“SẦU RIÊNG MĂNG CỤT CÁI MƠN”

(Riêng tặng các bạn già Cái Mơn

để kỷ niệm những ngày gặp lại nhau lần cuối)

  Việt Kiều  Mỹ Cái Mơn     

         Tôi sang Hoa Kỳ 20 năm, nay đến tưổi thượng thọ cố gắng về thăm quê hương, có thể là lần chót. Tôi không đủ sức khỏe để đi thăm từ Bắc chí Nam như nhiều người, đàng khác tôi muốn có thời gian gần bên con cháu từ lâu xa cách, thăm hàng xóm thân thương thuở nào.Từ sân bay về Cái Mơn tôi thấy quê hương có nhiều thay đổi, đó là niềm vui. Mà không thay đổi sao được, đã hơn hai mươi năm. Thay đổi như vậy so với các xứ sở tôi có dịp đến thì thật sự mà nói là chậm. Tôi hỏi con cháu đủ điều về hàng xóm, về sinh hoạt, nhờ con cháu đưa đi thăm láng giềng không sót một ai. Thay đổi thấy được trước mắt là làng tôi xóa cầu khỉ gần hết. Giao thông đường thủy gần như toàn bộ được thay thế bằng đường bộ. Con cháu tôi còn nhỏ quá cũng đã biết chạy xe honda đưa mẹ cha, ông bà đi lể, đi chợ. Tôi thì không dám cho chúng chở, bởi thấy con đường  chỉ vừa đủ cho hai  xe honda, thế mà chúng chạy bán mạng… 

         Những lúc con cháu đi học, cha mẹ chúng vắng nhà, tôi lục kệ sách xem đủ mọi thứ: sách học, sách kinh bổn, báo  chí…Và tôi may mắn gặp được cuốn Địa Chí tỉnh Bến Tre. Tôi đọc luôn hai ba lượt. Sách tuy có hơi xưa đối với tình hình hiện nay, dầu sao cũng giúp tôi có được cái nhìn khái quát về tỉnh nhà Bến Tre. Điều làm tôi thích thú và ngạc nhiên nhất là biết được những đặc sản nổi bật của tỉnh nhà, qua giới thiệu của tác giả.

                            ” Sầu riêng Măng cụt Cái Mơn

                               Nghêu sò Cồn Lợi

                               Thuốc ngon Mỏ Cày”        ( Địa Chí Bến Tre )

          Khi đọc thấy Măng Cụt Cái Mơn tôi hơi ngạc nhiên, nhưng không phản đối vì Cái Mơn là quê tôi. Người ta tán dương mặc người ta, mình không tự khoe là được rồi. Tại sao vậy? Theo tôi biết còn nơi  khác danh tiếng về măng cụt là Bình Dương và Lái Thiêu mà ngày xưa người ta gọi chung là măng Thủ, tức vùng Thủ Dầu Một.

         Đúng là sách viết vào thời điểm  trước và sau năm 1975, bởi nay nghe nói Cồn Lợi không còn nghêu sò, và Mỏ Cày cũng không còn trồng thuốc lá. Như vậy đặc sản của Bến Tre chỉ còn lại “Sầu riêng măng Cụt Cái Mơn”.Và hơn thế nữa, vườn măng cụt Bình Dương, Biên Hòa, Thủ dầu Một, nay đã biến thành khu công nghiệp sầm uất nhất nước, thành phố khang trang với nhiều nhà cửa dinh thự cao tầng, dân chúng có công ăn việc làm, đã trở nên giàu có hơn mười lần ngày xưa. Vậy thì chỉ còn lại vườn măng cụt của Cái Mơn, quê tôi. Thế thì măng cụt Cái Mơn không chỉ là đặc sản của Bến Tre, mà còn phải nói măng Cụt Cái Mơn là nhất xứ.

         Tôi giải thích cho mấy đứa cháu để chúng hảnh diện về điểm nhất nầy, chẳng ngờ chúng giải thích ngược lại:

         -Mệt lắm ông ơi, nghề làm vườn nầy chẳng bao giờ kịp thiên hạ đâu. Đất chật người đông, không vườn nào được vài mẩu. Mùa vụ năm được, năm thất; trái cây năm có giá năm không; phân thì  luôn lên giá ; nhiều năm không đủ tiền cho con ăn học. Đa số các gia đình là con nợ của ngân hàng; đến hạn, chạy trối chết kiếm tiền trả, để vay lại lần khác. Cũng may là dân mình sáng ý chạy theo phong trào đúng lúc nên chưa bỏ xứ là may. Phong trào đó là trồng cây công trình và hoa kiểng. Trồng hoa kiểng để thiên hạ dọn lể, chưng Tết còn nhà nông có hưởng gì được thú hoa kiểng; cây công trình thì dủng tạo cảnh quan cho công viên, cơ quan, biệt thự để  nông dân đứng ngoài ngó xem.

         -Cháu  bất mãn phát biểu như thế, nhưng riêng ông thấy người Cái Mơn sống cũng thoải mái lắm, đời sống đâu cơ cực như nhiều vùng quê khác.

