Thiên ChỨC Linh mỤC theo NHÃN GIỚI CỦA Tân ƯỚc

 Lm. Raymond Brown, SS – Maranatha dịch

LTS: Linh mục Raymond Brown là một học giả Kinh Thánh nổi tiếng khắp thế giới. Ngài thuộc tu hội Xuân Bích, là giáo sư uy tín và thời danh được mời giảng dạy tại nhiều Đại Học Công giáo cũng như tại các Đại Chủng Viện Hoa Kỳ, trong đó có Chủng Viện - Đại Học St. Mary, Baltimore và Union Theological Seminary, New York. Cha Brown đã từng là thành viên của Hội Đồng Giáo Hoàng về Kinh Thánh, là chủ tịch Hiệp Hội Kinh Thánh Công Giáo (CBA), chủ tịch Hiệp Hội Văn Chương Kinh Thánh (SBL) và là chủ tịch Hội Nghiên Cứu Tân Ước (SNTS). Trước khi qua đời đột ngột vào năm 1998, Cha về hưu và giảng dạy tại chủng viện St. Patrick ở San Jose, California, nơi có một số chủng sinh Việt nam tu học. Những tác phẩm và bài giảng của Cha về thần học và Kinh Thánh vẫn còn được đánh giá rất cao trong giới học thuật, đặc biệt trong các Đại học và Chủng Viện của Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ. Sau đây là bài giảng Cha đã trình bày tại Chủng Viện St. Mary, Baltimore, nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành lập trường. Trong bài chia sẻ, cha Brown đã trình bày về Thiên chức linh mục theo cái nhìn của Tân Ước. Bản dịch sau đây lược bỏ một vài điểm liên quan về lễ kỷ niệm 50 năm này.  Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả.

CHỨC LINH MỤC THỨ NHẤT

Khi nói về chức linh mục, ta phải nghĩ đến chức linh mục thứ nhất này trước hết. Nhưng thực tế thì không phải vậy. Đây là chức linh mục mà thư gửi tín hữu Do thái đề cập đến. Đó là chức linh mục của Chúa Giêsu Kitô. Chức linh mục này có tính duy nhất, tối cao mà Chúa Giêsu không chia sẻ với bất cứ ai, đó là chức linh mục của Chúa Con. Tôi thường suy nghĩ vì sao chức này không tác động nhiều hơn trong những tư duy của Giáo hội. Ta biết rằng tự khởi đầu, chức linh mục này không tác động mạnh, vì Thư gửi tín hữu Do thái, lá thư xiển dương và viết rất hay về chức linh mục này, đã không nằm trong quy điển của các sách Tân ước đến cả trăm năm, nên thư đó đã không có tác dụng huấn giáo chính thức trong lịch sử Giáo hội thời sơ khai.

Đặc biệt đối với Giáo Hội Tây phương, sau một thời gian khá dài, thư Do thái mới được đưa vào quy điển. Tác giả lá thư gửi tín hữu Do Thái này (chắc chắn không phải là thánh Phaolô), có lẽ là nhà thần học quân bình và nghiêm túc nhất trong các sách của Tân Ước khi nhận thức về Chúa Giêsu: Giêsu vừa là Thiên Chúa, vừa là con người; tuy gọi Ngài là Thiên Chúa, nhưng vẫn nhấn mạnh Ngài (Chúa Giêsu) hoàn toàn giống chúng ta, ngoại trừ tội lỗi. Đây là một sự kết hợp hiếm hoi lạ lùng mà Giáo hội vẫn phải cố gắng giải thích. Tác giả thư gửi tín hữu Do thái cũng hiểu được tính độc đáo duy nhất chức linh mục của Chúa Kitô; vì đã khăng khăng cho rằng tuy trước kia có nhiều tư tế, nhưng Đức Kitô là vị tư tế duy nhất, và là thượng tế của Giao Ước Mới. Qua việc hiến tế duy nhất, Chúa Kitô đã vĩnh viễn làm cho những người được thánh hiến nên hoàn hảo (10:14). Chúa Kitô cũng là hy lễ duy nhất, và là Đấng trung gian duy nhất (9:15).

