HƯƠNG VỊ MỘT CHUYẾN ĐI

Để đến được Hội Chợ Hoa Cảnh Hoàng Gia Thái Lan tổ chức tháng 11 năm 2006 tại Chiang Mai, miền Bắc Thái, đoàn chúng tôi gồm 35 người phải trải qua một cuộc hành trình dài dằng dặc từ thủ đô Bangkok ngồi xe hơi khoảng 800km, khởi hành 12 giờ đêm đến 11 giờ sáng hôm sau mới tới nơi.

Khi đã mê, chuyện khó chuyện nhọc mà sá chi. Vã lại, những thông tin hấp dẫn về hội chợ cùng sự nổi tiếng từ lâu của đất nước hoa lan, cây kiểng mới lạ khiến những người có máu nghề nghiệp, người yêu cái đẹp thiên nhiên không khỏi háo hức, tưởng tượng trăm thứ huy hoàng đang chờ đón mình, nên dù còn mệt chúng tôi vẫn quyết tâm đến xem hội chợ ngay không cần nghỉ trưa!

Phải công nhận hội chợ là một công trình vĩ đại, hoành tráng về cảnh trí, tốn kém rất lớn và mang bản sắc đặc biệt Thái Lan. Tôi không muốn so sánh với Expo 99 Trung Quốc. Mỗi nước có vẻ đẹp và cách tổ chức riêng. Dù sao đối với Việt Nam , tôi vẫn thấy khâm phục năng lực của Thái, Việt Nam chưa thể nào theo kịp, chúng ta chỉ có thể hy vọng và không ngừng nổ lực. Bởi thế mới có chuyến đi xem và học hỏi này.

Toàn thể diện tích khu hội chợ theo tờ quảng cáo cho biết rộng khoảng 7ha. Hệ thống đường đi vào và đi ra không giống vì có mục đích khác nhau. Khi vào là con đường nhìn ngắm toàn thể khung cảnh hội chợ với quảng trường rộng lớn cùng những ngọn đồi vĩ đại, trên đó mỗi đồi trồng một loài cây như đồi Tuyết Tùng, đồi Dừa, đồi Cọ,đồi Thốt Nốt, Sanh, Xi, Sộp…Đặc biệt gây ấn tượng nhất: đồi có 5 cây “cái chai” (Bottle tree) của nước Úc gởi tặng. Đó là 5 “cái chai” khổng lồ có chùm lá xanh ở trên đầu, con người không thể nào chế tạo được, chỉ có thiên nhiên mới làm ra như vậy. Theo tra cứu, loại cây này sống ở sa mạc, nên có thân to lớn để dự trữ nước. Ai cũng trầm trồ ngạc nhiên vì ở Việt Nam chưa thấy. Có lẽ nước chủ nhà cũng chưa, nên họ đã chọn một vị trí thật đắc địa để mọi người cùng chiêm ngưỡng và làm nổi bật quảng trường. Cở tôi, đứng kế bên “cái chai” cũng như con dế ở bên con voi, nên tôi không chụp hình chung với”cái chai” sợ mình lép. Tuy nhiên, tôi ước ao Việt Nam cũng có chừng 10 “cái chai” như vậy ở thành phố Hồ Chí Minh, nhìn cho nó “oai” hơn.

Thốt Nốt là một loại cây khó bứng, khó trồng cho sống, thế mà ở đây có hàng trăm cây dọc theo đồi phía sau, cao thấp sừng sửng in đậm nét trên nền trời trong xanh, thật là hùng vĩ.

Tôi cũng thích đồi dừa kéo dài ở cạnh đường vào. Dừa với Việt Nam nào mới lạ gì, nhưng sao ở đây, người ta sắp xếp nên thơ, đẹp đến nao lòng, và muốn đứng dưới gốc dừa hát bài “Dáng đứng Bến Tre”. Như vậy, yếu tố thẩm mỹ rất quan trọng trong việc tạo cảnh.

Mục đích chuyến đi của tôi chú tâm vào sân vườn của các nước tham dự, phong lan của Thái, các giống cây mới lai tạo. Vì thế đầu tiên tôi lướt qua khung cảnh tổng quát, rồi xăm xăm đi tìm khu vực sân vườn. Nhóm tôi gồm 4 người: 2 vợ chồng Bác sĩ Sơn-Xinh là bạn thân, 1 cháu gái BS tên Nhã, đều ham thích cây cảnh. Phải nói thêm, lòng yêu quí hoa kiểng của BS rất đáng nể. Bỏ qua công việc bề bộn, vợ chồng BS Sơn-Xinh đã cùng tôi lao vào một hành trình nhọc nhằn để thưởng ngoạn hoa thơm cỏ lạ. Chưa kể cả vợ lẫn chồng đã cùng góp vui tạo không khí sôi động thoải mái cho chuyến đi, cũng như là nhà thuốc, phòng mạch di động cho cả đoàn khi có người đau ốm.

Theo lời hướng dẫn viên bên nhà cho hay khí hậu Chiang Mai như Đà Lạt, nên tôi đem theo 3,4 cái áo ấm chất đầy vali để làm điệu. Nào ngờ Chiang Mai có khác gì TP.HCM, nắng chang chang, nóng hầm hập. Lòng nôn nóng đi xem sân vừơn do cái nóng này vơi đi phân nửa.

Đầu tiên ở vị trí một góc đẹp là sân vườn Việt Nam. Thật thất vọng não nề cũng như lần tham quan Expo 99 Trung Quốc. Cũng một cái nhà nhỏ, 1 bàn thờ, vài cây cao trong chậu đỏ, 1 cái hồ có mấy chậu súng Thái để trên miệng hồ, 1 cổ thụ Lộc Vừng chất khô, lá bám cứng thân nhánh cây một màu ảm đạm, 2 cặp kiểng Sanh, 4 cái đèn đá – Thế thôi – Nỗi buồn năm xưa trổi dậy. Việt Nam vẫn còn ngủ, chưa thức! Câu hỏi: “tại sao” lảng vảng trong đầu mọi người, không ai muốn bình phẩm một lời nào thêm đau lòng!

Tiếp đến sân vườn các nước Thái Lan, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Marốc, Trung Quốc, Hà Lan, Tây Tạng… và Nhật Bản. Không thể nào phủ nhận, vườn Nhật đẹp nhất, ấn tượng nhất, cảm giác thư giãn nhất, chắc lọc đơn giãn nhất. Tới giờ, tối nằm ôn lại vẫn nhớ vườn Nhật, các vườn kia  mờ nhạt. Vườn Nhật nhiều cỏ hơn cây, luôn luôn có đá, có đồi. Lần này, họ lấy núi Phú Sĩ  làm biểu tượng là một núi trồng cỏ, cạnh bên thác nước đổ ào ào, chọn đá thật đẹp. Nhật làm đến 2 vườn cảnh, cái nào cũng đặc sắc. Với cái nóng và mệt mỏi vì lội bộ quá nhiều, thế mà khi bước vô vườn Nhật, những thứ đó biến mất, chỉ muốn ngồi cạnh tảng đá hoặc trong cái nhà đơn giản kia mà quên hết sự đời. Du khách đến đấy rất lâu, người ta thưởng thức và chụp hình. Ngó sang vườn Việt Nam sao vắng vẻ đìu hiu, vừa tủi vừa thương Việt Nam của tôi vô ngần.

