|
Ấn tượng ngàn hoa
Như nín thở đến giây phút cuối cùng sau 4 ngày 5 đêm cật lực quên ăn, quên ngủ và 3 tuần lễ chuẩn bị cho một ư tưởng cực kỳ độc đáo: “ Lễ Hội Ngàn Hoa” vào ngày 16-5-2004 tại công viên Lê Văn Tám. Tất cả như vỡ ̣a ra với một ngày lễ hội thật tuyệt vời. Trời không nắng, không mưa như chiều ḷng của hơn 40.000 người đến tham quan sau bao thử thách và muôn vàn khó khăn của những người thực hiện chương tŕnh. Ư tưởng độc đáo của hai người bạn trẻ: Ái Huyên - Giám đốc Công ty tổ chức các sự kiện tiếp thị Coon Events và bạn Ngọc Thụy - Tổng đạo diễn chương tŕnh – người của Công ty Thompson Promo, và quan trọng nhất phải nói đến nhăn hiệu như vàng của nhà tài trợ là hăng bột giặt Omo. Tất cả như đă đóng ni sẵn cho chương tŕnh, một h́nh thức quảng cáo bằng sự kiện rất hiệu quả và thông minh, để mọi người nhớ và nói tốt về ḿnh – Bột giặt “ ướp hương ngàn hoa” trong một thế giới ngàn hoa thật đúng nghĩa. Hơn 10.000 giỏ hoa, lá các loại để trang trí khuôn viên lễ hội, 300 chậu hoa lạ, đẹp ở các tỉnh thành đem về trong khu trưng bày, 700 chậu lan để kết nên một khối lan khổng lồ, một quần thễ lan ḥa trong thế giới hoa thật độc đáo, mới lạ, lần đầu xuất hiện ở một khu trưng bày hoa lan, 100 tác phẩm lan dự thi của các nghệ nhân Hội Hoa Lan Cây Cảnh nhiều nơi đem đến. Tất cả thực sự là khó khăn bởi thời gian chuẩn bị cực kỳ hạn hẹp – Trưa ngày 11 tháng 5 mới nhận được giấy phép để khởi công thực hiện công tŕnh, kế nữa là khó khăn v́ thời điểm cuối mùa hoa, một mùa hoa ở các nơi đă kết thúc, tất cả đă trở nên cạn kiệt, quư hiếm. Và quan trọng hơn tất cả là ta phải làm ǵ để những điều b́nh thường nhất, những loài hoa thông thường nhất phải trở nên độc đáo hơn, bản sắc hơn và rực rỡ hơn. Một đường phố ngập tràn hoa như đường Nguyễn Huệ. Một vườn hoa muôn màu muôn sắc của hội hoa xuân. Những lễ hội hoa đường phố thật rực rỡ trong thời gian qua. Tất cả như cái bóng bao trùm lên mà chính ḿnh phải thoát ra, không nhiều về số lượng và chủng loại, không đóng khung trong trưng bày như một lễ hội hoa xuân, không xuề x̣a trong từng chi tiết ở những lễ hội hoa đường phố. Đó là tất cả những ǵ tôi đă phải làm. Một cụm lan khổng lồ rực rỡ, thật tự nhiên và độc đáo bởi 700 chậu lan được kết nối thành khối, chú ư đến từng chi tiết để có thể che phủ mọi sự lấp ghép giả tạo. Đó là điểm nhấn đặc biệt của khu trưng bày. Khu lan dự thi được bố trí bằng cả tấm ḷng với sự trân trọng trong từng tác phẩm, vị trí để trưng bày, vật dụng để che chắn chậu, gốc cây cổ lăo để treo các tác phẩm, đó là tất cả sự chuẩn bị độc đáo và công phu. Những ḍng sông hoa, cụm hoa được bố trí trong khuôn viên khu trưng bày và trên các thảm cỏ đă tạo cảm quan đặc biệt thích thú ở những người thưởng ngoạn, mỗi bước đi là mỗi góc nh́n khác nhau. Hoa trong thúng, rổ lơ lửng đong đưa cùng với những thảm hoa kết hợp với bóng dáng của những chiếc cầu khỉ chênh vênh được thi vị hóa bằng những thúng hoa trời. Ư tưởng, ḷng đam mê, lao động hết ḿnh và sự góp sức của các nghệ nhân Hội HLCC TP. Hồ Chí Minh trong hội thi lan và cả những người bạn sinh viên trẻ, những đồng sự, đồng nghiệp và trên hết là gia đ́nh đă cho tôi làm nên những điều tuyệt vời. Xin cám ơn tất cả - lời chân thành từ đáy ḷng. Xin cảm ơn công chúng thưởng lăm hôm nay thật đẹp, mọi người đă đến, xem, trầm trồ, khen tặng, rất tôn trọng và một chút luyến tiếc. Họ kêu gọi người thân, bạn bè nếu có thể hăy đến xem và ghi lại những h́nh ảnh để đời. Tất cả như một bức tranh đẹp, thật độc đáo để mọi người cùng thưởng thức và chia sẻ niềm vui. Cảm ơn anh Đức Triều, giám đốc hăng giày T&T, một người bạn có tâm hồn yêu thiên nhiên cây cỏ, đă lo lắng lắp đặt, mang đến cho chúng ta những âm thanh ngất ngây. Tiếng nhạc du dương, thong dong nhẹ nhàng lẫn trong tiếng gió xào xạc, tiếng mưa rơi, tiếng sóng biển và tột cùng trong đó là tiếng chim líu lo, khoan thai, thánh thoát trong một khung trời đầy lá xanh với ngàn hoa. C̣n ǵ có thể đẹp hơn, một lần nữa xin cảm ơn anh và ngàn lần cảm ơn anh. Tất cả vẫn như chưa đủ nói lên những điều tâm huyết của ḿnh. Cứ mong sẽ có những lần sau đẹp hơn, độc đáo và rực rỡ hơn. Xin mọi người hăy nh́n những ǵ đă qua như là một cố gắng đầy thiện chí. Có thể hôm nay chưa là hoàn thiện, chưa thỏa đáng, có thể chưa và chưa được ǵ đi nữa th́ hăy xem đây là một bước phấn đấu để đi lên của những người yêu hoa, sống với hoa bằng tất cả tấm ḷng. Xin hăy lượng thứ những ǵ c̣n vướng mắt – và xin cảm ơn, cảm ơn tất cả