Các Giáo hội chị em bên phương Tây thường lên án Giáo hội Công Giáo La mã đã quên điều hệ trọng này, đã quên đi hiến tế duy nhất vì có quá nhiều thánh lễ, quên đi Đấng trung gian duy nhất vì có các thánh và các linh mục. Tuy việc trả lời cho việc lên án này không khó khăn gì, nhưng chúng ta cũng đừng quên rằng nó cũng có giá trị nhất định. Đặc biệt giới tu sĩ có chức chúng ta không phải lúc nào cũng đặt ưu tiên số một cho chức linh mục của Chúa Kitô. Xin kể một câu chuyện minh họa, tôi nhớ một mục sư giáo trưởng của Giáo Hội Luther ở Hoa Kỳ nói với tôi thế này, “Nhiều tín hữu Công giáo La mã thường đặt câu hỏi: ‘Ai đứng đầu Giáo Hội của ông?’ Tôi trả lời rằng, ‘Người đứng đầu Giáo Hội của tôi cũng là người đứng đầu Giáo Hội của quý vị, đó là Chúa Giêsu Kitô.’”

Ông mục sư đó có lý, nhưng tiếc thay chúng ta thường quên điều này. Đặc biệt khi chúng ta không thấy rõ ràng việc vâng lời Chúa Kitô phải vượt trên tất cả sự vâng lời dành cho con người trần thế. Thế nên, điều đầu tiên tôi muốn đề cập, phát xuất từ chức linh mục của Chúa Kitô và khi nhìn đến tương lai của chức linh mục trong Giáo Hội, xin lưu ý người Công giáo nói chung, và các linh mục có chức nói riêng, là làm thế nào để chúng ta đặt việc vâng phục Chúa Giêsu Kitô trong mối tương quan với việc vâng phục quyền bính trong Giáo hội. Đây sẽ là một vấn đề gay go thử thách.

Đôi khi chúng ta nghe nói, “Phải tuyệt đối vâng lời các đấng bậc trong Giáo Hội.” Nhưng thử hỏi, là người Kitô hữu có ý thức, có thực sự ta phải mù quáng vâng lời? Theo như sự phán đoán của tôi, tự do mà Chúa Kitô công bố không đồng nghĩa với việc vâng lời mù quáng. Là người có lý trí suy nghĩ, không ai có quyền ngăn cấm chúng ta suy tư. Chúng ta cũng nghe nói rằng các bề trên trong đạo là người thay mặt Thiên Chúa để làm việc ở trần gian này, hàm ý là họ chính là máng dẫn ơn của Thánh Thần Chúa, và Chúa hoạt động đặc biệt qua họ để ban ơn cho người khác.

Tôi không thắc mắc chi điều này, nhưng như vậy không có nghĩa là chúng ta vâng lời con người trần tục như vâng lời Thiên Chúa. Chính vì Chúa Thánh Thần hoạt động trong và qua con người trần gian, nên chúng ta đừng tưởng sự thật không bị bóp méo, khi người khác bảo ta phải nghe theo tất cả những gì bề trên chỉ dạy. Ai cũng biết là các linh mục cũng có sai lầm; các linh mục cũng biết giám mục của họ cũng bị sai lầm; các giám mục thì biết Rôma cũng sai lầm, và vâng lời một cách mù quáng thì chẳng giúp giải quyết gì cho một chuỗi sai lầm triền miên như thế.

Tuy nhiên chúng ta cũng không thể vì lý do nói trên để bày những trò bất kính với quyền bính của Giáo hội, là điều mà chúng ta cũng đã thấy xảy ra. Trước các phát biểu của đấng bậc, có một số người vội vàng phản ứng bằng cách gửi điện tín, và cho in những lời chống đối trên báo chí, quên đi những chỉ dẫn của Kinh Thánh là phải gặp gỡ người bất đồng với ta trước, rồi cố giải quyết trong nhóm nhỏ, trước khi lên tiếng kêu gọi toàn thể Giáo Hội (Mt 18:15-17). Chúng ta không được phép phá bỏ lòng trung thành đã làm cho Giáo Hội vững mạnh, đó là thứ quyền bính nối kết chúng ta với nhau cho dù có những điểm khác biệt. Chúng ta không thể lấy cớ vâng lời Chúa Kitô để làm bất kỳ điều gì ta muốn trong Giáo Hội.

Câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để cho hai kiểu vâng lời này hoà hợp với nhau? Vấn đề có lẽ đã có từ lâu, nhưng đến bây giờ thì cấp bách hơn. Làm thế nào để Chúa Kitô vẫn là trên hết nhưng vẫn trung thành và vâng phục người trên chúng ta trong Chúa (1Tx 5:12); đó là các giám mục, và đặc biệt là giám mục Rôma? Cũng như các đấng bậc này, tuy được toàn Giáo Hội, gồm tất cả mọi người, trao quyền ủy thác để hành xử quyền bính mà Chúa Kitô ban cho Giáo Hội, cũng phải luôn nhắc nhở chính mình về các giới hạn khi hành xử quyền hạn? Điều này đã được minh hoạ bằng một hình ảnh nổi bật trong Giáo hội sơ khai. Thánh Phê-rô, người lãnh đạo Nhóm Mười Hai, đã được Chúa Giêsu nhắc nhở, “Hãy chăm sóc chiên của Thầy, chăn dắt chiên con của Thầy.” (Ga 21, 16). Ngay lúc được Chúa trao quyền chăm sóc mục vụ, Phê-rô cũng được nhắc nhớ rằng đừng nghĩ đây đoàn chiên là của mình. Đoàn chiên là đoàn chiên của Chúa Giêsu, và chỉ thuộc về Chúa mà thôi. Chỉ có Chúa mới có quyền nói, “Chiên của Ta.”

Tóm lại, Vatican II đã mở cho tất cả chúng ta, nam cũng như nữ, một ý thức trách nhiệm to lớn vì chúng ta là con người biết suy nghĩ trong Giáo Hội của Chúa Giêsu Kitô. Tôi cố gắng tập trung vào những vấn đề sẽ nảy sinh của chức linh mục, từ việc nhận thức chức linh mục độc nhất của Chúa Giêsu, do chức vụ này mà Chúa là đầu của Giáo hội và là đấng trung gian duy nhất.

CHỨC LINH MỤC THỨ HAI

Chức linh mục thứ hai là chức linh mục của mọi tín hữu. Trong Tân Ước, chức này còn nổi bật hơn cả chức linh mục độc nhất của Chúa Giêsu (xin lưu ý cách dùng từ, đây không phải là chức “linh mục của giáo dân,” mà là của mọi tín hữu, của cả giáo sĩ, tu sĩ lẫn giáo dân.) Chúng ta nghe trong thư thứ Nhất của Thánh Phê-rô, đoạn 2 câu 9 “Anh em là giống nòi được tuyển chọn, là hàng tư tế vương giả, là dân thánh, dân riêng của Thiên Chúa,” được chính Thiên Chúa tuyển chọn để biểu lộ kỳ công của Ngài. Tôi tin chắc rằng khi người ta dùng từ “linh mục” nói với các Kitô hữu của thế kỷ thứ nhất, thì người ta hiểu là nói về chức linh mục của mọi Kitô hữu, của cả nam lẫn nữ tín hữu. Đó là chức linh mục mà theo thư thứ I của Phêrô câu 2 đoạn 5 có nói tới, được biểu hiện trong việc “dâng những tế lễ thiêng liêng đẹp lòng Chúa;” đó là chức linh mục dâng hiến cuộc sống thánh thiện bằng các việc chúng ta làm.

Vào thời các sách Tân Ước, dường như có sự nhấn mạnh đến việc dâng cuộc sống mình là lễ hy sinh cho những người chưa hề nghe đến Chúa Kitô, ngõ hầu khi thấy sự hy sinh tận tụy của Kitô hữu, dân ngoại có được đức tin. Câu 12 của thư thứ nhất Phêrô đoạn 2 còn nói tiếp rằng người Kitô hữu sống giữa người ngoại đạo, phải sống thế nào để dân ngoại thấy được việc lành của mình mà ngợi khen tôn vinh Thiên Chúa. Sách Khải Huyền (5:9-10) nói về Chúa Kitô là con chiên: “Ngài đã chuộc về cho Thiên Chúa muôn người thuộc mọi bộ tộc và ngôn ngữ, sắc dân và quốc gia, làm cho họ thành một vương quốc và những tư tế dâng lên Thiên Chúa.”