Còn một vườn đặc biệt nữa, có lẽ do bệnh nghề nghiệp, tôi cho rằng đây là sân vườn độc đáo, mới lạ lắm, phong cách Châu Âu, đó là vườn của nước Bỉ, thực hiện toàn bằng chất liệu nylon. Đứng từ xa, vườn là một bãi cỏ xanh mượt, nhấp nhô những đồi sóng xanh và hình tượng một cái bánh kem hình trụ tròn nhọn, khổng lồ nằm trên bãi cỏ xanh mượt mà ấy. Rất trống trãi mà rất nổi bật. Tiếc rằng chất liệu không phải của thiên nhiên. Có lẽ nước Bỉ xa xôi, không thể đem cây xanh qua được nên làm thế, đỡ công chăm sóc. Từ sân vườn cỏ giả này gợi cho tôi những sáng tạo vườn thật sau này. Xin cảm ơn nước Bỉ.

Nóng và mệt quá chịu không nổi.Cũng tại cái ông Dũng Bát Tiên đã đi tiền trạm khảo sát, bảo chúng tôi ngày đầu tiên tham quan nên đi phía tay mặt để xem hết sân vườn, hôm sau đi bên trái xem phong lan. Dũng đâu đoán được: trời nóng quá, đi bên phải là sai lầm, đi bên trái mới đúng. Nói vậy chứ không trách Dũng Bát Tiên, thực ra phải cám ơn rất nhiều. Đó là một người Thái gốc Việt dễ thương, nhiệt tình, có tấm lòng đối với ngành Hoa Kiểng Việt Nam . Qua chuyến đi này có hai người mà tình cảm trong lòng tôi tăng dần lên: đó là Dũng Bát Tiên và ông trưởng đoàn. Sau này ngành Hoa Kiểng Việt Nam có phát triển tốt đẹp, không thể quên công của 2 người góp sức.

Trở lại chuyện nóng và mệt, 4 người chúng tôi quyết định cải lời Dũng đi băng qua bên phía tay trái, đó là dãy nhà kiếng có máy lạnh trưng bày phong lan và các loại hoa khác.

Ố là la! Thật là như cảnh tiên! Không khí mát lạnh, phong lan đủ màu, đủ sắc choáng ngợp. Tôi hít thở thật sâu để trấn tỉnh cảm giác sung sướng. Đúng chỗ mình mê rồi. Thái Lan không hổ thẹn là đất nước hoa phong lan.

Tôi cũng có dịp được xem hình ảnh hội chợ hoa lan ở Đài Loan do Trương Duy Lam chụp và tả lại lộng lẫy, huy hoàng trên tạp chí Hoa Cảnh. Tôi cũng nghe chị Phấn công ty Kim Ngân so sánh cho rằng phong lan Thái chưa trình bày đẹp bằng Đài Loan, và không có hoa giống mới. Tôi lại có suy nghĩ khác: cứ nhìn thấy đẹp là được. Đẹp có muôn hình vạn trạng, không khuôn mẫu. Cái nào thấy đẹp cũng đáng trân trọng.

Trong Hội chợ này, Thái Lan chú trọng tạo các tiểu cảnh phong lan thật mới lạ, đặc sắc, và rất gần gũi thiên nhiên. Tôi đoán mỗi tiểu cảnh là một tác phẩm nghệ thuật của mỗi nghệ nhân. Ý tưởng dàn dựng tiểu cảnh của Thái độc đáo ở chỗ kết hợp các gốc cây khô khổng lồ, hình dạng hiếm có, có cái rỗng ruột, có thể làm thành thác nước chảy ào ào xuống hồ, có bãi cỏ, có cây xanh điểm xuyến. Các nhánh cây khô dài, ngoằn ngoèo dị kỳ tha hồ kết, số lượng phong lan không đếm xuể, tạo thành những mảng hoa đơm như pháo bông, màu sắc rực rỡ mà không diêm dúa, cách kết cấu khéo léo tưởng như lan bám tự nhiên vào thân cây. Tả ra không thể đúng sự thật. Trước mỗi cảnh tôi cứ ngẩn ngơ, nhìn không chớp mắt, lòng lâng lâng, không hiểu sao người ta tài vậy? Tôi muốn nhập tâm tất cả, thu các hình ảnh này mãi mãi nằm trong đầu, nhưng tôi biết rằng khi tôi thực hiện thì cũng sẽ là cái gì rất riêng của tôi sau khi cố gắng thu nhập và học hỏi.

Có một chuyện hết sức buồn cười và tổn thất lớn cho tôi: Khu vực phong lan với những tiểu cảnh trên tôi mê nhất nên tôi bấm máy liên tục. Tôi chụp nhiều đến nổi khi giựt mình lại sao không thấy hết phim? Hóa ra máy hư, có nhảy nghe cách cách mà không thu hình nào. Kết cục, tôi phải xin hình của bác sĩ để làm tài liệu. Nỗi khổ của người dốt máy móc.

Bạn tưởng tượng xem: 70 ha, làm sao đi cho hết! Lòng ham muốn vô hạn, sức người có hạn, hai bàn chân mỏi nhừ. Trong đoàn đa số là người cùng nghề: Sa Đéc, Cái Mơn, Gò Vấp, TP.HCM…nên cũng tâm đầu ý hợp. Khi gặp cây lạ đứng lại xăm xoi, hỏi giống gì, tên gì, thầy Tịch, Dũng Bát Tiên là 2 tự điển sống để vấn đáp.

Còn một khu vườn cây lá nhiệt đới thật đẹp nữa, êm đềm một màu xanh, thỉnh thoảng điểm thêm màu của dứa: hồng, tím, đỏ. Đây là vườn nhiệt đới đẹp nhất so với vườn các nước ở Đông Nam Á tôi đã xem. Do cách trình bày lạ mắt, bố cục rõ ràng, phân biệt từng chủng loại. Có lẽ người tạo dựng khu vườn này đã xem nhiều vườn nhiệt đới của các nước, nên người ấy biết lược bỏ những khuyết điểm, bổ sung những sáng tạo đầy ưu điểm, khiến khu vườn có vẻ đẹp vượt trội, sạch sẽ, gọn gàng và hấp dẫn. Vào vườn này cũng mát lạnh nên không muốn ra bên ngoài nóng hổi kia chút nào.