n Bài: TRƯƠNG DUY LAM
Bên màu xanh trầm tĩnh
Vốn sinh ra trên đất vơ B́nh Định, mang truyền thống của Người anh hùng “áo vải cờ đào” Nguyễn Huệ, tính t́nh cương trực, những điều chướng tay gai mắt không thể chịu, vậy mà khi bên những chậu hoa cây cảnh ông lại là người trầm tĩnh. Năm 16 tuổi, cậu bé Trần Thanh Long đă đi làm liên lạc cho Việt Minh. Năm 1954 tập kết ra Bắc, được điều về sư đoàn 312. Sau được đi học lớp quân y trở thành bác sĩ quân đội. Năm 1976 ông về hưu tại quê vợ, trên dất làng đào truyền thống của Thủ đô. Trong hoàn cảnh gia đ́nh hết sức khó khăn, từ hai bàn tay trắng, ông đi khai khẩn đất hoang từ các trận địa pháo để trồng đào, c̣n vợ th́ vừa làm y tế vừa chăn nuôi lợn. Từ năm 1990 khi kinh tế thị trường mở cửa, với số vốn ít ỏi nhưng ông mạnh dạng vay thêm để mở rộng diện tích trồng đào và nuôi lợn. Kể từ đấy, gương làm kinh tế giỏi của ông được nêu lên tận thành phố. Với ư tưởng yêu cây cảnh đă h́nh thành từ khi ông phụ trách đội phẫu thuật điều trị 10 ở trong rừng núi tại Công Tum, đồng thời lúc này trong tay có vốn kha khá ông chuyển sang trồng các loại cây cảnh, cây thế lâu năm có giá trị kinh tế cao. Hơn 400 m2 đất được biến thành vườn trồng trên 100 chủng loại cây quí. Theo ông hiện nay trong vườn nhà quư nhất là các gị phong lan đai châu (Nghinh xuân). Loại phong lan này nở hoa đúng dịp tết, nên mỗi gị bán ra được từ 400 đến 500 ngh́n đồng. Ngoài phong lan Nghinh xuân, vườn nhà c̣n có gần 30 loại phong lan khác như: phi điệp, quế lan hương, đuôi sóc, đuôi chồn… và nhiều loại cây thế có giá trị như: sanh, si, bách tán, trà, lộc vừng, đa, đề… nói chung ai có dịp đến thăm khuôn viên bốn mùa xanh tươi cây cảnh, ḥa quyện với gần 15 loại chim hót líu lo rộn ră suốt cả ngày, sẽ thấy một mô h́nh nhà sinh thái tuyệt vời. Nhất là khó có thể quên tiếng con yểng – “bạn quư” của ông khi có khách đến nhà, nó gọi “Long ơi. Nhà có khách”. Và trong quá tŕnh “thổi hồn” vào cây cảnh, ông đă từng gặt hái được nhiều giải cao trong các hội chợ triển lăm cây cảnh như: Hội chợ triển lăm nông nghiệp Đông Nam Á do Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn tổ chức 2004. Hội chợ “Tuần lễ Xanh Quốc tế Việt Nam”. Hội chợ Xuân năm 2001, 2002 ở Hà Nội, năm 2004 ở Sơn Tây (Hà Tây). Hiện nay số vốn đầu tư cho cây cảnh lên đến gần hai trăm triệu, có những cây vô giá. Ngoài chăm vườn, trồng hoa cây cảnh, ông c̣n tích cực tham gia công tác địa phương ngay từ ngày đầu về hưu. 11 năm liền là đại biểu HĐND phường, chủ tịch Hội người cao tuổi, Phó chủ tịch Hội Chữ Thập Đỏ phường, hội viên Hội Cựu Chiến Binh… đối với công tác Mặt Trận Tổ Quốc ông đă được nhận “Huy chương v́ sự nghiệp đoàn kết dân tộc” do Trung ương MTTQ Việt Nam trao tặng. Hiện nay khi bước sang tuổi 80 nhưng ông vẫn là phó chủ tịch Hội Người Cao Tuổi, phó chủ nhiệm CLB sinh thái, sinh vật cảnh của phường, cùng với 30 hội viên trao đổi và giúp nhau trồng cây cảnh để vươn lên làm giàun
Bài : MINH NGUYỆT
Giải oan cho hoa Tigôn
Loài hoa bé nhỏ này nổi tiếng không phải v́ nó “sắc nước hương trời” chi, cũng không phải v́ nó phổ thông và được ưa chuộng, mà nổi tiếng v́ nó đă từng đi vào văn học qua những bài thơ t́nh rất buồn của một thời lăng mạn: hoa tigôn
Như bài “Hai sắc hoa tigôn T.T.K.H có những đoạn mô tả tigôn như sau: … “Hoa dáng như tim vỡ Anh sợ t́nh ta cũng vỡ thôi.” Hay: “Cánh hoa tan tác của sinh ly.” Và: “Nếu biết rằng tôi đă lấy chồng. Trời ơi! Người ấy có buồn không? Có thầm nghĩ đến loài hoa vỡ. Tựa trái tim phai, tựa máu hồng?”
Đă vậy, người họa lại bài “Hai sắc hoa tigôn của .T.T.K.H, là nhà thơ Thâm Tâm,lại thêm vào một h́nh ảnh thê thiết khác cho tigôn, làm cho loài hoa vô tội này đă… oan càng thêm oan. Bài “Màu máu tigôn” có đoạn sau: “Người ta trả lại cánh hoa tàn Thôi thế duyên t́nh cũng dở dang! Màu máu tigôn đà biến sắc. Tim người yêu cũ phủ màu tang!” Và rồi: “Quên làm sao được thuở ban đầu. Một cánh tigôn dạ khắc sầu! Một cánh hoa xưa màu hi vọng. Nay c̣n dư ảnh trái tim đau!”