Và chính thánh Phaolô, khi viết cho tín hữu Rôma (15:16), đã nói về “ân sủng Thiên Chúa ban cho để làm người phục vụ (minister) Đức Kitô giữa dân ngoại, lo việc tế tự (priestly) rao giảng Tin Mừng của Thiên Chúa.” Ở đây không hề nhắc đến Bí tích Thánh Thể hay chức linh mục liên quan đến bí tích ấy; đúng hơn, thánh Phaolô nói về cuộc đời làm chứng của mình bằng việc loan truyền Tin Mừng cho dân ngoại, đó là cách sống đời linh mục tận hiến thiêng liêng mà mọi Kitô hữu được mời gọi.

Một lần nữa, tôi nghĩ đến chức linh mục của mọi tín hữu sẽ là vấn đề trở thành một thách đố cho Giáo Hội thời nay. Đặc biệt trong vòng 20 năm tới, các linh mục được truyền chức sẽ đặc biệt trăn trở khi phải đối đầu trực tiếp với những ý nghĩa hàm ẩn của chức linh mục của mọi tín hữu. Vatican II đã nêu vấn đề, nhưng vào lúc bấy giờ, người ta chỉ thấy vai trò của tín hữu với Bí tích Thánh Thể. Nhưng Thánh Thể không phải là trọng tâm của chức linh mục của mọi tín hữu, mặc dù nó có bao hàm điều đó. Trọng tâm của chức linh mục của mọi tín hữu mà mọi người chúng ta được thông phần, đó là dâng hiến trọn cuộc sống mình, không chỉ ở trong bí tích Thánh Thể, nhưng trong mọi sự mọi điều chúng ta làm. Từ lúc được chịu phép rửa và được tháp nhập vào Chúa Kitô, cuộc đời chúng ta đã trở nên một với của lễ tư tế dâng hiến lên Thiên Chúa. Đó có lẽ là nội dung của phép rửa trong Chúa Kitô được đề cập đến trong thư thứ nhất của thánh Phê-rô về hàng tư tế thánh, một giống dân thánh, và của Thiên Chúa.

Về mặt lý thuyết, chúng ta luôn nhận biết rằng: có chức vụ linh mục phổ quát này; nhưng theo tôi nhớ là đã được nghe trong những suy tư thần học trước đây, thì ta luôn được nhắc nhở: “Phải biết rằng có một sự khác biệt siêu hình giữa chức linh mục thừa tác của các cha và chức linh mục phổ quát của các tín hữu, một sự khác biệt không chỉ về mức độ, mà còn về bản chất.” Tại sao ta không nhấn mạnh ngược lại: thay lời nhắc nhở lưu ý tiêu cực bằng một khuyến khích tích cực?

Có phải chúng ta sợ rằng nếu không nhấn mạnh như thế thì sự phân biệt sẽ mất mát hay bị lu mờ đi? Có phải vấn đề hệ trọng hơn mà ta cần đối phó là việc đa số người Công giáo không hề nghĩ đến chức linh mục của các tín hữu và không thể chấp nhận điều này? Trong Giáo hội chúng ta, phụng vụ thánh và cung cách sống đã phân biệt rõ ràng người chịu chức linh mục với toàn dân Thiên Chúa. (Các bạn có nhớ vào cái thời mà giáo dân có gia đình được vào trong sổ bộ các thánh với ghi chú “không đồng trinh cũng chẳng tử đạo” không?)  Chúng ta không thấy cần thiết phải nhắc nhở nhau rằng: chức linh mục làm cho ta nên thánh chính là chức linh mục mà mọi người trong chúng ta đều được thông phần?

