LỄ HIỂN LINH

Chỉ có Thánh Matthêu kể lại truyện ba nhà đạo sỉ Phương Đông đến thờ lạy Chúa. Đây là  điều chủ yếu và là nét độc đáo nhất của Thánh Matthêu gói trọn chủ đề cuốn Phúc Âm của Ngài:

Giêrusalem, các thủ lãnh, Thượng đế, tư tế, luật sĩ.. .tất cả đều không ai nhìn biết Đấng Cứu Thế. Cánh cửa đã mở ra để cho lương dân được tiếp nhận Giao Ước vì chưng sứ điệp Phúc Âm của Chúa mang đến cho mọi ngưòi không trừ ai. Và sự việc là lương dân sẵn sàng đón nhận thiên ân cứu chuộc, đang khi con cái của Giao Ước xưa lại ngoan cố.

Thánh Luca diễn tả việc Chúa Hài Nhi được các mục đồng đến thờ lạy, họ là những người nghèo khổ cùng cực và khiêm tốn. Thánh Matthêu thì mô tả việc Chúa Cứu Thế Giáng Sinh được tìm kiếm thờ lạy bởi những bậc giàu sang thông thái từ phương xa.

Hạng trước thuộc dân Chúa chọn, hạng sau thuộc các nước ngoại giáo xa xôi. Hai sự việc đối chiếu với nhau và bổ khuyết cho nhau.

Đoạn văn của Thánh Matthêu rất phức tạp và có nhiều điểm khó hiểu. Có nhiều dữ kiện lịch sữ, lại cũng có nhiều ý kiến do các biến cố thể hiện bên ngoài diễn ý hoặc làm chứng lý để xác nhận các thực tại triết lý hay thần học nào đó. Thánh Mathhêo thường theo thể văn Midrash, phối hợp các tài liệu Sấm Ký trong Cựu Ước, các lời tiên tri để chỉ rõ sữ ứng hiệu của từng mỗi sự việc qua mỗi biến cố lịch sữ liên hệ. Ngài nhấn mạnh vào các việc lạ thường chúng tỏ phép Chúa an bài và uy linh tác động. Thể văn nầy nỗi bật nhất trong các đoạn Phúc Âm về sự Thương Khó, cuộc khổ nạn và sự Phục Sinh của Chúa Cứu Thế.

Tài liệu lịch sữ.

 Dĩ nhiên phải có một hiện tượng hoặc biến cố có thực sự, rõ ràng trong không gian và thời gian, hiện tượng đó mới làm nồng cốt cho câu chuyện Phúc Âm. Thánh Matthêo nhằm các hiện tượng ở Bêlem còn Thánh Luca thì lại nghỉ tới những hiện tượng ở Nagiaret hơn.

Các tài liệu khoa học khám phá ra được sau nầy, nhất là những tài liệu cổ kính về Thiên văn học tìm được ở Biển chết…đều xác nhận sự xuất hiện của một hành tinh lạ đúng theo như Phúc Âm Mathêu ghi đại khái .

Vã lại lúc đó là lúc ở Do Thái người ta cũng trông chờ xem thấy xuất hiện hành tinh gọi là sao bổn tinh của Đấng Cứ Thế, và chính ba vị đạo sĩ Đông Phương cũng đã nói : “Chúng tôi đã xem thấy sao bổn tinh của Ngài mọc lên!” Ta cũng nhớ rằng hơn hai thế kỷ trước đó, nhà thi sỉ Latinh là ông Virgile có viết về những dấu chỉ của các hành tinh biến chuyển khác thường và có viết một câu rõ ràng tiên báo sẽ có xuất hiện hành tinh lạ là điềm của một Con Trẻ phi thường sinh ra.

Trước hết ta thấy Thánh Matthêo ghi việc ngôi sao xuất hiện đúng theo tài liệu khoa học về Thiên văn, và Phúc Âm ghi đó là một hiện tượng thiên nhiên thông thường. Rồi Thánh Sử lại chủ ý nhấn mạnh cho thấy đó là  điềm lạ, ánh sáng, tiếng gọi nhiệm mầu, sức nhiệm linh soi đưòng dẫn lối ba nhà đạo sĩ Phương Đông.

Ba vị Đạo Sĩ nầy là ai ?

Cứ theo nghĩa thông thường, Thánh Matthêo diễn tả ba nhà đạo sĩ phương Đông nầy là bậc thông thái, hành đạo, lại chuyên nghề xem thiên văn hiểu rõ về các thiên tinh và sự xuất hiện thiên tinh trên vòm trời như thế nào. Cái quan trọng ngài muốn nói, họ là lương dân từ các nước ngoại giáo xa xôi tới. Ngài không nói rõ xứ nào. Điều chắc chắn là ba ông không phải là vua. Có điều lạ là tại sao ba ông ấy biết là « Bổn tinh của vì vua Do Thái sinh ra ? », Chắc vì họ thông thái đã từng hiểu biết về văn chương Do Thái nhất là tài liệu sấm ký Do Thái về Vua Cứu Thế… Dĩ nhiên các bậc thông thái thời đó đều biết vănchương và sâm ký Do Thái.

 Tại Giêrusalem

 Các ngài đến Giêrusalem, vì chủ ý đi tìm Vua Do Thái Giáng Sinh. Hêrôđê bối rối và căm tức trong lòng khi nghe nói mấy tiếng « Vua Do Thái Giáng Sinh », vì tên bạo vương nầy không muốn ai khác mang danh vua Do Thái, chỉ có ông mới được quyền hành La Mã ban cho chức hiệu đó mà thôi.