Những bài thơ “t́nh vỡ” buồn năo nuột kia với đầy những dấu chấm hỏi, rồi chấm than…gán cho thân phận của loài hoa tigôn tội nghiệp một cuộc đời “sinh ly tử biệt” th́ làm sao mà hoa tigôn mong có được một “số mệnh” vui vẻ, hạnh phúc cho được. Mà cũng tại bởi… ông trời oái oăm, khiến xui chi cho hoa tigôn có h́nh dáng của “tim vỡ” thật. Năm cánh hoa không đều của nó nếu măn khai như hoa mai, hoa nhất chi mai, hoa đào v.v…th́ đâu có ǵ đáng phải… phiền. Hiềm một nỗi, thay v́ nở loe to ra hết cỡ như mọi loài hoa khác th́ những cánh hoa của tigôn chỉ… he hé một chút ở đầu cánh rồi… dừng, mà nếu so một bông hoa tigôn đă lớn hết cỡ với 1 bông vừa mới nhú trên tua cuống, th́ mới thấy… giận cái sự “làm biếng” nở của chúng biết chừng nào! Chúng chỉ hơi hé nở một chúc rồi thôi, và cứ búp búp như thế cho tới khi “tàn đời” (rơi xuống đất) v́ thế nh́n ở góc cạnh nào, từ trên xuống, từ dưới lên hoặc ngang tầm mắt, đều như thấy h́nh ảnh một trái tim vỡ! Hoa tigôn (Antogonum leptopus) c̣n gọi là hoa antigôn, dây tigôn, dây nho leo là một loài hoa leo họ rau răm (Polygonaceae) gốc ở Trung Mỹ, leo giàn tốt, dễ trồng, lớn nhanh, sức chống chịu khá, lá h́nh tim, gân trên mặt lá chằng chịt, mép lá nguyên. Mùa hoa thường tháng 4-10, hấp dẫn côn trùng, thường trồng để che chắn cổng ngơ, hàng rào. Được chăm bón, cây con năm đầu đă leo giàn và bắt đầu ra hoa, năm thứ hai phát triển mạnh, gây giống bằng cách tách các cây con mọc quanh gốc mẹ giăm cành ươm. Chăm sóc 3-4 tháng, bứng cây con có bầu đem trồng. (Trích trong Tự Điển bách khoa Việt Nam tập II, trang 310) Nh́n hoa tigôn leo trên giàn, chi chít những bông hoa màu trắng hồng phớt (hoa mới nhú) xen lẫn với những bông màu đỏ tươi (hoa lớn) thật sinh động, hồn hậu, trông chúng chẳng có vẻ ǵ là đem đến sự “xui xẻo” cho những cuộc t́nh trên thế gian này cả. Tôi chỉ mường tượng ra đấy như một “mâm cỗ hoa” thật duyên dáng, mà ở đó những chiếc lá xanh rậm rạp như một đĩa xôi được vun đầy vén khéo, trên mặt đĩa xôi ấy là vô số những hạt ngọc màu đỏ, màu hồng, màu trắng nằm chen chút với nhau thật vui mắt, lại c̣n được điểm xuyết nhẹ nhàng bởi muôn vàn những chiếc tua cuốn xoăn xoăn như những dải tóc của tiên… Một giàn tigôn leo quanh nhà trông vừa nhẹ nhàng vừa bớt đi những đường nét khô cứng của dăy hàng rào, dây kẽm gai, lướiv.v… So với nhiều loại dây leo khác (trầu bà, sử quân tử, loa kèn v.v…)th́ dây tigôn trông có vẻ… hiền lành, thân thiện hơn nhờ những bông hoa be bé, xinh xinh, lúc nào cũng e ấp, thẹn thùa như những chiếc nụ tầm xuân. Có lẽ v́ tigôn bị gán cho số phận “xui rủi” như thế nên chẳng bao giờ những cặp t́nh nhân lại chọn nó để tặng cho nhau trong dịp lễ t́nh yêu. Nhưng c̣n đa số chúng ta, những người đă qua rồi cái thời mơ mộng, lăng mạn và “sợ bâng quơ” kia, th́ sao? Một giàn tigôn quanh nhà, tôi nghỉ lại càng đẹp chứ sao! Vả chăng, chúng ta ai lại không yêu hoa, v́ vẻ đẹp tinh khôi mà nó mang lại cho cuộc sống, v́ ư nghĩa nguyên thủy của hoa là tô điểm sắc màu cho cuộc đời (chứ không phải là ư nghĩa mà con người đă gán ghép cho nó theo sự vui buồn của ḿnh). Một chuyện t́nh không thành, không phải v́ tại có hoa tigôn quanh nhà mà tan,c̣n một chuyện t́nh được trăm năm, dù cho cả chồng lẫn vợ đều thích trồng hoa tigôn ngay trước ngơ vào, th́ vẫn cứ muôn đời hạnh phúc. Vợ chồng tôi rất yêu giàn hoa tigôn bọc quanh sân vườn nhà ḿnh. Tôi ngắm hoa mỗi ngày, nâng niu chúng và suy ngẫm măi một điều phải làm sao để giải oan cho những bông hoa be bé xinh xinh kia khỏi tội danh “tim vỡ” mà thi sĩ ngày xưa đă vô t́nh gán ghép cho chúng v́ “cuộc t́nh tan” của ḿnh. Trông chúng dễ thương và hồn nhiên thế kia màn
Bài: NGUYỄN THỊ HUYỀN NGÂN
Hoa Mimosa MIMOSA - :”từ đâu em tới nơi này” là lời ca đầy cảm xúc của nhạc sĩ Trần Kiết Tường về loài hoa MIMOSA trên cao nguyên Đà Lạt. Thực ra, Mimosa là tên thương mại của hoa, lá cắt cành Acacia trên thị trường hoa thế giới. Giống hoa Acacia có khoảng 700 loài trong tự nhiên và hầu hết lá các loài đặc hữu của nước Úc, mặc dù sau này được trồng ở nhiều nơi như miền nam nước Pháp, Ư, Bồ Đào Nha và Nhật Bản. Mimosa là giống hoa cắt cành rất được ưa chuộng ở một số nước, kể cả lá của chúng cũng được sử dụng nhiều cho thương mại. Chúng thích vùng khí hậu mát, phù hợp nhiều loại đất khác nhau và dễ trồng. Đa phần hoa của chúng có màu vàng chanh, vàng sáng, vàng nhạt, vàng đậm và vàng cam. Hoa thường có h́nh dạng tṛn, kết thành chùm, một số loài có mùi thơm nhưng