Có người cho rằng rất có thể vì thiếu linh mục nên ta sẽ nhận thức được vấn đề rõ ràng hơn, tức là có thêm người tín hữu phục vụ Giáo hội, và có thêm người thực hành thiên chức linh mục phổ quát của mình bằng cuộc sống tận hiến. Tôi thì không chắc chắn lắm về vấn đề này; vì sẽ có một thách đố cho các linh mục đã được thụ phong, nhiều anh em trong số này không quen với lối suy nghĩ chấp nhận giáo dân nam nữ bình đẳng cùng làm việc, và thỉnh thoảng phải nhận sự hướng dẫn của những giáo dân này khi thi hành sứ vụ linh mục của mình trong Giáo hội của Chúa Giêsu Kitô.

Chủng viện mang tên Mẹ Maria đây, nhờ ơn Chúa đã mang tên của một linh mục vĩ đại nhất, đó chính là Đức Mẹ Maria. Tôi nhớ dạo đi tu, mặc dù rất tôn kính Đức Mẹ, chúng tôi được nhắc nhở cẩn thận khi gọi Đức Mẹ là linh mục, vì lúc bấy giờ chữ linh mục chỉ dành cho linh mục được quyền dâng Thánh Lễ, ban phép Thánh Thể và phải tránh cách gọi này vì Đức Mẹ không dâng Thánh Lễ. Tôi đồng ý rằng một số ảnh đạo có vẽ hình Đức Mẹ mặc áo lễ linh mục thì phải tránh vì phản ánh một lối suy nghĩ thần học kém cỏi. Cũng có một số nhà giảng thuyết Công Giáo mô tả việc Mẹ đứng trước thánh giá nhìn lên Chúa Giêsu và nói, “Đây là mình Ta,” đa số đều cho rằng đây là là một cách nói quá (tôi cũng đồng ý như thế).

Nhưng khi tin rằng Đức Mẹ Maria là linh mục thì có cơ sở Kinh Thánh hẳn hoi: vì mỗi một tín hữu đều là linh mục, và Mẹ là tín hữu đầu tiên. Theo trình thuật của thánh Luca, Mẹ là người đầu tiên đã nói lên lời hiến thánh của chức linh mục căn bản: “Xin Chúa làm cho tôi như lời sứ thần nói.” Câu này phản ảnh bản chất cao quý thiên chức linh mục của mọi tín hữu. Và trong hệ thống giá trị lạ lùng của Nước Thiên Chúa, theo đức tin Công Giáo của chúng ta, khi được đánh giá, thì người đứng đầu không phải là Nhóm Mười Hai, không phải là một tông đồ, chẳng phải là một giáo hoàng, cũng không ai trong số những người có chức vị, mà cũng chẳng phải linh mục có chức, nhưng lại là một phụ nữ. Người phụ nữ này không đứng đầu vì đã cưu mang hay nuôi dưỡng Con Thiên Chúa – như lời ca tụng của một phụ nữ khác trong đám đông đã ca ngợi Mẹ. Chúa Giêsu biết vị trí của Mẹ hơn là người phụ nữ trong đám đông kia, và Ngài đã chúc phúc Mẹ chỉ vì Mẹ đã nghe và giữ Lời Thiên Chúa (Lc 11:27-28).

Nếu chúng ta chưa thực sự nhận thức được việc nghe và sống Lời Thiên Chúa chính là nguồn gốc đích thật của sự thánh thiện trong Giáo Hội, là tiêu chuẩn xếp hạng vị trí vinh dự, và chưa thật sự nhập tâm được điều này, thì chúng ta sẽ không hiểu được điều mà Tân Ước dạy chúng ta về thiên chức linh mục. Đó là thách đố mà Giáo hội sẽ phải đương đầu trong tương lai khi mà các tín hữu nam nữ, nghe Vatican II ca tụng giá trị của họ, đặt câu hỏi làm thế nào để họ đem giá trị đó phục vụ Chúa Kitô.

