TẠI SAO TRẺ CON HAY HỎI  ?

Ngài Hiệu Trưởng trình bầy

 Có người bảo tôi viết bài “tại sao trẻ con hay hỏi”. Người ta đề nghị viết có nghĩa là họ đã xem bài. Một khích lệ! Viết thì viết, sợ gì mà không viết. Tôi ngồi vào máy viết liền một mạch, tư tưởng chưa chuẩn bị đủ cũng viết, để gọi là mau mắn vâng lời anh em. Tôi có lý do không ngại viết vì đây là diển đàn, tự do có ý kiến. Hơn thế ở tuổi ngoại lục tuần thì có ai chấp nhất chi, mà giả sử có ai chấp thì cũng “không ngại dao phay”.

Tại sao trẻ con hay hỏi?

- Vì nó là trẻ con! Trẻ con chưa có nhiều kiến thức nên hỏi cho biết. Người lớn có khi cũng chẳng biết mà không dám hỏi vì tự ái. Con nít đơn sơ, thật thà, chưa biết thì hỏi, chẳng nghĩ ngợi gì cả. Đó là nhu cầu hiểu biết của chúng. Nhiều trẻ hỏi suốt ngày, thấy gì cũng hỏi,  nơi nào cũng hỏi, người lớn phải trả lời mệt nghỉ. Chúng hỏi nhiều câu chúng ta không biết đường nào trả lời. Đó là những trẻ năng động, khôn ngoan, thông minh. Một dấu hiệu tốt.

Có những trẻ không bao giờ hỏi, có giải thích cũng chẳng thèm nghe. Đó là những trẻ em ù lì, không tốt đâu. Đừng vội khen đó là đứa hiền lành, nhu mì, dể thương. Hỏi xem các giáo viên có thích những trò không bao giờ biết thắc mắc?

Ông bà ngày xưa khi thấy đứa trẻ hay hỏi thì quở mắng. Câu các cụ thường nói, mới bấy nhiêu tuổi mà “tọc mạch,” lớn lên ai chịu nổi. Có một cách dạy khác là đừng tập trẻ con “hỏi đon hỏi ren”. Tôi chẳng hiểu nổi mấy từ nầy nhưng đại để chử “đon, ren” nầy có nghĩa là muốn biết chuyện của người khác. Thế thì dùng cách nói nầy để ngăn cấm trẻ là chưa đúng lúc. Chúng ta tôn kính ông bà nhưng có những cách dạy con của ông bà ngày nay không còn hợp lý. Nếu cứ đem chuyện ông nội ngày xưa dạy thế nầy, bà nội dạy thế kia, rồi bắt trẻ làm theo thì tội nghiệp chúng.

Phải biết chọn lựa trong kho tàng của người xưa những gì còn đem ra dùng được, những gì phải chưng trong tủ kính. Có những món đồ cổ qúi là nhà sang. Đó là truyền thống, là văn hoá, là nền tảng của gia đình, của dân tộc.

          Những di sản còn dùng được và rất tốt như:

                         -  “tiên học lễ,hậu học văn”.

                         -  “anh em như thể chân tay”.        

                         -  “vợ chồng tương kính như tân”

                         -  “bà con xa không bằng láng giềng gần”

                         -  “muốn làm thầy phải kính thầy”

                            …………

  Hai tiếng học hành cũng rắc rối. Ngày nay chúng ta hiểu học phải được thực hành, gọi chung là thực nghiệm. Thầy cô cũng như học sinh rất ngán dạy chay, học chay, nghĩa là học không có thí nghiệm, không có học cụ. Còn vấn đề phạt học sinh thì sao ? Thầy cô nào lở tay sờ nhẹ lên má học sinh thì biết tay phụ huynh, có khi còn bị kỷ luật..