mùi quá gắt, không được ưa chuộng. H́nh dạng lá khá đẹp: nhỏ và có màu xanh mốc hoặc ánh bạc, khác biệt với màu xanh của các lá cây khác. Hoa cắt cành bền khoảng một tuần trong b́nh, đạt tiêu chuẩn hoa cắt cành trang trí. Mimosa ưa thích nước, v́ vậy cần tưới nước thường xuyên, nhất là vào mùa khô. Cây trồng cho hoa cắt cành cần quy tŕnh chăm sóc riêng, đặc biệt Acacia baileyana ( trồng nhiều cho cắt cành ở Úc) Acacia longifolia tỉa cành cho cây thấp và tạo nhiều chồi non mang hoa. Mimosa có thể trồng bằng hạt hoặc dâm cành. Phương pháp dâm cành là dùng các nhánh có gỗ mềm, dài 12cm. Phương pháp ương hạt thường ngâm hạt trong nước ấm trước khi gieo. Để trồng Mimosa cung cấp hoa và lá cắt, cây non được trồng thành hàng, bón phân kiểu cây dài ngày và đặc biệt tỉa cành là công việc thường xuyên nhằm kiểm soát kích thước cây và kích thích cây ra hoa. Tỉa những cành già đặc biệt quan trọng v́ hoa sản xuất trên cành già cho chất lượng thấp. Tỉa cành cũng quyết định mùa hoa sớm hay muộn cũng như năng suất hoa. Vụ mùa hoa cắt đầu tiên sau 3 năm tuổi và năng suất cao nhất ở cây 6 năm tuổi. Sâu bệnh của cây Mimosa không đáng sợ, sợ nhất là sâu đục thân, các loại sâu bệnh khác sử dụng các loại thuốc phổ biến trên thị trường. Thị trường hoa cắt Mimosa được đánh giá là có tiềm năng. Mimosa tiêu thụ mạnh tại Nhật Bản. Các giống màu vàng chanh từ Úc và một số nước cung cấp cho thị trường Nhật từ tháng 7 đến đầu tháng 11 và các giống vàng – cam đậm cung cấp từ giữa tháng 12 đến tháng 5. Những nhà trồng hoa Nhật bản cung cấp từ tháng 1 đến tháng 4. Mỗi thị trường có yêu cầu riên về hoa cắt Mimosa. Thị trường Anh và Mỹ cần những cành nhiều nhánh dài 70cm. Thị trường Đức cần những nhánh từ 25-40cm dùng cho ṿng hoa tang. Thị trường Bỉ và Thụy Sĩ dùng nhiều cỡ. Đà Lạt hiện trồng phổ biến 2 loài Acacia có hoa và lá đều đẹp, những cây này đă thuần với khí hậu Đà Lạt. Cây dễ trồng, dễ nhân giống bằng dâm cành hay ươm hạt, nhiều cây sống mạnh mẽ dưới tán rừng thông hoặc bờ bụi, mặc dầu không được chăm sóc. Trên đây là thông tin để tham khảo, phần c̣n lại xin nhường cho các nhà kinh tế và nhà vườn, mặc dù vậy vẫn hy vọng cây hoa Mimosa ở Đà Lạt không chỉ “ ngày ngày thầm sống bên đồi, cuộc đời dầm mưa nắng sương rơi”. Bài: Ngô Quang Vũ
Nắng: Nguồn năng lượng Sạch
Bệnh thối mềm (Solf rot) – Bệnh thối nâu ( Brown rot), nỗi ám ảnh, là căn nguyên bao niềm tiếc rẻ cho nghệ nhân trồng Lan vào dầu mùa mưa, khi mà bao tâm huyết, kỳ vọng vào một chậu lan Hồ điệp, Cattleya, Dendrobium… một sáng thấy có đốm trong mộng nước trên lá, một vết nâu nhầy ra!!! Điều trị vật lư bằng cách cắt bỏ phần bệnh rồi ngâm thuốc hay kháng sinh tùy loại bệnh. Nhưng nắng là nguồn năng lượng sạch có thể tận dụng bằng một thấu kính hội tụ tập trung lại đốt vết bệnh, vi khuẩn. Một giải pháp nhẹ nhàng, an toàn cho nghệ nhân và bền vững cho môi trường. - Có thể đốt cháy nhẹ như H́nh 1, vết bệnh trong, mềm trên lá Dendrobium mới phát, nhỏ hơn 1cm, vết đốt bốc hơicháy khô 1,5cm. - Có thể đốt cháy lủng rộng như H́nh 2, vết bệnh nâu nhầy trên lá Hồ điệp. Khuyết điểm của giải pháp này: - Khi cần nắng th́ có thể không có nắng đủ cường độ và liên tục để thao tác đốt. - Khi vết bệnh lớn xảy ra trên lá Hồ điệp dày quá. - Có thể dùng đèn chiếu công suất cao, thậm chí có thể dùng tia laser công suất lớn. - Có thể dùng thấu kính hội tụ lớn đến 20cmn
Bài : NGUYỄN NGỌC LỢI
Những hàng cây mimôsa keo vàng, tô điểm mỗi bộ xuân sang thị trấn mới cũ vùng cao nước ta
Ngoài hoa anh đào, Đà Lạt c̣n gợi cảm với một loài hoa khác mỗi độ xuân về là hoa mimôsa vàng tươi. Hương thơm. Từ mimôsa là từ thông thường Âu Mỹ chỉ cho nhiều loại hoa họ Mimosaceae hay đôi khi c̣n cả nhiều loại khác nữa. Loài hoa”mimosa” Đà Lạt, Pháp kiều du nhập biệt thự vào thập niên 1920 -30 lại là loài Acacia podalyriifolia Cunn., có lẽ từ vùng Provence miền Nam nước Pháp. Từ Việt loài Acacia này là keo vàng. Từ mimosa chính thống phải là tên các loài mimosa, thường hoa tím hơn là vàng mà đặt biệt là loài Mimosa pudica, tên việt là hoa Trinh nữ, c̣n có thêm tên là hoa Hổ ngươi hay Mắc cỡ. Kỹ sư viên học lỗi lạc Phạm Lương Văn Sáu trong số Hoa Cảnh tháng 12 năm 1999, đă phân biệt chi tiết loài trinh nữ: loài Mimosa invisa- trinh nữ móc, loài Mimosa pigra – trinh nữ nhọn, nay gọi là Ma dương, cùng loại “mimosa” keo vàng và vài loài keo Út du nhập Đà Lạt năm 1961, và những nơi c̣n sót lại các loài Acacia này. Chúng tôi chỉ bàn thêm