếng quay của bánh xe lịch sữ mà là tiếng xe trâu, xe bò !…Anh em được một dịp cười thoả thích. Có người nói đùa: bánh xe lịch sử quay kiểu xe bò thì chậm quá, hèn gì Ông Cả sống lâu!..

          Nhiều năm trôi qua, thỉnh thoảng nhớ lại bài giảng tôi cười một mình. Hôm nay với tuổi đời chồng chất, đi dự đám tang Cha Phaolô Mừng, ngồi trước quan tài cầu nguyện cho cha, tôi miên man suy nghỉ, nghỉ về cha, nghỉ đến cuộc đời của các bậc tu trì, nghỉ về cuộc sống mục vụ của các mục tử nhà quê.

          Là giáo dân nhà quê tôi không hiểu nhiều về đời sống và linh đạo của đời tu, tôi chỉ nhìn vẻ bên ngoài các vị để trìu mến, vâng phục và cộng tác. Đôi khi có anh chị em nào đó trong giáo xứ nói nhỏ với nhau: cha xứ mình nhà quê quá! Những lúc như vậy tôi lặng thinh vì không thích nói hành bề trên, đàng khác tôi cũng chưa có lập trường rõ rệt về chuyện quê hay không quê.

          Chúa Giêsu từ trời xuống trần gian mặc lấy thân phận con người, chỉ trừ tội lỗi, Chúa có quê không? Sống thua con chim có tổ, con cáo có hang,  đi lại và ăn uống với kẻ tội lỗi, có quê không? … Quê đến độ lúc bị treo trên thánh giá còn bị tên ăn cướp phỉ báng mà vẩn làm thinh…Còn ai quê hơn nữa ?

          Cái may của người tín hữu là được có Chúa là Cha, “trọn tốt trọn lành vô cùng” đến sống cùng con cái nghèo hèn tội lỗi. Chúa không sống thành người nhà quê làng quê Nazaret thì chúng ta được gì?

          Đâu có linh mục nào nhà quê. Tất cả đều tốt nghiệp Đại Chũng Viện, có văn bằng như nhau, được huấn luyện như nhau. Tất cả linh mục đều được giáo dục sống văn minh, có văn hoá nhưng rồi có người về sống vùng  quê cùng với người nhà quê để nâng đở người nhà quê. Tai hại là có nhiều vị sống ở vùng quê nhưng không  thể trở nên người nhà quê mới khổ cho giáo dân.    

          Cha xứ Ars  phải  chăng là cha sở nhà quê? Giáo dân cần một người cha thiêng liêng chứ không cần một con người văn minh hay nhà quê. Đúng không bạn? Tất nhiên là cần có cha thành thị nói với giáo dân thành thị, cha  xứ nhà quê nói cho người nhà quê. Đó là nguyên tắc, bởi có những người nhà quê rất thích nghe cha thành phố nói chuyện và ngược lại. Nhưng đây tôi có nhận xét cá nhân qua những điều tai nghe mắt thấy.

          Tôi biết có nhiều giáo dân miền quê khi đến thành phố, thường dự lế nhà thờ nầy nhà thờ khác đễ nghe hát hay, nghe đàn cho  sướng, nghe giảng cho đả. Nhưng tôi cũng thấy có nhiều đoàn đông người, đến các giáo xứ vùng sâu đễ làm từ thiện hoặc với lý do đơn giản là đi cho biết, để xưng tội vì ở thành phố phải đi đúng giờ, nhưng giờ của cha không phù hợp với giờ lao động của chúng con! Người giáo dân thành phố không xem thường các vị chủ chăn nhà quê, nhưng đặt biệt thông cảm và tâm phục sự vất vã của các ngài. Điều họ thích thú nhất là được gặp các cha dễ dàng, đơn sơ, có giờ chia sẻ nhiều điều mà ở thành phố họ không có được. Tôi không biết thực hư, chỉ xin kể lại như người nhà quê nói chuyện.        

          Tôi đang cầu nguyện cho cha Phaolô Mừng, nhưng lo ra nhiều quá. Không phải lo ra đâu, lạy Chúa con đang suy gẫm! Con đang nhớ lại “bánh xe lịch sử quay kịch kịch” của cha già quá cố đang nằm trước mặt con đây.    Một bài giảng sau mấy mươi năm còn được người nghe nhắc lại, phải chăng diển giả đã thành công? Có biết bao bài giảng nghe đã lỗ tai nhưng nào có ai nhớ gì sau đó. Nghe mấy từ nhà quê, thính giả biết cha muốn nói gì, muốn gởi gấm gì cho tân chức và cho cộng đoàn. Nếu đó là mục đích của bài giảng thì cha thành công rồi. Bài giảng hay và bài giảng thành công phải chăng có điều khác nhau? Các bài giáo lý của cha cho thiếu nhi, chẳng những chúng nhớ đời mà cả cha mẹ các trẻ cũng thường nhắc lại. Tất nhiên nhắc lại để vui cười, thế là cả gia đình đều thuộc bài. Ai dám bảo cha dạy giáo lý không hay?

          Sự thành công của cha Phaolô Mừng giống  như cái ngon của Bánh Tét  Bánh Chưng: gói bằng lá chuối, trông không bắt mắt như bánh hộp, người ngoại quốc còn cho là  thiếu vệ sinh, nhưng nó không thể thiếu trong ngày Tết Việt Nam. Cái ngon là hương vị,  là chất lượng bên trong lớp lá chuối và điều quan trọng là có bổ dưỡng không? Bánh Tét của vua Quang Trung, bánh Tét Tết Mậu Thân…đã đi vào lịch sữ dân tộc. Các loại bánh đắt tiền, sang trọng còn đang phải tìm đường tiếp thị…Bạn là người Việt Nam  xin đừng chê bánh Tét, Bánh Chưng.!

          Tôi là giáo dân hai lúa, tôi không dám xem thường tính cách nông dân của các cha xứ nhà quê. Con cháu tôi đang học và làm việc tại thành phố và tôi luôn nhắc nhở chúng: mình gốc nông dân. Các cha thừa sai đã đến và sống như nông dân Việt nam, nói năng, giảng dạy trăm lần thua cha xứ nhà quê của mình, thế mà giáo Hội Việt Nam ngày nay được như thế nầy. Quốc gia từ nông nghiệp đi lên, con người từ nông thôn đi ra. Giáo Hội chúng ta cũng không đi ngoài con đường đó. Hai lúa làm nên sự nghiệp và nuôi sống muôn người. Cha xứ nhà quê có nhiều con cái đi muôn phương rao giảng Tin Mừng, đem nhiều lợi ích cho giáo Hội và Xã Hội. Thế mà người ta mắng nhau “ đồ nhà quê”. Buồn thay hai chử nhà quê!

          Con cầu nguyện cho cha Phaolô, và cũng cầu xin Chúa thương cho giáo xứ chúng con, có được cha xứ nhà quê luôn có mặt ở giáo xứ như người cha luôn có mặt ở gia đình, để khi chúng con cần giao hoà với Chúa thì cha có  cha ngay.