         -Dạ bây giờ đâu còn là thời ăn no mặc ấm nữa, mà phải là ăn ngon mặc đẹp và còn hơn thế, không còn chỉ cần biết chữ mà phải có bằng cấp cao....và thanh niên thiếu nữ ngày nay đòi hỏi như thế nên chúng đi thành phố gần hết. Học xong ở luôn thành phố kiếm việc làm. Dân sống nghề vườn là người  nghèo, ít học hoặc bám đất để giữ mồ mã ông bà. Nhiều tỉnh thành khác có xí nghiệp, công ty nên giới trẻ còn có việc làm ở gần nhà, tiện  thể vun quén cho làng xóm, đàng nầy chúng con chịu  chết thôi. Nghe nói nơi nầy nơi khác đã có giống măng cụt Thái, xứ nầy là xứ trái cây truyền thống mà có biết gì đâu. Không ai giúp cho cải tạo vườn thì vài năm cũng mất thôi. Giống cây trái Cái Mơn thì đem trồng các nơi và mang tên xứ khác, người khác, thế là Cái Mơn mất luôn thương hiệu.

         -Ông thấy vườn ngày nay có qui củ lắm, lại được san lấp, đặt cống, nghe nói để ngăn mặn, phòng lũ cũng hay lắm rồi còn gì.

         -Ông mới thấy mặt nào đó thôi, thật sự xứ nầy từ ngàn xưa ông có thấy lũ bao giờ chưa? Nước mặn thì  thỉnh thoảng cũng có đôi ngày, nhưng vùng ngoài sông Tiền, sông Hậu,  chứ trong vùng giáp nước Cái Mơn  nầy làm gì có, và đôi lần đó không ảnh hưởng gì lớn cho vườn, bằng chứng là vườn vẩn tồn tại như thuở nào. Nếu đã bị ngập mặn  thì cây trái chết hết rồi. Ông vẫn thấy vườn nào cũng có cây cổ thụ, bằng chứng là các cây ông trồng mấy mươi năm  trước còn sống đủ.

         San lấp cầu cống chỉ có cái lợi trước mắt là chạy xe, nhưng thiệt hại lớn hơn là không chuyển cây trái ra bến xe, bến đò được. Nhiều hộ ở trong sâu đành phải bỏ nghề vì không thể chuyên chở. Những người giử lấy nghề thì tốn phí nhiều và cực khổ về vận chuyển. Phải chi ngăn sông rạch mà đường rộng, xe vào được thì hay quá. Nhiều anh bạn con bảo đây là đấp bỏ đó, có nghĩa là nếu ngăn mặn, chống lũ thì phải có cống đóng, mở, đàng nầy để nước chảy tự do. Ống cống thì nhỏ, nước vào chưa kịp thì đã ròng, nếu  con nước lớn kéo dài, nước vô đầy tràn thì chảy ra không kịp, thế mới gây úng  thủy. Trong vườn chưa có hệ thống nước sạch, chỉ chờ nước lớn lấy vào lu, vào hồ rồi lóng phèn xài đở. Bây giờ những tháng nước kém, nước không vào được mương vườn thì lấy nước đâu mà sinh hoạt. Thợ xây hồ nước trong năm nay làm không kịp thở, thế nhưng có xong đâu. Nhà nghèo thì lấy tiền đâu xây bể chứa, hồ lắng…vậy là đành lấy nước ao tù làm sạch. Đó là nước lá cây mục, nước phân đủ loại  từ trên bờ vườn chảy xuống. Ông còn nhớ ông ba bụng say rượu ở gần nhà mình ngày xưa thường mắng mấy đứa cháu là “quân uống nước không chảy”. Dân làng mình bây giờ một số gia đình uống nước không chảy, ông thấy có tội không!

         -Đó là nhận định của con, ông không nắm vững vấn đề nên không có ý kiến. Đây ông muốn nói với con và các bạn trẻ Cái Mơn về những cái nhất của Cái Mơn mà ở bên Mỹ sắp nhỏ chỉ cho ông xem trên trang website “caimon.org”. Ông muốn xác đinh cho tuổi trẻ Cái Mơn rằng sầu riêng Cái Mơn là nhất. Xét về nguồn gốc thì cách đây vài mươi năm chỉ Cái Mơn  mới có sầu riêng, đó là nhất. Ngày nay loại sầu riêng Chín Hóa, Cái mơn là nhất nước. Và theo ông cũng như nhiều bô lảo khác thương hiệu nầy sẻ vững bền vì sầu riêng ngon là do đất trồng. Không sầu riêng nào qua nổi hương vị của sầu riêng trồng ở Cái mơn. Ông dám khẳng định điều đó.

         -Măng Cụt theo con nhận xét thì ngày nay có nhiều nơi trồng, đây là loại cây dể trồng hơn sầu riêng, tuy nhiên ngon dở còn phải chờ xem. Cũng chưa chắc gì nơi nào trên nước Việt nam cũng trồng được. Các cha thừa sai không chỉ cho riêng Cái Mơn hạt giống các loại cây, tại sao chỉ có Cái Mơn có nhiều cây trái ? Về điểm nầy phải nói Cái Mơn là xứ có nhiều loại trái cây nhất. Cái Mơn trồng cây gì cũng tốt chỉ có trái vải là từ xưa ông bà đã nghiên cứu trồng, nhưng không kết quả. Chịu thua cây vải thôi! Tất nhiên phải trừ ra các loại trái cây vùng ôn đới.

         -Cho tới thời điễm nầy nói Măng cụt Cái Mơn nhất, thì về lượng là không đúng vì nhiều nơi măng đã có trái, nhưng về phẩm thì còn phải  nếm thử măng cụt Cái Mơn đã.               

          -Ông nhận định đúng quá. Con phục ông.

         -Thôi thì thế nầy nhé, ông góp ý với con và các bạn trẻ Cái Mơn cứ phát biểu mà không sợ sai rằng: sầu riêng Cái Mơn là nhất xứ! Riêng về măng cụt thì muốn nói nhất cũng có thể không sai.