ở đây các cây “mimosa” (keo) bông vàng thơm loài Acacia đại mộc, tiểu mộc (lùm bụi) – shrubs, có thể trang điểm thành những lộ hoa vàng “mimosa” thơm, cho các thị trấn lớn nhỏ, đang thành lập tại vùng cao Việt Nam, đặt biệt là các cửa khẩu đường Trường Sơn công nghiệp sắp hoàn thành. Lẽ dĩ nhiên là có đường lộ khác trong tỉnh lỵ cũng cần ưu tiên trồng các cây trái “lạ” bán ôn đới, cả trong lẫn ngoài nước,vừa xanh bóng mát vừa cho trái ăn ngon, giúp nghiên cứu thích nghi sinh thái hay khả năng kinh tế vùng cao. Như các giống dê bi (macadamia nut – quả cứng châu Úc), mày Pecan Georgia, Mỹ, mày châu Carya Bắc bộ, mày Carya Thanh Hóa, dẻ nhân xanh, hạnh nhân, hồ đào ốc chó, dẻ lai – chest nust hybrids (Trung Quốc va Nhật Bổn), các giống họ hồng lai như Mận mơ _ pluot, Nửa mận – nửa mơ plumcot, Đào – mận mơ Aprium v.v… Một số keo vàng thơm này c̣n có thể trồng trong vườn làm cành cắt điểm lá cho bó hoa tươi. Trong số Acacia đại mộc bông vàng, có thể kể đến: - Keo lá trắng Acacia dealbata (Silver Wattle) nhưng hoa vàng đậm, đẹp và rất thơm. Cây có thể cao đến 10 m. Cành thong ḷng xuống, lá lông chim màu xanh mốc. Ở đất xấu th́ chỉ là tiểu mộc 3- 4 m. Theo kỹ sư Sáu, keo lá trắng là cây xứ lạnh, nở hoa mùa Đông và làm hoa cắt cành trang trí b́nh lọ trong pḥng. Nay loài này có tên là Acacia o’shanesii. - Keo lá tṛn Acacia podalyriifolia (Pearl Acacia), tuy giáo sư Phạm hoàng Hộ ghi là cây tiểu mộc, nhưng ở khí hậu Ca Li cao đến 7-8 m. Có lẽ cây này là loài keo vàng du nhập vào Đà Lạt trước nhất. Hoa vàng tươi thơm dịu dàng. - Keo tơ hay keo lá sim Acacia holosericea. Gốc Úc Châu, đă có trồng ở Hà Nội. Hoa vàng tươi nhỏ. - Keo lá ráng Acacia baileyana (Fern-leaf Acacia) chưa du nhập. Cây đại mộc cao đến hơn 8m. Hoa nở tiết đông, chùm hoa vàng đồ sộ thơm mùi mật ong. Cây mới ra lộc, lá non màu tím lợt. trồng khắp nơi ở Ca-Li. - Kep tương tư hay keo lẫn Acacia confusa. Cây đại mộc cao lớn 20-25cm. Có trồng ở Trung du, Thượng du Bắc Việt và Thanh Hóa. Hoa vàng nghệ, nhiều tiểu nhụy. - Keo biển Acacia oraria. Cây đại mộc cao 15m, tàn rộng lớn đến 25m. Hoa chùm ngắn không đẹp lắm, màu vàng. Có trồng ở Tây Nguyên. - Keo bông vàng hay keo lá tràm Acacia auriculaeformis. Đại mộc cao 5-25m. Hoa nhỏ mọc thành chùm ngắn màu vàng. C̣n có tên là Acacia aneura, hay được trồng xen kẽ với những cây “Bạc hà” Eucalyptus spp. Đồi trọc miền Trung để cung cấp nitrogen, v́ Acacia là loài họ đậu, cố định đạm trong đất. - Keo Ả Rập Acacia nilotica (hay A. Arabica) Đại mộc cao 5- 10 m, hoa vàng tươi, dùng cho công nghiệp làm gôm, keo dán và mực in. Có trồng thử ở Thảo cầm viên Sài G̣n. - Keo liễu myall Acacia pendula. Myall là tên gọi các loài Acacia sa mạc ở Úc Châu. Cây cao 7m, lá hẹp, màu xám xanh, hoa vàng tươi, nhưng màu lợt. Chưa thấy du nhập. Các Acacia bông vàng, tiểu mộc nên kể ra là: - Keo lá dài Acacia longifolia (Sydney Golden wattle) tiểu mộc cao 3-4m là cùng. Theo kỹ sư Sáu, c̣n t́m thấy ở hồ Hồ Xuân Hương, Đà Lạt. Mọc rất khỏa trên đất vôi. Chùm hoa dài, nở kém, không sum suê. - Keo thơm Acacia farnesiana. Tiểu mộc, cao chừng 2-4m. Hoa màu vàng nghệ, rất thơm. Trái dùng gội đầu, hoa cho dầu thơm quư, trồng ở vùng Phan Rang, Phan Rí… - Keo lưỡi dao Acacia cultriformis. Tiểu mộc, chỉ cao độ 3m. Thân gồ ghề. Hoa màu ḷng đỏ trứng gà. Cắt càng rất tốt. Chưa nghe du nhập. - Keo đất sét Acacia glaucoptera ( Clay wattle). Cao chưa đầy 1m. Lá h́nh lưỡi liềm, màu hồng khi mới đâm lộc. Hoa vàng đậm. Dùng để phủ đất nặng, nhiều sét rất tốt. Chưa du nhập v.v… Trồng keo Úc Châu – wattle dễ dàng, đất phải ráo nước. Nếu không th́ phải lên mô cao, mau mọc, rẻ tiền, trồng bằng bột dễ dàng. Khỏi cần bón phân, đôi khi chỉ cần quét lá phủ quanh gốc nếu cần. Các nhà bán hoa trưng diện thường chỉ dùng cành lá keo vàng, ít khi dùng cành có hoa lẫn lá. Cả đại mộc lẫn tiểu mộc “mimosa” bông vàng đă được du nhập vào bang Ca-li Hoa Kỳ, từ năm1850, nên nhiều người cứ tưởng là hoa bán xứ. Năm 1931, sách nói về vườn tược Nam CaLi đă kể ra là 1/5 đường phố thủ phủ Los Angeles trồng nhiều giống keo bông vàng, nhưng nay rất ít cây Acacia này c̣n sống sót. V́ lẽ sau 15 năm là keo đại mộc bắt đầu suy tàn. Tiểu mộc c̣n suy tàn mau hơn nữa. Nhưng không hại ǵ, v́ cây trồng hột mau lớn và luôn luôn có loài đẹp mới xuất hiện. Muốn biết rơ các loài mới, cũ keo bông vàng hăy tham dự lễ hội Quốc gia Nationnal Wattle Day ở Úc tổ chức mỗi năm vào ngày mồng một tháng chín dương lịch.
