DỌN M̀NH CHẾT LÀNH
Người nghèo không khóc
Chú tôi nghèo, con đông, nay gần tám mươi tuổi mới thôi cày ruộng cuốc đất lập vườn. Người hàng xóm bảo chưa bao giờ nghe nói ông già nầy đau.
Người đạo đức th́ nói, Chúa thương ông già hiền từ và bác ái. Ông đau như thiên hạ th́ đàn con có nước chết đói, lấy đâu ra tiền học hành, thuốc thang. Ông hoàn toàn không có ư niệm ǵ về bệnh viện.
Đó là chuyện ngày xưa. Nay “già sinh tật đất sinh cỏ”.Chú tôi thỉnh thoảng bệnh vài ngày. Con cháu và người thân đề nghị đi bệnh viện xét nghiệm để biết bệnh. Ở nhà uống thuốc Nam tốn tiền mà không công hiệu. Mỗi lần nghe đến nhà thương, bệnh viện chú cười trừ, nhắc nhở: Già th́ bệnh, có ǵ lạ, không bệnh làm sao chết được, già sinh tật là vậy. Đúng rồi, tật là bệnh tật chứ không phải kỳ khôi. Chú rất minh mẫn, đẹp lăo, hiền hoà, hay nói chuyện tiếu lâm, không rắc rối thành ông già khó tánh.
Tuần lễ nay chú tôi không ăn uống, mất ngủ, bụng trướng lên, mỗi ngày thấy rơ. Anh em không an ḷng. Giá nào cũng phải đưa cha đến bệnh viện để biết thực hư. Anh hai năn nỉ cha , ông không nghe. Cô gái út nhỏng nhẽo đến cười xin cha đi nhà thương. Không thích làm con cháu phiền, ông mỉm cười đồng ư với điều kiện:
-Bệnh của cha, cha biết. Nhưng thôi đi bệnh viện cũng được, cho mấy đứa vừa ư, nhưng phải hứa là về liền chớ không bỏ cha ở bệnh viện.
Vừa đến pḥng khám, thoáng nh́n, bác sĩ đă có vẻ không hài ḷng, hỏi gia đ́nh :
-Sao để muộn như vậy?
-Dạ chúng cháu th́ nóng ḷng nhưng phải chờ cha đồng ư, ông chưa đến bệnh viện bao giờ nên rất ngại.
Bác sĩ chuyên môn nh́n qua đă đoán được sự thể, khám rất nhanh.Cũng biên toa cho vài loại thuốc, vui vẻ nói với bệnh nhân:
- Xong rồi, ông cụ về sống với con cháu nhé. Bao giờ cần mời cụ trở lại, muốn nằm viện cũng được.
Ông già hài ḷng tươi cười:
-Rất cám ơn bác sĩ đă không bắt tôi nằm nhà thương.
Mọi người cười câu cám ơn rặt nông dân của chú tôi. Một người ở lại sau lấy thuốc và hỏi bác sỉ:
-Thưa bác sĩ, bệnh trạng thế nào?
-Tôi có ghi trong tờ bệnh án, về nhà xem lại: xơ gan, giai đoạn chót, không quá một tháng!
Anh em hỏi cô út bác sĩ bảo thế nào. Cô giả bộ không nghe, ngó chỗ khác, anh em hiểu ư không hỏi nữa. Tuy thế người cha vẫn biết được nỗi băn khoăn của con cái, ông nhắm mắt làm ngơ. H́nh như cha đă ngủ. Anh hai ra hiệu cho mấy em bước ra nhà ngoài bàn tính:
-Bác sĩ bảo không quá một tháng, vậy anh em ḿnh cũng nên b́nh tĩnh chuẩn bị cho cha chu đáo. Trước mắt lo có người luôn ở bên cha ngày đêm, hai mươi bốn trên hai mươi bốn.
Chú ba ngắt lời anh:
-Ngày một người, đêm một người, ai muốn có mặt nhiều hơn, tùy ư nhưng phải đảm bảo không khi nào vắng.
Cô út phản đối:
-Nuôi cha mà phân công, nghe mệt quá. “Ai đi chùa được phước nấy”, thương cha th́ cứ đến. Một ḿnh cha nuôi được anh em ḿnh, bây giờ bảy anh em nuôi cha không nổi sao mà anh tính kỹ vậy?