Thời gian có hạn, không thể xem hết, nên chọn chỗ nào có cây cỏ hoa lá thì dừng, đồng thời tìm chỗ massage chân. Thế là trên đường đi được ngắm nhìn thêm vườn hoa giấy muôn màu rực rỡ. Thái ghép hoa giấy, thế uốn đẹp hơn Việt Nam. Tiếp đến vườn dược thảo, thuốc nam, ở đây có nguyên một ngôi nhà mát đề du khách nằm massage chân. Nhưng không còn kịp nữa, nên đành tiếc nuối bước qua. Kế đến vườn cây trái, cấy mô, vườn súng, vườn Bonsai và đi đến đường để ra ngoài.

Đường ra ngoài, 2 bên là các shop nhỏ vừa bán hoa kiểng, vừa bán đồ thủ công mỹ nghệ, áo quần. Cốt ý người tổ chức hội chợ: đi vô ngắm cảnh, đi ra phải mua sắm. Con đường dài khoảng cây số, hàng bán la liệt mà không dám mua món gì, sợ lết đi không nổi.

Thế là tạm biệt Royal Flora- Thailan với bao luyến tiếc. Vẫn còn nhiều cái chưa xem. Nhưng sự hấp dẫn của Doi Tung Chieng Rai cũng réo gọi sự tò mò ham ngắm nhìn của mọi người. Đoàn người Thái mặc áo vàng chứng tỏ lòng trung thành ủng hộ nhà vua vẫn sắp hàng lần lượt vào hội chợ như một hình ảnh đặc biệt của Thái Lan: lòng tôn sùng một ông vua biết chăm lo đời sống của dân và rất quan tâm đến nông nghiệp. Tạm biệt đội trống kèn Thái Lan với quân phục màu xanh dương, phẳng nếp, đứng thẳng băng, tuổi còn trẻ, giữa trưa nắng cầm trống, thổi kèn, hùng dũng tiến bước trước sự ngưỡng mộ của du khách. Riêng tôi cảm thấy thương và ái ngại cho các anh lính trẻ phải chịu đựng cái nắng chói chang để làm đẹp thêm khung cảnh của Hội Chợ.

Buổi chiều này các bạn đồng nghiệp và tôi đến chợ bán hoa kiểng ở Chiang Mai để tìm giống lạ. Tôi không thể nhớ tên chợ Thái vì có tên khá dài, cũng như phi trường mới của Thái hiện nay. Một phi trường hiện đại rộng lớn, cấu trúc tân kỳ, có nơi không có cột, chỉ lắp ghép bằng thép ống, có kính trên mái vòm và có lụa che nắng phía dưới. Một ngạc nhiên nữa: đá, tường không sơn màu mà để màu ciment tự nhiên – Nếu có dịp tôi sẽ đi khắp phi trường để tìm hiểu thêm lần nữa.

Từ Chiang Mai đến ChiengRai khoảng 200km, chúng tôi được ăn nhà hàng của Hoàng Gia rất sang trọng. Sau đó sang xe nhỏ lên Doi Tùng, nơi ở của Hoàng Thái Hậu, có một vườn hoa được cải tạo từ vùng trồng thuốc phiện xưa kia.

Trước khi đi, người hướng dẫn viên TNXP cho biết Chiang Mai, Chieng Rai giống như Đà Lạt. Thật sự không bằng Đà Lạt tí nào về phong cảnh thiên nhiên và khí hậu, nhưng hơn hẳn Đà Lạt Việt Nam về cách tổ chức và thẩm mỹ. Độ cao của Chieng Rai khoảng 800m, trong khi Đà Lạt 1.300m so với mặt biển nên khí hậu Đà Lạt lạnh dễ chịu hơn.

Thật không ngoa, Doi Tùng đẹp lắm, hoa rực rỡ, vườn sạch sẽ, bố cục vừa Tây, vừa Thái rất bắt mắt. Nhà Hoàng Thái Hậu toàn là gỗ, mọi người vào nhà dù đi toillet cũng phải bỏ giày ra để phía ngoài.Không được chụp hình trong nhà Hoàng Thái Hậu. Tôi cảm nhận Hoàng Thái Hậu là người có tính cách bình dị, dù là bậc vương giã nhưng không quá xa hoa, phù phiếm. Vườn hoa bà để lại là chứng tích của một người có hiểu biết, có tấm lòng yêu dân, khuyến khích điều tốt, xa cái xấu, nên mới chọn một nơi thâm sơn hẻo lánh trồng thuốc phiện mà tạo lập vườn hoa, rồi an cư ở đó. Nay trở thành điểm du lịch thật ích lợi vô cùng.

Từ Doi Tùng trở về Bangkok, chúng tôi được ở khách sạn khá sang và ăn nhà hàng ở tầng 85 để ngắm nhìn Bangkok ban đêm từ mọi phía.

Sáng hôm sau trước khi lên máy bay về TP.HCM, đoàn chúng tôi được đi mua cây giống lần thứ 2, riêng tôi cùng gia đình BS Sơn-Xinh tháp tùng gia đình chị Phấn đi thăm một vườn lan và đi chợ mua trái cây. Chợ tên gì tôi cũng không nhớ nhưng chợ rất lớn, trái cây nhiều vô số, trình bày bắt thèm. Thế nên cũng phải móc túi mua xoài, nhãn, mít, me. Kế bên là chợ hoa kiểng dài lắm nhưng xe đông nghẹt, kẹt đường nên không đến tham quan được.

Tổng kết của các bạn là mua gần hết các cây sứ Đại màu lạ. Tất cả được cắt làm 2, làm 3, gói gọn trong thùng để mang về Việt Nam. Một vài năm nữa Việt Nam sẽ xuất hiện những cây sứ to lớn ghép màu đặc sắc của Thái Lan. Việt Nam không đủ sức lai tạo giống nhưng công việc nhân giống, trồng thành phẩm thì người Việt Nam có khả năng xuất sắc, nhất là vùng SaĐéc, Cái Mơn, đất đai phì nhiêu, nước ngọt quanh năm.

Mỗi chuyến đi đều đem lại cho chúng tôi những kỉ nệm, những hình ảnh và mùi vị các món ăn. Trên đoạn đường dài, nói chuyện tào lao, Dũng Bát Tiên bày tỏ một nhận xét : gần đây, Việt Nam phát triển, khá giả hơn, nhưng sao thấy trai gái thường ôm nhau, hun nhau ngoài đường không mắc cỡ. Vậy phong tục, luân lý Khổng Mạnh đã biến đi đâu, ngày xưa đâu có vậy? Tất cả mọi người còn bối rối chưa có ý kiến gì thì BS Xinh rất nhạy bén, phát biểu hồn nhiên: “Ôi, tụi nó có ôm hun nhau thì cũng được, có sao đâu,nó thương nó ôm nó hun, sợ nó đâm nhau, đánh nhau, bắn giết nhau mới khổ chớ!” Mọi người nghe xong vỗ tay tán thưởng, Dũng Bát Tiên ngỡ ngàng và chợt khám phá ra lời BS như một triết lý, một quan điểm sống thật nhân bản và bình thường.