G S TÔN THẤT TR̀NH
Rệp sáp vẩy hại thiên tuế Biện pháp pḥng trị
Do được nhập khẩu tương đối nhiều nên những năm gần đây cây thiên tuế(Cycas revolute) không đến nổi quư hiếm như trước đây, giá cả phải chăng, phù hợp với túi tiền của nhiều người lao động, v́ thế thời gian gần đây cây thiên tuế đă được trồng khá phổ biến trong nhân dân. Thiên tuế là một trong những loài cây cảnh cũng tương đối dễ tính, dễ trồng, tuy nhiên trong quá tŕnh sống của nó nếu không chú ư và biết cách pḥng ngừa th́ chúng cũng dễ bị chết bởi một số loại sâu bệnh, trong đó có bệnh thối ngọn và nhất là rệp sáp vẩy(Chrysomphalus ficus) thuộc họ Diaspididae. Qua quan sát thực tế chúng tôi thấy thời gian gần đây loại rệp này đă phát sinh và gây hại tương đối phổ biến trên cây thiên tuế so với trước đây. Trên lá cây ban đầu chỉ là một vài con nh́n giống như những cái vẩy màu trắng nhỏ xíu cỡ một, hai ly bám chặt vào gốc của cuống lá, chẳng mấy ai để ư, nhưng do tốc độ sinh sản của chúng tương đối nhanh nên khi gặp điều kiện thuận lợi, chỉ cần người chơi sơ ư không thăm nom quan sát cây một thời gian th́ chúng đă sinh sôi nảy nở, bám trắng cả mặt dưới của phiến lá và xung quanh gốc của cuống kép, thậm chí trên cả bề mặt của ngọn cây. Loại rệp này nằm bất động một chỗ, chích hút nhựa của cây làm cho lá cây vàng dần. Nếu mật số cao có thể làm lá trở nên vàng úa nặng và chết khô. Qua tiếp xúc chúng tôi được biết đă có những người mới chơi loại cây này, do chưa có kinh nghiệm, cứ tưởng đây là một loại nấm bệnh màu trắng gây hại nên đă mua nhiều loại thuốc trừ nấm về phun xịt nhưng chẳng thấy kết quả, và cuối cùng vẫn “tiền mất tật mang”. Để hạn chế tác hại của rệp có thể tiến hành áp dụng một số biện pháp chính sau đây: - Khi mua cây giống, hoặc khi tách chiết cây giống từ cây mẹ trong vườn ra trồng cần kiểm tra kỹ, nếu phát hiện có rệp th́ phải diệt trừ chúng triệt để bằng cách dùng bàn chải hoặc cây cọ sơn (loại có lông cứng) cọ rửa thật kỹ những chỗ có rệp bu bám để rửa trôi hết rệp trước khi đem cây giống đi trồng. - Trong quá tŕnh tưới tắm, chăm sóc cây nếu phát hiện có con rệp nào th́ phải dùng tay tuốt bỏ rồi giết ngay để hạn chế rệp sinh sôi, tạo mật số cao. - Nếu cây đă bị rệp gây hại nặng nên mạnh dạng cắt bỏ những lá có mật số rệp cao, đem tiêu hủy, số c̣n lại tùy theo mật số nhiều hay ít mà có thể bắt diệt bằng tay, cọ rửa bằng bàn chải, cọ sơn hay dùng thuốc để phun xịt. - Nếu số cây bị rệp hại không nhiều nên dùng bàn chải hoặc cọ sơn cọ rửa sạch rệp trên lá, trên cây, sau đó dùng ṿi nước xịt rửa kỹ xung quanh gốc để rửa trôi rệp ra khỏi vùng gốc, rễ của cây. - Có thể sử dụng một số loại thuốc trừ sâu thuộc nhóm nội hấp, xông hơi hoặc thấm sâu như Monster 40EC/75 WP; Bian 40EC; Lebaycid 50EC; Selecron 500EC; Mospilan 3EC; Oncol 20EC…hoặc DC-Tron Plus 98, 8EC để phun xịt. Theo kinh nghiệm của một số nhà vườn ở Tiền Giang, Bến Tre th́ sau khi xịt thuốc khoảng một, hai ngày nên dùng ṿi bom nước có áp suất mạnh xịt rửa cho hết những con rệp c̣n đang ngoặc ngoải, chưa hết hẳn th́ cây sẽ lâu bị rệp hại trở lại.Sau khi xịt thuốc, nếu có thể được, nên dùng bao hoặc vải nilon bao trùm kính cây một, hai ngày để thuốc có thời gian xông hơi tiếp tục diệt những con rệp c̣n nằm ẩn lấp trong các khe kẽ của cây. Do những loại thuốc đă nêu ít có khả năng diệt được trứng của rệp, nên sau khi xịt những trứng c̣n lại tiếp tục nở ra rệp non, v́ thế sau khi xịt khoảng 3-4 ngày nên xịt tiếp một đợt thuốc thứ hai để tiếp tục tiêu diệt những rệp non mới nở. Khi xịt ưu tiên tập trung xịt thật đậm vào những vị trí có nhiều rệp bu bámn Bài:NGUYỄN KHANG THÁI
Sắc hoa mùa hè