Cả Giêrusalem xôn xao bối rối. Đáng lẽ biết chuyện đó Giêrusalem phải vui mừng hớn hở, đàng nầy Thánh Matthêo cho thấy Giêrusalem không tốt chút nào, giật mình và bối rối như Hêrôđê. Matthêo muốn cho thấy Isael cứng đầu từ chối ơn Cứu chuộc, vả lại khi Thánh Matthêo viết Phúc Âm nầy thì đã có sự chống đối của người Do Thái với các giáo đoàn tiên khởi, và đã có những vụ bắt bớ các giáo hữu đầu tiên do người Do Thái ngoan cố.

Nghe biết tin có thể đây là Đấng Cứu Thế sinh ra, các Trưởng Tế và luật sĩ lật Kinh Thánh và Sấm Ký ra bàn luận, nghiên cứu. Họ chỉ tự hào với bấy nhiêu đó thôi, chứ không biết nghĩ gì hơn nữa. Họ mở cuộc họp để hội ý dứt khoát. Ánh sáng cứu tinh đã soi dẫn người lương dân ở tận phương trời xa xăm, đang khi Gierusalem không nhận biết Đấng Cứu Thế …và ba mươi ba năm sau, họ cũng mở một cuộc họp tương tự….

Các luật sĩ đã trích đoạn sách Tiên tri Michêa (thế kỷ 8tTC) câu mà Thánh Matthêo sửa lại một chút : « Hởi người Bêlem, làng bé nhỏ trong nước Juđa ; người không còn phải là nhỏ bé  nhỏ trong các thị trấn miền Juđa, bởi vì từ người sẽ xuất hiện Đấng cai quản Isael » Mathêu còn thêm tiếng mục tử chăn dắt Isael…

Hêrôđê xảo trá thật. Ông ta đã nghĩ  một thủ đoạn gian manh để thủ tiêu Con Trẻ là Hoàng tử đó rồi, cho nên ông kín đáo vời ba vị đạo sĩ kia đến để hỏi riêng về ngày, giờ họ thấy sao lạ mọc lên và còn nói xảo trá « …trẩm đây cũng sẽ đi tìm thờ lạy Ngài ». Và hỏi vậy để ông ta phỏng chừng ngày sinh của Hài Nhi.

Lịch sữ chứng minh Hêrôđê bạo tàn, hung dữ, khát máu : Ông đã giết vợ và cả gia đình bà nầy, hành quyết bao nhiêu người Isael, từng thiêu sống 14 thiếu niên để kết tội dân chúng gở hình con ó bằng vàng mà ông gắn ngay trước  của đền thờ v.v. và v.v….

Và hôm nay cuộc tàn sát con trẻ Bêlem càng chứng tỏ tính bạo tàn của  ông

Câu chuyện 3 nhà đạo sĩ phương Đông đến Giêrusalem han hỏi đã làm rúng động toàn bộ thành phố, cũng gần giống câu chuyện ghi trong sách xuất hành (Ex.1, 9 – 22) : « 1 vị hoàng tử đến với vua Pharaon và nói rằng  một Hài Nhi cao trọng sẽ sinh ra giiữa Israel… xin bệ hạ hãy ra lệnh giết hết mọi con trẻ » có lẻ Thánh Matthêu đã dựa vào đoạn Xuất Hành nầy để viết câu chuyên ba đạo sĩ phương Đông…

Và ngôi sao lại hiện ra dẫn đường ba vị đạo sĩ.  Thánh Matthêo cho thấy rõ tấm lòng đạo đức chân thành của ba ông, và việc huyền diệu Chúa làm trong câu chuyện nầy.

Ba đạo sĩ tìm gặp và tôn thờ Chúa Hài Nhi :

 Bêlem chỉ cách Giêrusalem 9 cây số, ngôi sao lạ đã chỉ đường ba vị đạo sĩ ấy tới nơi. Không còn phải là ở chuồng súc vật nữa, mà họ vào một ngôi nhà gặp Chúa Hài Nhi. Dĩ nhiên lúc họ đến đó phải là một thời gian sau khi Hài Nhi sinh ra trong Hang đá. Bước vào nhà, họ thấy Chúa Hài Nhi và Maria, mẹ Người ! Ở đây ta thấy Thánh Matthêu chỉ muốn chú trọng tới Đức Mẹ với Chúa Hài Nhi mà không cần nhắc đến Thánh Giuse.

Dù cảnh tượng bề ngoài thấy rõ là trái ngược, các đạo sĩ vẫn tìm Con Trẻ mới sinh, đó là vị Vua Cứu Thế, nên các ông liền tôn thờ Hài Nhi và mở túi lấy bảo vật tiến dâng, đó là vàng, nhủ hương và mộc dược .

 Lễ vật.

 Vàng là bảo vật để tiến dâng tiến các vua, ngụ ý họ nhìn nhận Hài Nhi đó là vua.

Nhũ hương là loại hạt có mùi thơm người ta thường đốt trước bàn thờ thần,  bởi họ nhìn Con Trẻ nầy là Chúa .

Mộc dược là vật quý dùng ướp xác, ý chỉ Hài Nhi cao sang ra đời làm người và chịu chết vì đời.

Niềm tin của đạo sĩ phương Đông một phần nào chứng tỏ qua ba thứ lễ vật đó