CHỨC LINH MỤC THỨ BA

Kinh Thánh cũng đề cập đến một chức linh mục có truyền chức, chức linh mục trên bàn thờ để dâng hy lễ. Tuy vậy, chức linh mục tế tự như thế chưa bao giờ được coi là một thể chế của Kitô Giáo trong Tân Ước; đúng hơn, chúng ta chỉ biết có chức tư tế Lêvi của I-xra-en, gồm thượng tế, tư tế và Lêvi theo Cựu Ước. Toàn dân I-xra-en đã được nghe, cũng như sau này các Kitô hữu được nghe, “Các ngươi sẽ là một vương quốc tư tế và một dân thánh.” (Xh 19:6). Song song với chức tư tế của toàn dân I-xra-en cũng có một tầng lớp tư tế được đặc biệt hiến thánh để thi hành các việc thánh, một trong các việc đó là thay mặt dân chúng dâng hy lễ. Chúng ta không thấy có một sự phát triển tương đương như thế cho Kitô Giáo theo Tân Ước, vì không có người nào trong Giáo Hội được gọi là linh mục khi nói về Thánh Thể.

Tuy nhiên, việc Kitô giáo lấy biểu tượng chức tư tế Lêvi có thấy trong Thư Thứ nhất của Clement, viết từ Giáo hội Rôma vào cuối thế kỷ thứ nhất. Thư Clement này đồng thời với những sách cuối cùng của Tân Ước. Trong chương 40, Clement có viết, “Ngài (Thiên Chúa) ra lệnh rằng các hiến tế và phụng vụ phải được dâng hiến vào thời biểu và giờ giấc nhất định. Thiên Chúa hơn nữa đã quy định, do ý muốn tối cao của Người, nơi chốn và thừa tác Người chọn để làm việc này…Có những lễ nghi đặc biệt dành cho thượng tế; các linh mục thì có vai trò đặc biệt; và các Lêvi thì có những công việc thích hợp. Về phía giáo dân thì có những luật lệ ràng buộc riêng cho giới giáo dân.”

Trong lịch sử của Giáo Hội lúc đó, ta chưa thể coi biểu tượng ba tầng của Clement tương đương với kiểu mẫu ba tầng đang hình thành của Kitô giáo: Giám mục, Linh mục và Phó tế. Những nghiên cứu gần đây về việc phụng tự trong Kitô giáo cho thấy đến cuối thế kỷ thứ II thì từ “linh mục” mới bắt đầu được sử dụng theo nghĩa đặc biệt, tức là dành cho các thừa tác viên dâng Hy Lễ Tạ Ơn của Kitô giáo. Và ngay cả trong ngôn ngữ Kitô giáo, chức linh mục có liên hệ đến Thánh Thể không thay thế cho chức linh mục của mọi tín hữu. Chỉ đến thế kỷ thứ III và IV, khi đề cập đến từ “linh mục,” người ta mới bắt đầu được dùng để nói về thừa tác viên được truyền chức để dâng Hy Lễ Thánh Thể. Tuy nhiên, như chúng ta biết, ý tưởng này dần dần thành ý tưởng chủ đạo trong Giáo Hội. Ngày nay, mỗi lần nói đến linh mục, ngoại trừ được giải thích thật cẩn thận, thì không ai nghĩ đó là chức linh mục của Chúa Giêsu, và cũng chẳng ai nghĩ về chức linh mục của tất cả các tín hữu.

Nhận định về sự phát triển này, một số Giáo Hội chị em ở phương Tây lên án và cho rằng chúng ta làm sai lạc Tân Ước, chúng ta đã vạch ra chức linh mục đã không hề có trong Tân Ước, và đặt câu hỏi về tính khôn ngoan của việc áp dụng ứng nhập Cựu Ước. Cá nhân tôi không nghĩ ta có thể giải thích sự thinh lặng của Tân Ước cách nào tốt hơn là nhìn nhận các Kitô hữu đầu tiên chưa phát triển một khái niệm riêng về chức linh mục tế tự: nhưng tôi cũng không đồng ý cho rằng sự phát triển hậu Tân Ước là một sự bóp méo sự thật.