Cái mát mẻ dịu dàng của mùa xuân dần trôi qua trong lặng lẽ, để rồi từ trong cái lặng lẽ đó bất ngờ người ta thấy trời cao hơn, trong hơn, xanh hơn và cái nắng, cái gió cũng bắt đầu: nắng th́ chuyển sắc, c̣n gió th́ chuyển hướng. Trời đất như ngưng đọng lại, nắng như thiêu như đốt, gió th́ như rát bỏng. Vạn vật hầu như mệt mỏi, bơ phờ để rồi cũng từ trong đó bất chợt vang ra một bảm hợp xướng tưng bừng từ trong các ṿm lá xanh thẫm, phá tan đi cái mệt mỏi, bơ phờ và rồi những cánh hoa đỏ lú ra, nhú ra lần lượt ngập cả đất trời một màu đỏ thắm đến ngây người. Lúc đầu người ta có cảm giác là không thể nào chịu nổi với cái nắng, cái gió, cái sắc màu và bản hợp xướng kia. Nhưng không, kỳ diệu thay tạo hóa,cái cảm giác kia vụt biến mất tức th́ nếu ta trải rộng ḷng ra và phóng tầm mắt về bốn phía. Chính cái sắc đỏ rực như lửa kia làm diệụ đi cái nắng gay gắt. Xung quanh ta là một màu đỏ thắm của các loài hoa đang ngự trị, nào phượng, hồng, trạng nguyên, sứ… kỳ diệu hơn nữa là nắng càng gay gắt th́ sắc hoa càng đỏ hơn, thắm hơn mà cho đến hôm nay chẳng ai giải thích điều đó. Theo sự lư giải của nhiều người cho rằng màu đỏ là màu nóng gây kích động tâm lư khiến ta cảm thấy cái màu đỏ rực rỡ của hoa đang lấn át trước mặt mà quên đi cái nóng quanh ḿnh và cũng chính sự kích động kia bừng dậy mănh liệt hơn, người ta sẽ lao vào công việc mà quên đi tất cả. Điều lư giải có vẻ nghịch lư đó lại là sự thật. Trong buổi tan tầm giữa trưa bước vào pḥng, trên bàn là một cành phượng, hồng, sen… đỏ rực choán hết không gian làm ta chú ư, lôi cuốn ngay bởi cái màu đỏ kêu sa của nó mà quen đi cái nắng gay gắt ngoài kia. Thỉnh thoảng mùi hương nhẹ nhàng, nồng nàn ập vào mũi khiến ta quên đi cơn mệt mỏi tinh thần lẫn thể xác… vui vẻ, hớn hở thay vội quần áo rồi lao xuống bếp. Thế là một bữa ăn ngon lành do sắc màu của hoa đem lại. Kỳ diệu thay tạo hóa.! Chẳng hiểu tại sao trong suốt mùa xuân những loài hoa có sắc đỏ rực rỡ này chẳng chịu ḥa ḿnh mà cứ lặng lẽ âm thầm “uống” hết những tinh hoa của mùa xuân để rồi mùa hè mới chịu bước ra, độc quyền với sắc đỏ quyến rũ của ḿnh,? (trừ trường hợp do bàn tay con người can thiệp) kéo theo vài anh chị áo vàng, áo tím…Trong mùa xuân không thể nào các sắc màu đỏ,vàng,tím…kia sánh được trong mùa hè, nó có phần nhạt hơn, kém rực rỡ hơn và hương cũng có phần nhạt hơn. Và cũng chính trong cái “muôn hồng ngh́n tía” kia người ta dễ bị “loạn sắc” hơn rồi để măi cũng “chán” bởi cái sắc màu nào cũng “sàn sàn” cả, cũng như hoa Quỳnh nó được người ta tôn vinh là do nó nở vào tận giữa khuya khi cái mong đợi, háo hức của con người đă đi đến điểm tột cùng. Nếu như (một mai) nó nở giữa ban ngày ban mặt th́ chẳng c̣n một ai ca tụng nữa! Mùa hè, mùa chia biệt, cánh cửa trường khép lại, đánh dấu kết quả một năm miệt mài đèn sách, đánh dấu sự thành bại ở tương lai. Chia tay trong niềm lưu luyến dưới gốc phượng già nở hoa đỏ rực, trao nhau từng cánh phượng ép trên trang lưu bút. Trên cao cái nắng như nhạt đi, chỉ c̣n lại sắc đỏ ngợp trời với tiếng ve ra rả. Mỗi mùa điều có nhiều loài hoa với nhiều màu sắc, nhưng các màu sắc hoàn toàn khác xa nhau trong từng mùa mà những người đó có những tâm hồn nhạy cảm trong sáng mới phát hiện ra điều kỳ diệu này của bàn tay tạo hóan
Bài: LÊ Đ̀NH HIẾU –
Thành phố bỗng đẹp hơn
Từ dịp Việt Nam lần đầu tiên đăng cai Sea Games 22, mà thành phố HCM là một trong những địa điểm có tổ chức thi đấu, th́ người dân nơi đây đă ư thức hơn lên trong việc phát huy nếp sống văn minh. Điều đó đă được phản ánh rơ rệt qua”bộ mặt của người chủ nhà”. Cụ thể là, ngoài đường phố đă giảm hẳn thói quen đi đứng nhốn nháo, mất trật tự, trên lề đường th́ hàng quán, xe máy dựng loạn xạ đă bị công an gom phạt triệt để, rồi nào cảnh người ăn xin nhếch nhác, kẻ bán hàng rong chạy theo du khách níu kéo, hay việc xả rác, xe ôm chém đẹp v.v… cũng đă từng bước được dẹp bỏ dần dần. Và điều mà người dân khắp nơi vui mừng hơn cả chính là ở mọi góc phố, công viên, hay các nẻo đường trung tâm, nơi có nhiều lượt khách nước ngoài qua lại(như Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Đồng Khởi) bây giờ trông đă khang trang, sạch sẽ, xanh tươi hơn lúc trước rất nhiều nhờ vào việc tạo dựng nên những bức màn hoa, những bồn hoa hay cột hoa chuyển đổi được (liên tục thay đổi kiểu dáng, sắc hoa, chủng loại v.v…), điều mà trước đây ít ai được chiêm ngưỡng. Tại suốt dọc hai bên lối đi ngăn cách làn xe hơi và xe máy trên đường Lê Lợi quận I, người ta không khỏi không vui mắt khi nh́n thấy rất nhiều những bồn hoa tươi chạy dọc dài theo suốt đường đi. Chúng chỉ bị”đứt khúc” ra khi gặp phải những gốc cây cổ thụ có sẵn. Những bồn hoa này mà chỉ cần vài tuần không ra lại trung tâm là thấy chúng thay đổi gần như lạ hẳn, v́ chúng được “trồng” một cách rất dă chiến: ẩn sau những lớp gạch nung màu nâu đỏ đặc biệt là cơ man những chậu