Sau mỗi chuyến đi xa, chắc chắn ai cũng sẽ chiêm nghiệm một số điều ít lợi. Riêng chuyến đi này thật sự được ngắm nhìn thỏa mãn, được nghe thêm những ý kiến dí dỏm mà sâu sắc về cuộc đời, được nếm thêm những món lạ xứ người. Đoàn gần như có 4 hướng dẫn viên để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi, và mọi ý muốn đều được nuông chiều hết mức.

Một chuyến đi đầy hương vị . Hy vọng sẽ có dịp tái ngộ.

Xuân 2007.

Bài : NGUYỄN THỊ THU THANH

(Vườn Hoa Kiểng Út Tài)

 

SÔI ĐỘNG THỊ TRƯỜNG MAI TẾT.

                                                                                               

Từ nhiều năm qua, tại các tỉnh miền Tây đã có hàng trăm nhà vườn ăn nên làm ra nhờ cây mai tết, trong đó rất nhiều hộ vươn lên giàu có. Đáng kể nhất là các làng hoa Sa Đéc ( Đồng Tháp), cái mơn (Bến Tre) và quận Ninh Kiều ( Tp. Cần Thơ).

Bến Tre từ lâu được xem là “vương quốc hoa mai”. Hiện  ở Cái mơn có trên 3.000 hộ chuyên sản xuất mai kiểng với trên một triệu sản phẩm các loại, trong đó có trên 60 – 70 hộ kinh doanh mai kiểng từ hàng chục ngàn cây trở lên  (theo Thạc sĩ Bùi Thanh Liêm, Trưởng phòng kinh tế huyện Chợ Lách – Bến Tre). Anh Nguyễn Ngọc Tốt, một nghệ nhân ghép mai nổi tiếng ở Cái mơn ( Chợ Lách) cho biết: hoa kiểng chủ lực ở Cái Mơn là kiểng tắc và mai vàng. Tết năm nay các nhà vườn sẽ tung ra thị trường hàng trăm ngàn chậu mai ghép đủ loại, đủ cỡ, giá bình quân từ một trăm ngàn đến một triệu đồng/cây.

Tại TP. Cần Thơ có hàng chục nhà vườn chuyên trồng mai với uy mô lớn ( từ 500 đến 4.000 cây), nổi tiếng nhất là cơ sở Vạn Lợi của anh Nguyễn Văn Chót ở khu vực Lợi Nguyên B, phường An Bình, mỗi năm thu hoạch trên nửa tỉ đồng. Còn tại Bến Tre, chủ cở sở hoa kiểng Hoàng Trung cho biết năm rồi đã bán ra 3.000 chậu mai, năm nay tăng lên 6.000 chậu, giá thấp nhất 50.000đ và cao nhất là 10 triệu/cây. Hiện nay các tay chơi mai chuyên nghiệp đang hăm hở săn tìm loại này để cung ứng cho các khu đô thị mới hoặc các công trình vừa đưa vào sử dụng.

Vào thời điềm này, thị trường hoa kiểng bắt đấu sôi động nhưng mai tết năm nay lại gặp nhiều bất trắc về thời tiết, khí hậu khiến cho nhà vườn và thương lái đứng ngồi không yên vì các cây mai thi nhau bung nở. Một là năm nay nhuần 13 tháng, chu kỳ sinh học kéo dài nên nhiều nơi mai đã ra hoa trước tết khoảng 40%. Hai là không khí lạnh về sớm hoặc nguồn nước tưới không tốt nên nhiều nơi mai bị vàng lá, khô cành làm ảnh hưởng đến nụ hoa.

Thực trạng trên đã làm ảnh hưởng đến giá mai ở thị trường miền Tây. Một chậu mai mini đẹp (loại để bàn) năm rồi giá 50.000đ, năm nay lên tới 80.000đ. Chính vì vậy mà một số thương lái lo tập trung hàng chuẩn bị chuyển đi các nơi xa như miền Đông, miền Bắc, Tây Nguyên. Ông Nguyễn Văn Đen, một chủ vườn mai ở Cái Mơn cho biết năm nay mai vàng xuất sang Trung Quốc và Campuchia giá cao hơn.

Anh Cao Ngọc Nhẫn, chủ nhiệm CLB hoa kiểng Cần Thơ cho biết năm nay số người đăng ký bán mai đông hơn năm rồi, các tụ điểm mua bán cũng rộn rịp hẳn lên. Tại một số thị trấn và thị tứ, nhiều xe ba gác và xuồng ghe cũng chở hàng đi các nơi để giao cho các bạn hàng. Hầu hết các thương lái đều thu gom các loại mai ghép (loại để bàn), dân trong nghề gọi là mai mini, mai bụi hoặc là mai lùn có giá từ vài chục ngàn đến 200.000 ngàn đồng/chậu. Loại này năm nào cũng tiêu thụ nhờ gọn, đẹp và phù hợp với túi tiền cán bộ công nhân viên chức.

Tại làng hoa Sa Đéc, nhiều thương lái cũng nhận định rằng thị trường mai tết năm nay rất đa dạng và phong phú nhưng giá cả sẽ có biến động vì đa số mai nở sớm. Do đó, nhiều người có kinh nghiệm chơi mai thường đợi đến ngày 29 tết mới bắt đầu chọn mai.

Vào thời điểm này, tất cả các nhà vườn đều khẩn trương thay chậu, tạo dáng và uốn sửa mai để nâng mai lên thành những mặt hàng “chất lượng cao”, đặc biệt là kỹ thuật chăm sóc, xử lý phân, thuốc và chọn ngày lảy lá sao cho thích hợp. Cây mai tuy dễ trồng nhưng thường hay đỏng đảnh, muốn bung nụ lúc nào tùy ý, không ai ngăn cản nổi. Mỗi nghệ nhân đề có kinh nghiệm và bí quyết chăm sóc riêng nhưng thành công hay không còn tùy thuộc vào bản lĩnh, tay nghề của từng nghệ nhân.

Thị trường mai tết hàng năm thường xuất hiện một số giống mới lạ và hấp dẫn, tạo được sức cuốn hút đối với người thưởng ngoạn. Cụ thể như cách nay vài thập kỉ đã có giống mai Huỳnh tỷ (24 cánh), sau đó là mai Dão Thủ Đức(10-12 cánh) rồi đến mai Bến Tre (100 cánh)…Trong làng hoa kiểng, đa số người chơi đều coi mai Dão là “đệ nhất hoa mai”. Nhưng kể từ năm 2003, chợ hoa xuân Ninh Kiều – Cần Thơ lại xuất hiện một giống mai đặc biệt gọi là mai Phú quý, loại hoa nhiều cánh nhưng chỉ nở chum chím, sáng rực và vàng óng ả. Năm nay tại Cần Thơ sẽ có nhiều lô kiểng trưng bày, mua bán toàn giống mai này với giá từ vài trăm ngàn đến 10 triệu đồng/cây.