Người Công giáo chúng ta nên nghĩ về chức linh mục thừa tác như là một phần di sản của I-xra-en mà Thiên Chúa đã ban cho, và đã mang lại sự phong phú và huyền nhiệm của toàn bộ công việc tế tự thờ phượng của Cựu Ước cho cuộc sống Kitô hữu. Chúng ta cố gắng duy trì, bên cạnh tính độc đáo duy nhất của hiến tế và chức linh mục của Chúa Giêsu, ý thức phụng tự Lêvi có tính thánh thiêng của một sứ vụ tế tự đặc biệt nhằm giúp con người tiếp xúc với những hình thức thờ phượng bày tỏ sự hiện diện của Thiên Chúa. Có phát triển theo chiều hướng này thì người ta mới mong chờ nơi người linh mục sự thánh thiện đặc biệt, thậm chí một kiểu sống khác biệt.

Nhưng điều được xem là sức mạnh của Công Giáo cũng có thể là vấn đề. Làm thế nào chúng ta có thể kết hợp chức linh mục đặc biệt này với chức linh mục của mọi tín hữu? Làm sao ta có thể kết hợp sự kỳ vọng của ta về các linh mục, với ý thức họ cũng là con người cũng như ý thức sự đòi hỏi gắt gao phải nên thánh của mọi Kitô hữu? Có một câu trả lời, nhưng chưa bao giờ được hoàn toàn công nhận ngay cả trong quá khứ, đó là lấy vương quyền linh mục của Chúa Kitô gán cho linh mục thừa tác, qua đó tạo ra được lớp “linh mục-hoàng tử.” (prince-priest). Và bởi vì ta kỳ vọng đặc biệt nơi các linh mục có chức, nên họ cũng được có đặc quyền và được đối xử đặc biệt. Nhưng toàn bộ đặc tính của Giáo Hội từ sau Vatican II là chống đặc quyền, nên quan niệm “linh mục-hoàng tử” bị loại bỏ.

Nhưng nếu thay vào đó bằng quan niệm “linh mục-bồ bịch” (pal-priest) thì tôi thấy cũng không ổn. Chữ này được du nhập phát sinh từ cảm nhận trong cộng đoàn tín hữu: nếu mọi người đều là linh mục, thì tại sao lại mong muốn vị linh mục thừa tác thánh thiện đặc biệt hơn, hay phải sống khác mọi người? Rồi nếu mà các linh mục thừa tác chẳng có gì đặc biệt, thì đâu cần có họ làm gì? Làm thế nào để các linh mục được truyền chức như chúng tôi nhận thức được tuy khác biệt, nhưng chúng tôi cũng không hay ho tốt đẹp gì hơn hoặc chẳng xứng đáng được hưởng các đặc quyền? Đây có lẽ là vấn đề khó khăn nhất mà chức linh mục tế tự ngày hôm nay phải đối diện.

Để trả lời cho câu hỏi này, khi nhìn về tương lai, tôi đề nghị chúng ta quay về tác động của hai chức linh mục kia. Chúng ta thường có khuynh hướng du nhập vào chức linh mục thừa tác cái nhìn sai lạc của hai chức linh mục kia, tức là tạo ra một tầng lớp “linh mục-hoàng tử,” bắt chước chức tối cao của Chúa Kitô là thượng tế, hoặc trái lại, tạo ra một tầng lớp “linh mục-bồ bịch” bắt chước chức linh mục phổ quát của mọi tín hữu. Đề nghị chúng ta nhìn vào các mặt khác của hai chức linh mục kia nhằm giúp ta thấy rõ sự khác biệt đích thực của chức linh mục thừa tác.

Mặc dù thư Do thái nhấn mạnh đến tính tối cao độc nhất của Chúa Kitô thượng tế, thư cũng nhấn mạnh rằng Ngài đã không tự nâng mình lên, nhưng được Thiên Chúa chỉ định (5:5); và mặc dù Ngài là Con Thiên Chúa, Ngài đã học tập vâng phục qua đau khổ (5:8). Khi mang thân xác loài người, Ngài đã phải cầu nguyện và đổ nước mắt (5:7) và đồng cảm được với con người yếu đuối vì “Ngài cũng bị thử thách như chúng ta, nhưng không phạm tội” (4:15). Người linh mục thừa tác học nơi Chúa Kitô thượng tế không phải để được hưởng quyền lực hay vinh quang, nhưng học cảm thông và đau khổ và vâng phục như Chúa. Hiến tế vĩnh cửu của Chúa Giêsu mang ý nghĩa vì trong cuộc sống trần gian, Ngài đã hiểu thế nào là hy sinh chính thân mình. Tương tự như thế, vai trò của người linh mục thừa tác trong hiến tế của Thánh Lễ, làm hiện diện lại hy tế của Chúa Kitô, thật sự có ý nghĩa nếu người linh mục đó học cách hy sinh chính bản thân mình. Chức linh mục đó khác biệt không phải vì đòi hỏi những đặc quyền nhưng bởi vì giúp nêu gương công khai những đức tính  cao cả mà vì đó, Chúa Kitô đã được chọn làm thượng tế, nói theo ngôn từ của thư Do thái (5:5).