-Em nói đúng, nhưng có người c̣n phải lo chuyện chuẩn bị bên ngoài. Có bàn bạc, tính toán th́ công việc sẽ đẹp hơn. Anh chỉ có ư như vậy.
-Em hiểu rồi, xin lỗi. Phần em đăng kư lănh công tác mỗi đêm có cà phê cho mấy anh. Nhưng không được nhậu nhé, rủi cha có bề nào mà quạng th́ hối không kịp...
-Thôi biết rồi út ơi! Chú Tư lên tiếng góp ư, giờ nầy th́ vui vẻ ǵ mà nhậu!
Để anh em trong gia đ́nh bàn hậu sự cho cha. Tôi bước đến ngồi gần bên giường chú. Thường ngày chú hay gọi tôi ngồi uống trà, nay cũng phải ngồi gần chú. Chú c̣n đoạn đường chót. Chú mở mắt, có vẻ khoẻ. Thấy có tôi ngồi gần, chú không thắc mắc việc mấy con không có mặt. Chúng tôi anh em nhà chú nhà bác nhưng thân nhau như anh em ruột, bởi chú tôi xem tôi như con trong nhà.
-Chú uống nước không, cháu lấy.?
-Không, cháu ngồi gần đây, chú dặn ít việc.
Tôi keo ghế sát giường bệnh, nghiêng ḿnh cảm động ghé tai nghe:
-Khi chào đời ta khóc, nhưng người chung quanh cười.. Lúc chết, ta không khóc nhưng người thân khóc. Lúc vào đời ta không biết, khi ĺa khỏi đời cũng không hay. Sanh ra như thế, chết cũng như thế, nhẹ nhàng quá. Có ǵ đâu mà lo lắng, buồn phiền. Điều đáng lo là ra khỏi cuộc đời nầy rồi đi đâu?
Chú đă dọn ḿnh từ ngày c̣n nhỏ, từ lúc rước lễ lần đầu, được các cha dạy phải sẵn sàng luôn v́ không biết ngày nào, giờ nào.
-Chú nói chuyện chết chóc nghe buồn lắm. Chú nằm nghỉ, uống thuốc rồi sẻ khỏi thôi.
-Chú có đức tin, con cháu đừng tưởng chú sợ. Chết là về với Chúa, với ông bà. Cháu không nhớ câu”sống gởi thác về? Thật ra con người ai mà trọn lành trước mặt Chúa. Trong cuộc sống chú đă cố gắng kinh sách, hy sinh, đền tội. Bấy nhiêu chưa đủ yên trí để đến toà phán xét. Những lần dự lễ an táng chú thấm thía bài hát có câu “gặp Đấng phán xét đầy ḷng từ bi.” Yên trí về quê thật là vậy. Không cậy vào công nghiệp của ḿnh mà vào ḷng từ bi Chúa. Chú chưa bao giờ phiền giận con cháu lâu, Chúa c̣n thương ta hơn cha mẹ thương con. Hay quá!
Thấy cha nói chuỵên nhiều cô Út ái ngại:
-Cha nói nhiều có mệt không?
-Cha đang khoẻ, để cha nói ít điều với anh cả, mai kia cha mất, anh sẽ nói lại cho chúng con. (để phân biệt với anh hai trong gia đ́nh, các em quen gọi tôi, anh con nhà bàc là anh cả với tất cả sự quí mến).
-Chúng con đưa cha đi bệnh viện vài hôm, cha đồng ư không?
-Lại nhà thương nữa! được ǵ mà hao tốn vô ích.
-Tại sao chú không thích đi bệnh viện?
-Bệnh của chú là xơ gan, ung thư đó! Bệnh nầy đâu có thuốc chữa. Trong làng ḿnh có nhiều người chết v́ bệnh nầy. Khi phát bệnh chú biết ngay, đi bác sĩ là cho con nó vừa ḷng thôi. Biết chết th́ ở nhà chết cho yên thân.
-Thưa chú người ta nói c̣n nước th́ c̣n tát.
-Chắc có cá không mà tát?