Năm nay, vườn mai của anh Phạm Long Hiếu ở Long Tuyền (Tp.Cần Thơ) lại có bán thêm một thứ sản phẩm thử nghiệm “hợp chất giúp hoa mai nở không rụng” nhằm gây thêm sự chú ý của nhiều người chơi mai.

Tết này bà con ở miền Tây sẽ có dịp ngắm nhìn thỏa thích những rừng mai đa dạng, phong phú và rực rỡ sắc màu, đặc biệt là trong bối cảnh của thị trường tết năm nay sẽ có một cuộc tranh tài lý thú giữa mai ghép Thủ Đức với Cái Mơn và mai Phú quý Cần Thơ với các giống mai truyền thống ở đồng bằng song Cửu Long.

Bài: HOÀI PHƯƠNG< / span8p>

 

TRỒNG LAN THEO PHONG THỦY?

                                                                                                                                   

Mọi sự vật hiện tượng trong thiên nhiên xung quanh chúng ta đều có mối tương quan chặt chẽ với nhau. Nếu chúng ta nắm bắt được mối quan hệ của chúng để phát triển thì cuộc sống chúng ta sẽ tốt đẹp hơn. Đó là ý nghĩa của phong thủy, môn khoa học thần bí của nền văn hóa cố phương Đông – Trung Quốc.

Người ta đã nghiên cứu và nhận thấy tất cả các thánh phố cổ - nhà xưa để lại đều được quy hoạch và xây cất theo luật phong thủy. Có nghĩa là những kiến trúc đó, sự bày trí đó không phải ngẫu nhiên hoặc theo ý thích của cá nhân mà do con người xếp đặt sao cho hài hòa với môi trường xung quanh. Kết quả của sự hợp nhất giữa tư tưởng với những vật thể liên quan mà con người sở hữu và sử dụng nó là sẽ mang đến “địa lợi”cho gia chủ như một sức khỏe dồi dào,một niềm tin thành công, sự an bình thịnh vượng.

Không ai trong chúng ta không mong muốn một gia đình an lành – hạnh phúc, vì vậy ngày nay vẫn không ít người ứng dụng phong thủy để sửa chữa, cất nhà với mong muốn sao cho gia đình sẽ được tốt đẹp hơn. Việc đầu tiên mà người ta quan tâm là định hướng nhà theo cung mạng của gia chủ. Tuy nhiên theo phái phong thủy Mật Tông thì cho rằng hướng Bắc thuộc cung sự nghiệp, hướng Nam thuộc cung danh vọng, do đó “tọa bắc triều nam” là hướng phát triển sự nghiệp. Những kiến trúc xưa, tòa lâu đài xây từ Pháp ở Việt Nam thường có cửa chính quay về hướng đông – nam để đón gió mát mùa hè, người tránh hướng tây hay hướng bắc là vì ánh nắng buổi chiều của hướng tây hoặc gió phương bắc vào nhà trực tiếp sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của mọi người trong nhà.

Còn về trồng phong lan, chúng ta có cần xem phong thủy hay không? Câu trả lời sẽ dành cho tất cả bạn đọc suy nghĩ…nhưng thật sự là những vườn lan, cây cảnh thiết kế ở hướng tây (đặc biệt với nhà phố) thì cây phát triển không tốt lắm. Riêng xét về nghĩa đen của hai chữ Phong – Thủy có nghĩa là gió và nước, người ta cho rằng đây là hai nguồn lực có ý nghĩa quyết định với sức khỏe và sự thịnh vượng. Chẳng hạn như trong phương hướng nội thất, nếu cửa trước là nơi thu nhận “khí” vào nhà, thì cửa sau là để thoát “khí” xấu ra ngoài. Về mặt vận hành khí, cửa sau giúp luân chuyển điều hòa không bị tắc nghẽn, tù hãm sinh “tà khí” có hại cho sức khỏe, cho cuộc sống tương lai. Vì vậy trường hợp nhà phố không có cửa sau hay cửa hậu, người ta thường làm giếng trời để “khí” được luân chuyển đều. Còn việc trồng phong lan cũng vậy, hai yếu tố nước và gió sẽ ảnh hưởng rất lớn đến vườn lan của bạn. Nếu hai yếu tố này cân bằng hợp lý thì lan sẽ phát triển tốt như ý bạn mong muốn và nếu ngược lại thì bạn sẽ gặp nhiều phiền toái…Chẳng hạn như lượng nước quá nhiều cộng thêm thiếu gió, tức là vườn lan nóng ẩm cao thì chắc chắn cây sẽ dễ sinh bệnh. Trường hợp này nấm bệnh phát sinh rất phức tạp, bạn có thể dùng thuốc hóa học có phổ tác dụng rộng như là VIMONYL 72BTN, VICARBEN 50HP hoặc là thuốc có hoạt chất mới, vừa được công ty Vipesco đưa vào thị trường như VIXAZOL 275SC, WORKUP 9SL để phòng trừ nấm bệnh. Tuy nhiên đó là việc làm cấp thời, căn cơ là chúng ta phải cải thiện môi trường cho “khí” luân chuyển, điều chỉnh lại sự phát triển của quang cảnh, giúp cho cây lan tốt khỏe hơn.

Còn bàn về ngũ hành tương khắc, người ta nói tôi có mạng Kim thì khắc Mộc nên không thể trồng cây xanh tốt hoặc không thể đứng tên kinh doanh ngành cây cảnh. Thực tế tôi lại thấy mình rất “có duyên” với cây cảnh. Hoa lá cây cảnh thuộc Mộc là yếu tố không thể thiếu trong ngũ hành, dù là “khắc Mộc” nhưng bất cứ ai quan tâm chăm sóc đến cây cảnh đều nhận được sự hạnh phúc từ thiên nhiên trao tặng, luôn nhận được “màu xanh hy vọng”, niềm tin yêu trong cuộc sống.

                                                                                         Bài: {PHẠM MINH TÂM

                                                                                    Công ty CP Vipesco.

 

HOA HỒNG NHUNG LÂU TÀN

Hoa hồng nhung chiết cành là laọi hoa được ưa chuộng và trồng phổ biến tại thành phố Hồ Chí Minh vì vẻ đẹp và giá cả vừa phải, thích nghi với điều kiện khí hậu của thành phố.