hoa con con, trồng đủ các loại hoa có sắc mau sặc sỡ. Chủ đạo vẫn là màu vàng (vạn thọ, cúc…) màu đỏ (mào đỏ, trang…) màu xanh của lá, hoặc màu lấm tấm, phơn phớt (của trâm ổi, dừa cạn..). Những chậu hoa này được đặt thật khít với nhau nên trong như chúng đang đựơc trồng thẳng xuống đất. Nhờ cách trồng chậu như vậy mà khi muốn thay đổi loại hoa khác cho sinh động đường phố, người ta chỉ cần… cho tất cả chậu cũ lên xe chở đi, rồi đặt chậu mới vào, mà không cần đào xới, bứng tỉa mất công. Dọc theo đường Nguyễn Huệ (Q1), nơi có dăy phân cách 2 làn xe hơi ngược chiều, đă đẹp nay càng đẹp hơn v́ ngoài những bồn hoa đă có từ trước, nay c̣n đặt xen kẽ vào đấy những khung sắt được cách điệu như 1 bó hoa, với cành chính là một cái giá đơ, c̣n những chùm hoa bên trên chính là những chậu hoa dạ yên thảo bé bé đặt thật khít trong những cái khung sắt tṛn rất vừa vặn. Trên đường Lê Duẩn (Q1), từ đoạn đường có văn pḥng UBND Quận I đến hết đường gặp Thảo Cầm Viên th́ có đặt rải rác những khung sắt dạng tháp. Chỉ với những chậu hoa nhỏ có bốn màu: xanh đậm, xanh trắng, nâu đậm, nâu nhạt, nhưng nhờ cách sắp xếp khéo léo, pha trộn tinh tế giữa các màu cây với nhau nên khi trồng vào, thấy chúng đều khác hẳn nhau, không tháp nào giống với tháp nào. Hay ở ngay trước các khu vựa nhà thi đấu ( Phan Đ́nh Phùng, Nguyễn Du, nhà hát Bến Thành v.v…), xung quanh các gốc cổ thụ là những khung hoa dạng ống tṛn cũng chỉ với vài màu sắc đậm nhạt của lá thật đơn giản mà đă có thể che dấu được hầu như toàn bộ lớp da thô thiển, sần sùi của các gốc cây, khiến cả quăng đường như sạch sẽ hẳn lên. Tại các ṿng xoay, nơi các ngă đường giao nhau, thay vào những bệ xi măng khô khốc thường thấy là những cột hoa, tháp hoa đơn giản nhưng không kém phần vui mắt, ít nhất cũng cho người đi đường được vài giây phút “thư giăn” khi phải căng thẳng đi giữa ḍng người và xe dày đặc. Trước công trường Quách Thị Trang, có 1 bức màn hoa gồm những chậu hoa di động được. Trong thời gian trước khi Sea Games diễn ra, bức màn hoa là chiếc đồng hồ báo ngày đếm ngược, chỉ cho mọi người biết sẽ c̣n bao nhiêu ngày nữa th́ khai mạc Sea Games. Cứ đúng 12 giờ đêm, bức màn hoa lại được “lên giây” 1 lần, để sáng hôm sau, đă thấy con số được nhích gần với ngày khai mạc Sea Games hơn. Bây giờ, nó vẫn c̣n đó, để chào mừng Xuân (hay chào mừng một sự kiện ǵ đó vào sau này), góp phần làm đẹp cho thành phố hơn nữa. C̣n bốn bề xung quanh chợ Bến Thành th́ từ lâu người ta đă cho đặt những chậu hoa khổng lồ được tạo dáng cầu kỳ thành h́nh nấm, h́nh tháp, h́nh tṛn so le v.v… ḥng giảm bớt đi sự khô khan của những khối bê tong cứng nhắc ở phía sau nó. Những công tŕnh công cộng th́ hẳn đă đẹp lên nhiều rồi, những kiến trúc tư nhân cũng đâu chịu kém cạnh. Ở ngay tiền sảnh các khách sạn, nhà hàng, cửa hiệu, quán ăn v.v…các chủ nhân cũng tranh thủ chút không gian ít ỏi của ḿnh để làm đẹp. Trên lề đường trước mặt tiền khách sạn, nhà hàng Majestic (Q1), đối diện bến Bạch Đằng là một công viên mini nho nhỏ với thảm cỏ và những cây thiên tuế; xung quanh khuôn viên của nhiều khách sạn khác trong thành phố là những bồn hoa cố định ngay tầng trệt để trồng cây lấy màu xanh. Cửa hàng bánh ḿ Như Lan( đường Hàm Nghi Q1) th́ bao quanh những gốc cây là nhũng lẵng hoa, chậu hoa treo, hay cả một giàn hoa với những sắc hoa đơn giản mà tuyệt đẹp, khiến cửa hàng trông nổi trội hẳn lên so với các hiệu xung quanh đấy. Một số cửa hàng khác không có tí vuông đất nào trước mặt th́ “trang điểm” thêm dưới gốc cây cổ thụ có sẵn bằng những lớp lá màu, hay vài cây hoa cúc dại. Và đa số th́ chọn biện pháp đặt chậu ngay 2 bên lối đi hoặc xung quanh khuôn viên bằng những loại cây mang tên may mắn như phát tài, vạn niên thanh, cau bụng v.v… cũng là một cách làm giảm sự khô khan của mặt tiền. Nếu như ai cũng biết cách làm đẹp cho mặt tiền nhà ḿnh và biết giữ ǵn, phát triển theo thời gian, th́ điều đó thật may mắn v́ góp phần không nhỏ vào việc làm đẹp cả bộ mặt thành phố nơi ḿnh sinh sống. Thành phố sẽ xanh, sạch đẹp và tươi trẻ hơn lên, tất cả điều tùy thuộc vào bàn tay của mỗi người, và ư thức của mỗi gia đ́nh. Hăy góp mỗi người một cành hoa th́ chẳng bao lâu thành phố sẽ đầy hoa thôi! n
Bài : Trương Duy Lam |
|||||||||||||||||||||||||||