Thấy tôi hết đường trả lời chú dạy tiếp:
-Nè chú nói cháu nghe, không phải nói hành người ta, chú muốn cháu nh́n lại và suy nghĩ theo ư của ḿnh. Nhà Việt kiều xóm trên, giàu có, con cháu muốn cho ông tận hưởng đến phút chót điều ǵ c̣n hưởng được. Nằm bệnh viện đắt tiền, đă thở dưỡng khí mà chưa chịu cho ông già về. Phút chót bác sĩ khuyên mới chở về. Đến đầu đường đă lấy b́nh dưỡng khí trả bệnh viện. Ông già chết liền tại chổ: chết ngoài đường. Nhà cao cửa rộng mà chết ngoài đường. Cháu có biết người ta thường kể hạng người đầu đường xó chợ, là dân chết bờ chết bụi không?
Người nhà giàu chết vậy đó!
Ngôi nhà chú cực khổ xây cất, chú đă ở đấy với vợ con, chú muốn chết tại đây. Ơn gọi của chú là lănh đạo gia đ́nh nầy, trả lẽ với Chúa về gia đ́nh nầy, và từ gia đ́nh nầy chú lên thẳng thiên đàng! Và chú cố gắng cười nói tiếp:
-Cầu xin Chúa cho chú đừng ghé nơi nào khác!
-Chú yên trí, Chúa công bằng và nhân từ vô cùng. Chúng cháu nhớ đến chú luôn.
Cô Út năy giờ ngồi lén nghe đủ hết. Cô lau nước mắt bước đến ngăn khéo cha đừng nói đến chuyện nghe như trối.
-Chúng con đưa cha vào bệnh viện ít ngày, nằm pḥng lạnh cho khỏe ?
-Con gái của cha lại tính chuyện không hay rồi. Lại ngồi đây, gần cha, cạnh anh hai, cha nói cho nghe. Cha đă dầm mưa hơn năm mươi mùa thu, nhiều hôm lạnh run, lạnh thấu xương để cày ruộng, làm vườn, c̣n chút thời giờ lại bắt cha chịu lạnh nữa tội nghiệp. Người già đâu có hợp với máy lạnh. (ư của chú tôi .)
Cô Út lại khóc không phải v́ bị quê, nhưng v́ động ḷng, cảm thấy thương cha nhiều hơn.
-Chú mệt không?
- Chú không mệt, mà mệt cũng cố gắng nói, mai kia không có giờ. Già hay quên, nhớ đâu nói đó cho rồi. Nói với cháu tiện hơn. Nói với mấy em nó hay khóc, nhất là con Út, chú không nói được nhiều.
Thấy cha tỉnh, nói chuyện nhiều, anh em thích thú đến gần để nghe. Chú tôi hài ḷng bảo các con ngồi:
- Cha biết không c̣n ở lâu bên chúng con, đừng buồn. Khóc chẳng ích ǵ. Đó là kiếp người, phải vâng theo ư Chúa.
Thấy cha can đăm cô Út đề nghị:
- Chúng con mời cha sở đến thăm cha?
- Đúng lắm, cám ơn con, đừng bày chuyện nói xa nói gần. Cha đang chờ đây. Phải nói rơ là lo cho cha được chịu các phép sau hết, nhắc cha dọn ḿnh. Người công giáo trước khi chết không gặp linh mục th́ thiệt tḥi, bởi làm sao có thể hoà giải với Thiên Chúa. Ngày chịu phép Rửa tội chính linh mục đă đón và ghi tên ta vào sổ con Chúa và con Hội Thánh th́ giờ sau hết chính linh mục đưa ta về quê trời. Đó là điều cần thiết.
Cha sở đến ban các phép sau hết cho chú tôi. Con cháu đủ mặt, gần năm mươi người, thêm bà con hàng xóm tham dự, phải đứng cả ngoài sân.Tất cả trang nghiêm đọc kinh, hát vang cả khu vực. Khung cảnh thật trang nghiêm, cảm động và thánh thiện. Có người không cầm được nước mắt.
Lễ nghi xong cha sở quay lại nh́n gia đ́nh. Ngài ngạc nhiên nói:
- Chào gia đ́nh và bà con. Đông quá, hay lắm, t́nh nghĩa lối xóm thế nầy là nhứt.
Bà Tư bán hàng nhanh miệng trả lời cha:
- Chúng con nghe mấy chú nhà nầy mời, đàng khác Chúa đến trong xóm th́ đến bái thờ và cùng cha rước kiệu Chúa.