 Độ bền và tươi đẹp của hoa tùy thuộc vào việc lão suy xuất hiện sớm hay muộn. Lão suy là trạng thái sinh lý sau cùng của sự sống, dẫn đến sự phá hủy tổ chức tế bào và sự chết. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến các hoạt động sinh lý của cây đưa đến quá trình lão suy hoa. Lão suy có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong chu trình sống khi không còn sự cân bằng nguồn tổng hợp và tiêu dùng. Trong cơ thể thực vật, lão suy xuất hiện hoặc trong tất cả các tế bào trừ mô phân sinh, nhưng ở thời điểm khác nhau, vì vậy các tế bào không đi vào giai đoạn lão suy cùng lúc,và mỗi cơ quan biểu hiện lão suy một cách khác nhau, thí dụ: lá vàng, hoa héo… Các yếu tố ảnh hưởng lên sự héo tàn của hoa có thể là: khí hậu nóng, khô, chất điều sinh trưởng quan trọng nhất là ethylene, các chất vi lượng như Cu, Zn và đường: Đường được biết gần đây và sẽ được bàn đến trong bài này.

Chu trình sống của hoa hồng nhung có thể tóm tắt như sau:

Lúc bắt đầu giai đoạn nụ đến lúc nụ bắt đầu nở trung bình mười ngày.

Ngày nụ nở là ngày 0 (zero). Từ lúc bắt đầu nở đến lúc nở hoàn toàn trung bình 3 ngày.

Sau khi nở hoàn toàn, nhụy hé lộ ít, nhụy vàng tươi, bao phấn vàng đậm.

Cánh hoa đỏ đẹp, nhưng qua ngày thứ sáu có biểu hiện sự lão suy: vết tím xuất hiện ở cánh ngoài cùng và rải rác ở mép các cánh còn lại. Sau đó vết tím xuất hiện nhiều hơn rồi đổi qua màu tím nhạt đến màu vàng. Cánh hoa bắt đầu cong ngược ra ngoài, màu đỏ nhạt dần, cánh hoa xơ nhăn do mất nước. Bao phấn và nhụy có màu cuối cùng là đen. Phải cắt bỏ nhụy bằng không sau 15 ngày toàn bộ hoa sẽ khô nâu và chết.

Như vậy lão suy hoa hồng biểu hiện về hình thái là mất màu, héo và hoại tử.

Do cấu tạo biểu bì mặt trên và mặt dưới cánh hoa không có khẩu nên sự mất nước của hoa là trực tiếp qua lớp tế bào biểu bì.

Các tế bào biểu bì mặt dưới nhăn nheo và nhỏ hơn các tế bào biểu bì trên nên tăng trưởng kém hơn, dẫn đến sự cong ngược của cánh hoar a phía ngoài.

Nếu cân trọng lượng tươi trước và sau ngày nở hoàn toàn thì ghi nhận như sau:

Trọng lượng tươi của hoa ngay sau khi cô lập tăng từ 1g7 đến 2g từ ngày thứ hai đến giữa tối ngày thứ ba và giảm xuống 1g5 qua ngày thứ tư.

Trọng lượng tươi giảm vì có sự thoát nước mạnh hơn ở biểu bì dưới và tăng theo nhiệt độ.

Nếu quan sát các biến dưỡng của hoa thì ghi nhận: hoa hô hấp thấp nhất ngày 0  tuổi và cao nhất ngày 4 tuổi. Như vậy hoa hồng có đỉnh hô hấp trước khi vào lão suy.

Đo quang hợp các lá từ nụ hoa trở xuống: ghi nhận lá thứ ba quang hợp mạnh nhất và mạnh cùng ngày với quang hợp hoa vào ngày 0.

Hàm lượng protein giảm dần từ khi hoa bắt đầu nở đến lúc nở hoàn toàn và tăng vọt lên sau khi hoa bắt đầu lão suy và giảm thấp, như vậy có hiện tượng tổng hợp và thủy giải protein trong thời gian đó.

Các sắc tố có hàm lượng cao nhất ở hoa 2 ngày tuổi và giảm thấp nhất ở hoa 4 ngày tuổi. Các sắc tố này tan trong nước.

Các chất điều hòa sinh trưởng nội sinh như auxin, giberelin, cytokinin đều giảm từ hoa mới nở đến bốn ngày tuổi, trừ acid abcisic và ethylene tăng, đặc biệt ethylene tăng vọt cáo ở hoa 4 ngày tuổi, tương tự cường độ hô hấp của hoa. Như vậy ta ghi nhận một đỉnh hô hấp song song với đỉnh ethylene ở hoa hồng nhung, đóng góp vào héo tàn hoa. Có loại hoa không để thoát ethylene.

Nhà khoa học giải thích sự héo tàn hoa như sau:

Trước khi héo tàn trong tế bào có sự suy thoái các đường đa, các protein, các lipit và các chất hổn hợp đạm tạo những chất nhỏ hơn như đường đơn, acid amin và acid béo. Chất nhỏ này được huy động chuyển qua mạch libe và phân phối đến các phần khác của thân, đặc biệt ở giai đoạn trưởng thành.

Ở giai đoạn cuối của lão suy hoa, tế bào chết vì để thoát các vật liệu nhỏ nêu trên.

Sự huy động các vật liệu đó có thể ghi nhận được ở mức tế bào như sau: màng tế bào đứt đoạn, các không bào nhỏ hợp lại thành một bào quang lớn, vỏng nội chất giảm, các bào quang khác biến mất trừ nhân và ty thể, các mảnh màng tế bào và mảnh bào quang tìm được trong không bào, chứng tỏ rằng có sự tự tiêu hóa các phần đó.

Dưới khía cạnh biến dưỡng có nhiều protease mới được tổng hợp, sau đó các chất được thoát ra như ammonia và asparagines và serine được tích tụ. Lipit thủy giải và cùng với protein thủy giải, được dùng trong sự hô hấp. Các đường đa cũng bị thủy giải, các phản ứng tương tự đều ghi nhận ở cánh hoa héo tàn khác, nhất là ở hoa cắt cành. Vì vậy ta có thể trì hoãn thời kỳ héo bằng cách áp dụng cycloheximide để cản sự tạo proteoza một ngày trước khi hoa nở hoặc tàn. Cùng lúc lão suy các gen proteoza, lipase và amnylase cũng biểu hiện.

Để đối phó với sự đói đường trên ta cho thêm đường vào cánh hoa thì các biểu hiện gen đều chấm dứt khoảng từ 1 đến 3 ngày sau. Các gen này có liên hệ với sự điều động đường kể trên, nhưng sự liên hệ đó chưa được hiểu rõ.

Vậy cái gì làm cho tế bào hoa chết trong quá trình lão suy?

Trong tế bào rể bắp đói đường, áp suất thẩm thấu nội bào giảm mau. Sự giảm áp suất thẩm thấu là do màng tế bào mất tính bán thấm và đề các ion thoát ra. Tính bán thấm này còn giữ được bao lâu mà protein và lipit còn khả năng giữ cấu trúc của màng, tức chưa bị thủy giải. Đến khi cấu trúc màng bị phá vỡ thì màng thành toàn thấm và để mất đi nhiều hổn hợp hóa trị. Và khi màng trở thành toàn thấu thì tế bào chết.