 Thế mà ngày xưa khi phụ huynh dẩn con đến trường thì câu đầu tiên là xin thầy răn dạy dùm, thầy đánh  nó, gia đình trọng ơn. Vô phước cho bạn nào được gia đình gởi gấm, được thầy thương. Chuẩn bị no đòn! Không biết ai là người bày đặt kiểu giải thích học hành là học phải bị đòn; phụ huynh hay thầy giáo?

             Hỏi để học, học phải hỏi. Trẻ con ở tuổi học nên phải hỏi, hỏi nhiều biết nhiều, kiến thức rộng. Thầy giáo giỏi là người biết cách đặt vấn đề cho học sinh đóng góp ý kiến. Ngoài những ý trong bài chúng ta sẽ nghe chúng  phát biểu nhiều suy tư mới lạ. Chắc chắn là có những kiến thức rất hay cũng như những chuyện bá láp. Những ý đúng sẻ được các bạn tán thưởng bằng tràng pháo tay, những điều chưa đúng, thầy sẽ vui vẻ giải thích. Bằng cách như vậy khi ra khỏi lớp trẻ đã thuộc bài không phải khổ tâm về nhà thức cả đêm, nhắm mắt học thuộc lòng từng chử. Tội nghiệp trẻ biết bao khi phải bị nhồi nhét như vậy!

Ở trường học hỏi thầy cô. Nơi trường đời hỏi cha mẹ, bạn bè. Thầy “magister”, nghĩa là ba lần hơn trò. Thật sự cũng chưa đủ, thầy cô chẳng những phải nắm vững kiến thức chuyên ngành mà cả kiến thức phổ thông để dể dàng trả lời cho hoc sinh. Thành thật mà nhận có rất nhiều giáo viên, giáo sư rất ngại để học sinh chất vấn, nhất là những vị vừa tốt nghiệp.

          * Đối với thầy cô có tinh thần trách nhiệm: khi học sinh hỏi, chưa trả lời được thì khất lại hôm khác rồi về nhà lật sách tìm.

          * Đối với người mẹ khôn ngoan: con hỏi không trả lời được thì nói với con là để chiều khi ba về, mẹ sẽ hỏi ba rồi trả lời cho con, chứ đừng trách yêu để chạy tội với câu nói: - Con hỏi nhiều chuyện quá, để mẹ yên nào.

          May thời cho bé có được người mẹ hiền, biết che đậy cái dốt của minh bằng những lời có tình nghĩa hơn là “cả vú lấp miệng em” bằng những câu thật vô duyên, vô tình không tiện viết ra đây. Ngăn cấm trẻ con hỏi, cắt đứt nguồn cãm hứng của chúng là một điều ác. Đây cũng là nguyên nhân làm cho trẻ sau nầy trở thành con người thiếu tự tin.

          Các ông cha, bà mẹ có thể viện lẻ, trẻ con ngày nay học giỏi quá làm sao dạy chúng được, mình là người của thời xưa. Đúng rồi. Ông bà không dạy được thì tìm người, tìm nơi đáng tín nhiệm mà gởi chúng, cho gia nhập các các đoàn thể, những tổ chức dành cho trẻ, để chúng có dịp phát triển. Đừng cho rằng gia nhập các tổ chức nầy là phí giờ vô ích, thêm mất công chuyện trai gái  sinh hoạt chung. Ông bà có lý. Thế nên chúng tôi mới nói phải lựa chọn những tổ chức có người uy tín dạy dổ, hướng dẩn.

          Trường học có thời gian. Hậu học đường phải học suốt đời. Tại trường hỏi thầy. Trường đời hỏi hết mọi người và không dể người ta chỉ cho như ở trường. Đời là tranh nhau để sống, chen nhau đi lên, bí mật nghề nghiệp, ngu sao nói! Muốn biết  thì chi tiền, rồi nói cho nghe, ít nhất cũng chầu rượu.

           Học như thế người bình dân gọi là “học lóm”.

           Ai hổ ngươi không học lóm thì dốt suốt đời.