Vì mọi tín hữu đều có thiên chức linh mục, người linh mục thừa tác cũng không nên kết luận rằng đừng có ai mong đợi nơi tôi một cách sống đặc biệt nào. Trái lại, chỉ nên kết luận rằng đòi hỏi căn bản của mình, là sống châm ngôn, “Xin Chúa làm cho tôi như lời sứ thần.” Đặc quyền cao ngạo hủy hoại cái mà chức linh mục thừa tác và phổ quát cùng san sẻ. Khi Kitô hữu nghĩ về linh mục thừa tác, họ nghĩ ngay đến Bữa Tiệc Ly, vì ở đó, họ liên tưởng đến công việc của sứ vụ linh mục như theo lời kể của thánh Luca và Phaolô, rằng trong bữa tiệc Tạ Ơn Chúa Giêsu nói, “Hãy làm việc này để nhớ đến Thầy.” Người ta thường quên trong trình thuật của thánh Gioan, không hề có Thánh Thể, nhưng thay vào đó là việc rửa chân cho các tông đồ. Tôi không muốn suy đoán tác giả Tin Mừng Thứ Tư nghĩ gì, nhưng trộm nghĩ việc tường thuật câu chuyện rửa chân có ý chấn chỉnh điều gì đó.

Nếu vào thời thánh Gioan viết Tin Mừng mà đã có một lòng tôn sùng Thánh Thể sâu xa, thì rất có thể đã có đặc quyền nào đó gắn liền với việc này. Nếu có nhiều người muốn cử hành Thánh Thể, thì sẽ không có nhiều người muốn rửa chân cho nhau. Mà nếu không có tinh thần phục vụ này, nếu chức linh mục chỉ tập trung quanh bí tích Thánh Thể, thì chúng ta đã hiểu sai điều mà Tân Ước muốn dạy chúng ta về thiên chức linh mục. May thay, khi chúng ta bắt chước lời thánh Luca và Phaolô trong bữa Tiệc Ly, “Hãy làm việc này mà nhớ đến Thầy” thì cũng có tác giả Gioan (13:14-15) lập lại lệnh truyền Tiệc Ly của Chúa Giêsu, “Nếu thầy đã rửa chân cho anh em, anh em cũng phải rửa chân cho nhau…Hãy làm như thầy đã làm cho anh em.”

Cả hai đều là lệnh truyền của Thầy, và chức linh mục thừa tác sẽ không đầy đủ nếu không chú ý đến cả hai mặt trên.

Trong khi Giáo hội phải đối diện với vấn đề liên hệ nối kết giữa ba chức linh mục này, thì trong vòng 20 năm tới, tôi tiên đoán sẽ có một nỗ lực để tìm hiểu vai trò của chức linh mục thừa tác, cho người đã làm linh mục hay người đang tu học để chịu chức. Tuy nhiên, chúng ta lạc quan đối diện với vấn đề, vì theo cách hiểu Kinh Thánh của mình, tôi vẫn loan truyền bản chất thực của chức linh mục đã được giảng tại đây suốt 50 năm qua. Và nếu chúng ta nghe theo sứ điệp này, chúng ta bước vào thiên niên kỷ thứ ba phong phú hơn nhờ hiểu biết đúng đắn về ba chức linh mục. Mà đứng hàng đầu phải là chức linh mục của chính Chúa Giêsu Kitô và vì ý thức cảm nhận được ý nghĩa tinh tế hơn, chúng ta phải vâng phục Ngài tuyệt đối.