Khế,

một cây cảnh đẹp

 

                                                                            Hai Quang sưu tập

 

            Khế là cây ăn trái sống khắp đồng bằng nước ta. Là loài cây lâu năm, khế phát triển mạnh gần nguồn nước sông hồ. Cây cao đến 6-8m. Trong môi trường khắc nghiệt khế sống được nhưng chậm phát triển, thân gốc có hang hóc sù sì, cũng có phần thuận lợi để tạo dáng cây cảnh.

 

            Khế có nhiều loại:Khế ta, khế tàu. Khế ta có 5 khía to cỡ trái xoài nhỏ. Trái non màu xanh, chín chuyển sang màu vàng tươi. Khế tàu có nhánh lá mảnh mai hơn. Trái khế tàu tròn nhỏ dài khá lạ mắt, khế còn non hay chín đều có màu xanh nhạt, vị chua.

 

            Công dụng của khế rất phong phú:lá giã nhỏ đắp lên vết lở loét trị bệnh ngoài da . Nước ép trái khế có vitamine B, C uống giải khát giải nhiệt cơ thể. Dân gian còn dùng hoa khế chưng với đường phèn uống trị ho. Trái khế dùng để làm thực phầm như nấu canh chua, làm mứt, làm rau ăn với bánh cuốn tôm thịt rất thơm. Mặt khác, có thể dùng nước trái khế tẩy vết hoen gỉ trên quần áo…

 

            Trong cây cảnh, khế có một vị trí độc đáo riêng.

            Khế trồng ngoài bờ đất rộng tăng thêm vẻ đẹp thiên nhiên cho khung cảnh vườn quê. Khế có trái quanh năm do hoa trổ suốt bốn mùa. Hoa khế màu tím nhạt điểm chút trắng nhẹ, mọc thành chùm dài 5-10cm ở kẽ lá. Khi khế trỗ hoa toàn cây có lá xanh pha màu tím của hoa trông rất huyền dịu. Khi trái chín vàng đơm, khắp cành lá gợi nhớ truyện cổ tích ăn khế trả vàng, tạo nên kỹ niệm ăn sâu vào ký ức tuổi thơ. Khế trồng bên hồ nước trước sân, sau hiên nhà cho ta bóng mát và cảnh đẹp êm đềm.

 

            Khế có gốc lồi lõm sần sùi do tác nhân bên ngoài lâu năm, bứng đem vào chậu cũng có vẽ đẹp riêng. Những tác nhân đó thường do con người tác động vào chỗ  lồi lõm. Có được mhững gốc khế như vậy đưa vào chậu. Ý tưởng đầu tiên đập vào mắt người ta là cây thể hiện sức sống bền bỉ, sự trường thọ rồi mới chiêm ngưỡng đến vẻ đẹp cây cảnh. Dựa theo hình thù của cây có sẵn ngoài thiên nhiên người nghệ nhân sẽ tạo dáng, tạo thế cho cây. Sau khi đưa cây vào chậu thường xuyên tưới nước bón phân(hữu cơ hoai mục) cây sẽ xanh tốt. Như cây khế gần 100 tuổi ở sân cảnh Ủy ban tỉnh Bến Tre do một nghệ nhân ở Cái Mơn tặng cho cơ quan, được đặt trong chậu ngay cổng chính, đã thực hiện bằng cách trên, cây phát triển sum suê rực rỡ, hang gốc sần sùi từng được nhiều nơi đến khen, có người đã xin mua 25 triệu đồng (1998)

 

            Trồng và nhân giống cây khế không khó:Hoặc vào mùa mưa tìm những cây khế còn nhỏ dưới gốc khế mẹ ngoài vườn bứng đem vào chỗ đất rộng chăm bón cho cây, uốn cành tạo dáng…sau 3-4 năm thì đưa vào chậu, hoặc lấy trái khế chín chọn hạt tốt gieo vào lớp đất xốp-tưới vài muỗng Basudin 10H cho líp 2m², tưới nước thường xuyên mùa khô. Cây khõe thì bứng đưa ra ngoài đất rộng. Làm theo cách trên, nghệ nhân sẽ có nhiều cây khế đẹp trong bộ sưu tập của mình.