Các thay đổi tương tự cũng xảy ra trước khi thấy cánh hoa héo: cánh hoa để thoát lần lần sắc tố và chất khoáng, chứng minh rằng màng không bào và màng tế bào trở thành toàn thấm và để thoát sắc tố nằm trong không bào. Sự giảm bán thấm màng này có cơ chế giống như tế bào đói đường ở rể bắp, tức là cấu trúc màng bị phá vỡ, đồng thời không bào rộng ra vì màng không bào mở rộng thêm do các lipit bị thủy giải và không được tổng hợp thêm. Như vậy sự rò rỉ của màng tế bào là một dẫn chứng cho sự chết tế bào, và khi thêm đường vào hoa cắt cành thì có trì hoãn lão suy.

Trong nhóm hoa do ethylene làm héo khi cho thêm đường ngoại sinh vào có trì hoãn sự thoát ethylene với sự héo tàn, thí dụ: trong hoa cẩm chướng có trì hoãn héo tàn từ 7 đến 15 ngày vì đường hoãn bớt tính nhạy cảm với ethylene do đường khóa các chất thâu ethylene. Khi nghiên cứu sâu hoa cẩm chướng nhà khoa học ghi nhận protein, lipit và đường được thủy giải, màng tế bào và không bào trở nên bán thấm được lọc bởi các vật liệu thủy giải thoát ra ngoài, và cấp xuất thẩm thấu nội bào giảm mau. Khi cho thêm đường ngoại sinh vào hoa cắt cành thì đường làm tăng áp suất thẩm thấu nội bào, làm giảm nhạy cảm với ethylene bằng cách hãm bớt các chất thâu nhận ethylene, có thể quan sát được ở mức gen. Tuy nhiên nhà khoa học cần nghiên cứu thêm.

Các nghiên cứu trên được thực hiện trên hoa hồng, cẩm chướng và Iris khoai. Trên hoa hồng cắt cành ta cho thêm đường chậu nước hay phun trên cánh hoa, nhưng đường có thể lôi kiến nên sau một thời gian để cho cánh hoa thâu đường ta nên phun nước rửa sạch cánh hoa.

Trên cây nguyên thông thường ta tạo các điều kiện quang hợp tối hảo, tạo nhiều đường cho hoa trên bộ lá thứ ba.

Nhân dịp xuân về, tác giả xin gởi đến quí độc giả một cách đơn giản làm cho hoa hồng nhung lâu tàn, nhưng rất phức tạp trong cơ chế phân tử, và xin nhắc lại rằng mọi vần đề khoa học cần phải đào sâu thì mới hiểu rõ và ứng dụng được.

 

 

 

 

 

 

Bài:     MAI TRẦN NGỌC TIẾNG

 

 Bàn thêm về loài hoa họ Cẩm Nhung.

CẨM CHƯỚNG

                                                                                                                                   

Hoa cẩm nhung, hay cẩm chướng là nhóm hoa cắt cành (cut flowers) phổ biến không kém hoa hồng, hoa cúc trên thế giới. Thật ra họ Cẩm nhung Caryophyllaceae là họ thực vật gồm đủ loài đa niên, nhị niên hay hàng niên, mọc tốt tươi ở những nơi nào có đôi chút lạnh. Trên thế giới đếm được trên 300 loài, rất nhiều loài có hoa đẹp và ngày nay cũng có rất nhiều giống lai (hybrids) trồng trọt. Đa số mọc thành thảm cỏ vạn niên thanh (luôn luôn xanh) hay mọc thành từng cụm lá như cỏ họ Hòa bản, xanh lục, xanh xám, xanh dương hay xanh dương xám. Hoa đơn hay cánh kép, màu trắng, điểm pha sắc hồng, hường, đỏ, vàng và vàng cam; trổ bông mùa xuân hay mùa hè, có khi đến tận mùa đông, trước khi đông giá. Rất nhiều loài lại có hoa thơm sực nức mùi gia vị. Các nhà vườn Âu Mỹ (nhất là ở Ca Li) thường chia cẩm nhung trồng làm hoa cảnh giống Dianthus ra 3 nhóm: nhóm trồng bọc các bồn hoa, gọi là cẩm chướng hồng nhà thôn dã (cottage pink) hay William ngọt ngào (Sweet William), tên Pháp là cẩm chướng các nhà thi sĩ (oeillets des Poètes); nhóm cẩm chướng tiệm hoa, hương nhung hoa, tên Pháp là oeillets des fleuristes, tên Anh là carnation; và nhóm cẩm chướng bé nhỏ vườn đá (rock gardens). Ngày nay lai giống tuyển chọn, đã tạo ra những thứ giống có hai nhiệm vụ: vừa trồng ven bồn, vừa dùng làm hoa cắt cành.

Biết rõ vài loài hoa Dianthus nên phổ biến thêm, trồng trọt làm hoa cảnh ở nước nhà.

GS.Phạm Hoàng Hộ kê ra 3 loài Dianthus trồng làm hoa cảnh, cả ba đều có trồng ở Đà Lạt là Dianthus barbatus L., D.sinensis L. và D.caryophyllus L.. Chúng tôi thiển nghĩ ở các vùng cao độ khác nhau nước ta, nên phổ  biến thêm các loài hay thứ giống sau đây:

1- Loài cẩm chướng vườn, carnation đã nói trên. Chúng tôi muốn dùng từ cẩm chướng hơn là cẩm nhung, vì màu sắc hoa không chỉ đỏ đậm như nhung đỏ mà thôi và cũng không muốn dùng từ hương nhung hoa vì nhiều thứ giống không hương. Loài này còn có tên Anh khác ngoài tên carnation là hồng đinh hương (clove pink). Các loài này đều là cây đa niên, sống lâu năm (perennials). Có hai loài cẩm chướng vườn là cẩm chướng ven bồn (border carnation) và cẩm chướng tiệm hoa (florist carnations).

Loại cẩm chướng ven bồn, thường mọc thành lùm bụi, dày đặc hơn loại cẩm chướng tiệm hoa. Cao 30-35cm. Hoa to rộng 5-7 cm, thơm, hoa mọc nhiều ở bụi. Dòng tuyển chọn ở Pháp là thứ giống Enfant de Nice ( chắc trước đây có trồng ở Đà Lạt?) đủ màu sắc:đỏ, hồng, hồng cá hồi, trắng. Pha trộn các giống thơm lùn ( Dwarf Flagrance mixture) cũng đủ loại màu sắc như vậy; trồng lẫn lộn với các loài hoa viền bồn khác hay cả trong thùng, chậu. Các giống lai thường trồng bằng hột và được xem như thể cây hàng niên (annuals), nhưng thường sống nhiều năm. Thứ giống Juliet là của những tụm dày đặc, cây cao 30cm, hoa nhung đỏ đậm, rộng 5-6 cm. Thứ giống Pixie Delight cũng mọc tương tự, nhưng có nhiều màu sắc khác nữa.