- Bà Tư phát biểu cũng nhứt, đúng quá.
Bà con trước khi ra về đă đến trước mặt chú vẫy tay chào, cười, chắc là ngụ ư vĩnh biệt. Cha sở theo thói quen, vào những dịp như thế nầy hay đến ngồi gần bệnh nhân chuyện văn ít phút.
Chú nh́n cha sở, cười như muốn khóc. Chú tâm sự mấy lời:
- Con cám ơn cha, giờ nầy con thật thanh thản, sẳn sàng ra đi bất cứ lúc nào. Con xin lỗi, chắc cũng có làm phiền cha nhiều khi, nhiều việc. Cha cũng cho con gởi lời xin lỗi anh em quới chức. Xin mọi người thêm lời cầu nguyện cho con.
- Khi tôi về làm cha phó họ đạo, ông là người thường rước cha đi kẻ liệt, sở của ông lớn nhất. Thời đó giao thông trong đường vườn toàn là cầu khỉ, lúc đầu ngán lắm nhưng với thời gian tôi quen và đi cầu giỏi nữa là khác. Một hôm để trả thù ông việc rước tôi đi liên tục, tôi ra đi trước, đi thật nhanh cho ông theo mệt, té cầu cho biết. Hôm đó ông không té mà tôi té cầu. Ông đến kéo tôi lên.Tôi giữ kỹ bài học nầy, hôm nay nói ra đây để xin lỗi ông.Tôi phải xin lỗi ông chứ không phải ngược lại.
Đường về nhà Cha có nhiều đoạn. Ông đă cùng tôi đi qua nhiều đoạn vui buồn, sướng khổ tưởng chừng không đủ sức. Nhưng với ơn Chúa và sự cố gắng trong đoàn kết, chúng ta đă qua. Hôm nay tôi ngồi đây với ông gọi là để cùng đi với ông quăng đường cuối cùng. Ông đi chậm nhưng đến trước tôi, tôi c̣n vài công việc phải làm, chưa đi được, nhưng rồi chúng ta cũng sẽ gặp nhau, kẻ trước người sau. Ư nghĩa của các bí tích sau hết cũng tương tự như thế.
Chú tôi lúc tỉnh lúc mê. Cô Út bảo là cha ngũ. Tôi nói cho các em biết đó là hôn mê gan. Gần lắm rồi. Nghe nói bệnh nầy trước khi chết thường ói máu, sau đó tỉnh lại mươi phút rồi tắt thở: vỡ gan! Người ta thường gọi là hồi dương.
Nghe tôi nói, anh ba nhớ ngay trường hợp của người hàng xóm. Chú chạy đi đi t́m cái thau để sẵn dưới giường. Mấy đứa cháu đi học về thấy người lớn vây quanh ông nội, liền ném cập sách vào góc nhà, chạy đến đứng bên, lén nh́n cha mẹ nghe thông tin nhưng không dám hé môi. Nhưng trẻ con nhạy bén!
Chú vặn ḿnh có vẻ khó thở, anh hai xoa ngực, những em khác xoa bóp chân tay. Chú nghiêng ḿnh, ói máu thật! Cô Út vừa khóc vừa lau cho cha. Chúng tôi kêu “Ba Tên Cực Trọng”(kêu Chúa), đọc kinh, hát lớn tiếng. Chú mở mắt cười:
-Khoẻ lắm!
Không ai bảo ai, tất cả các em tôi đồng loạt quỳ gối xuống lạy cha vừa nức nở khóc.
Chú lại cố gắng cười, nhưng nụ cười héo hắt. Mắt đứng tṛng, tay buông thỏng xuống, bất động . Anh hai kinh hoàng để tay lên mũi cha, sờ vào ḷng ngực.
Anh nh́n mấy em để thông tin trong nước mắt: hết thở rồi!
Tất cả oà lên khóc, mỗi người t́m cách sờ vào thân thể ông như muốn tranh lại với tử thần. Mấy đứa nhỏ vừa khóc vừa la, trông thật thảm. Liền tức khắc anh hai ra lệnh:
- Đừng khóc, đọc kinh! Cha đang đến toà Chúa chịu phán xét.
Như cái máy,cô Út bắt kinh, tất cả lớn tiếng đọc, nghe sởn tóc gáy! Khen mấy đứa, học ở đâu, hồi nào mà thuộc đủ thứ kinh như thế. Chú tôi khéo dạy con sống đạo đức.
Bây giờ tôi mới khóc, thật sự muốn b́nh tĩnh để giúp đở mấy em, nhưng không cầm ḷng đặng. Tôi khóc không phải v́ chú tôi chết nhưng v́ chứng kiến cảnh các em biểu lộ t́nh thương với cha thật lâm ly, trang trọng và lành thánh hết sức.
Sau hai ba phút đọc kinh anh hai lại lệnh:
- Út đem mấy thứ mới may ra đây rồi dọn bàn giữa, mấy cháu ra trước bàn thờ đọc kinh cầu nguyện cho ông, mấy em ở đây với anh.
Thằng Hoà, tám tuổi, học lớp ba lại đầu giường bưng thau máu định đem đi đổ, cô Út giằng lấy lại:
-Đưa đây cho cô, con không làm được.
-Cô để con đổ một lần trả hiếu cho ông nội, hồi trước ông nội đổ bô cho con mỗi sáng.
Nghe đứa nhỏ nói cách tự nhiên mọi người lại khóc! Không biết ai dạy nó?
Đâu có ai dạy, th́ ra con nhà tông không giống lông cũng giống cánh.
Lại bàn nhau việc an táng. Có người họ hàng bàn nên mời cha đến dâng lễ tại gia cho tiện, đường sá nhiều cầu, khó di quan. Cô Út lên tiếng không kiêng nễ:
-Cha trối phải thi hành, dứt khoát phải cử hành lễ an táng tại nhà thờ. Người có đạo sinh ra đem đến nhà thờ rửa tội, các phép Bí tich được nhận lănh ở nhà thờ, hôn phối ở nhà thờ, mỗi tuần tụ họp tại nhà thờ, chết được đem đến nhà thờ dâng lễ an táng là tốt nhất. Cha thường dạy như thế.
Anh hai tiếp lời cô Út:
- Anh nhớ cha vừa nhắc lại ngày hôm trước: Khi cha chết các con tính sao cũng được, miễn không tốn phí vô ích và đừng làm khổ nhiều người. Nhưng cha xin các con điều nầy thôi, là cố gắng đem cha đến nhà thờ lần chót. Cha c̣n dặn phải lạy bà con cám ơn và xin lỗi cho cha.
Cô Út chưa hài ḷng lên tiếng:
-Khi c̣n nhỏ anh em ḿnh được cha ẫm bồng chẳng những đến nhà thờ mà khắp xứ, hết đứa nấy đến đứa khác c̣n được, giờ chót bao nhiêu anh em không liệu được cách đưa thi hài cha đến nhà thờ được th́ c̣n ra thể thống ǵ.
Những ngày xác c̣n quàng tại gia, không có những bữa ăn như đám tiệc, bù lại là tiếng kinh cầu lễ râm ran suốt ngày. Những giờ cầu kinh con cháu mặc tang phục ngồi hai bên quan tài cầu nguyện cùng với thân nhân và khách viếng.
Đông người đưa đám tang chú. Sau khi anh hai thay cha xin lỗi mọi người và đại diện anh em cám ơn tất cả, chúng đồng loạt quỳ gối ngay trên những vũng nước, lạy bà con sát đất. Một cử chỉ làm làm tất cả xúc động. Dù cố gắng ư tứ giữ ǵn, tôi vẩn khóc lần thứ hai trong đám tang chú tôi.
Tôi thành thật khen các em đă cố gắng giữ trang nghiêm không khóc.Cũng cô Út thay anh em trả lời v́ anh em là trai mà không khóc là chuyện thế gian thường t́nh, nhưng Út hay nhỏng nhẻo mà không khóc mới đáng khen:
-Không đủ giờ để cầu nguyện cho cha, giờ đâu mà khóc. Khóc trong tim mới thấm thía và lâu bền, khóc biểu diễn th́ mướn khóc cũng được! Khóc kiểu đó dành cho con nhà giàu, con nhà nghèo như chúng em đâu có tiền mướn.
-Thế có nghĩa là người nghèo không khóc?
-Đúng. Người nghèo để giờ phụng dưỡng cha mẹ hết t́nh, lúc b́nh thường, khi đau yếu, lúc qua đời, sau đó dài dài..và không khóc..