Loài cẩm chướng tiệm hoa, thường trồng trong nhà kiếng (green house), hay ngoài vườn ở những nơi khí hậu mát mẽ, mùa đông không lạnh lắm (mild winter),không có tuyết rơi. Các cẩm chướng tiệm hoa trồng nhà kiếng mọc cao độ 1.2m, có hoa thơm, rộng chừng 7-8cm với nhiều thứ giống màu sắc khác nhau như trắng, hồng và thoáng đỏ, cam, tím, vàng hay loang lổ. Đối với những giống hoa to,chỉ nên để lại một hoa trên mỗi thân mà thôi. Còn bấm ngắt hết mọi mầm trên thân đến đốt ( joint) thứ 5. Dưới đốt này, các thân cho hoa mới sẽ phát triển. Phải đóng cọc,nọc chống thân ngã nghiêng. Hãy lựa trồng những hom ( cuttings) trên các cây mạnh mẽ nhất của những thứ giống tuyển chọn nổi tiếng. Các giống mập mạnh che lấp mọi cọc chống đỡ, có vẻ gọn gàng lắm.

2- Loài Sweet William, D. barbatus. Tuy là nhị niên ( biannuals) mọc mạnh, nhưng trồng như hàng niên. Thân cứng cáp, cao 25-50cm. Lá dẹp, màu xanh lợt hay xanh đậm, dài 3-7cm. Hoa mọc thành chùm khít nhau, rộng 1-2 cm, màu trắng, hồng,đỏ, tím hay hai màu giữa các lá bắc khá to, ít thơm. Trồng bằng hột cuối xuân để trổ bông năm tới. Các dòng hoa kép hay lùn ( thân cao 20-25cm) thường trồng bằng hột. Các giống Wee Willie (10cm) và Summer Beauty trồng đầu xuân trổ bông ngay mùa hè.

3- Loài hồng Trinh nữ Maiden Pink, D. deltoids. Là loài cẩm chướng duy nhất mọc tốt được khi ít ánh nắng mặt trời, nửa ngày bóng râm; cũng chịu lạnh khá giỏi và là loài đa niên. Thân có hoa cao chừng 12 – 30cm, với lá ngắn. Hoa rộng 2cm, mọc ở thân xẻ nhiều cành, bìa cánh hoa răng cưa nhọn, màu sắc hồng lợt đến hồng đậm, có khi màu tím hay trắng lốm đốm màu sắc lợt khác. Ở Ca li, trổ bông màu hè, có khi lần thứ hai vào thu. Các giống đặt tên riêng là Vampire – Dơi hút máu màu đỏ đậm, Zing có nghĩa là hoa màu hồng tươi sáng có vòng đỏ thắm hơn, hay đỏ nhung ở giữa mắt hoa, Zing Rose mọc vài tá hoa một lúc vào tháng sáu và tiếp tục nở thêm nhiều độ hoa nữa cho đến đông giá mới thôi. Zing Rose chỉ cao chừng 15cm. Mỗi một cây loài D.deltoides mọc thành thảm khá dày, rộng đến gần 1m, trồng phủ đất dốc là lý tưởng.

4- Loài Cheddar Pink, D. gratianopolitanus ( D. caesius) đa niên, mọc như ụ nhỏ, dày, lá màu xanh dương xám, thân chia nhánh yếu đuối, dài 30cm. Cành có hoa dài 7-30cm, mọc thẳng đứng. Hoa thơm ngào ngạt, màu hồng, cánh hoa răng cưa.

5- Dianthus “ Little Joe” là một cẩm chướng đa niên, trồng ở vườn đá rất tốt. Cụm cây chỉ cao 10-12cm, lá xanh dương xám đậm, rộng 15cm. Hoa đơn chiếc trên thân, màu đỏ thắm. Trồng chung với hoa chuông ( campanule) trên vườn đá rất hiệu quả.

6- Loài hồng đá – Rock Pink, Dianthus pavonius ( D. neglectus), là cây cẩm chướng vườn đá nhỏ nhất, đa niên. Đôi khi được xem như một thứ giống của loài D. glacialis, một loài cẩm chướng hồng đá khác, nhưng mọc mạnh hơn và trường cửu trong vườn hơn. Lá hẹp, xanh lục, dài 2-5cm, làm thành cụm nhỏ. Hoa đơn chiếc trên thân cao 15cm, màu hồng đỏ thắm tươi, rộng 2-3cm.

7- Loài Hồng Thôn dã – Cottage Pink, Dianthus plumatus đa niên. Đây là loài cẩm chướng diễm kiều, đã trồng nhiều thế kỷ ở Âu Mỹ và được sử dụng làm cha mẹ lai giống tuyển chọn nhiều giống lai. Điển hình là một thảm lá nhỏ rời rạc xanh lục. Thân cho hoa cao 25 – 50cm, hoa thơm mùi gia vị, đơn hay kép, cánh hoa tua viền, hồng, hường hay trắng tâm đậm. Giống cao nhất có cánh viền đăng ten ( laced, dentelle) hoa thơm mùi gia vị, màu trắng, mỗi cánh phân nét đường màu đỏ hay hồng. Trống bìa cần thiết cho hoa mẫu đơn hay hoa hồng. Làm bó hoa cắt ( bouquet) rất nổi tiếng trước đây.

8- Loài Chén Hồng – Rose Bowl đa niên. Lá rất hẹp, xanh lục xám, làm thành thảm cao 5-8cm. Hoa rất thơm, màu hồng xơ ri rộng độ 2.5cm trên thân cao 15cm. Hoa nở suốt năm nếu thường xuyên ngắt hết hoa tàn.

9- Loài Hồng Ngọc Tí xíu – Tiny Rubiew, đa niên. Cây mọc từng tụm lá xám, cao 7cm, lan xa 10cm. Hoa nhỏ, cánh kép, thơm, màu đỏ hồng ngọc vào sớm hè. Loài này cũng như các loài dianthus lùn, sống lâu nhất và là những đề tài hấp dẫn trồng vườn đá hay bao phủ đất vườn nhỏ, có lá tốt tươi quanh năm.

Những giống cẩm chướng mới ở Ca Li.

Đó là các giống Dianthus Amazon hai nhiệm vụ, trồng ngoài vườn hay trong nhà. Cây cao, thân cứng cáp, lá láng bóng, hoa viền, màu sắc tươi thắm. Cắt cành hoa để bình lâu đến 12 – 14 ngày mới úa. Hai giống Amazon Cherry và Neon Purple, trồng xứ mát hay ở vùng núi cao nước ta, có cánh hoa tím nhung. Giống Magic tam sắc, đầy hoa tím, hường, hay hồng đậm ngay trên một chop thân. Giống Bó hoa Tím – Bouquet Purple có hoa đăng ten, màu tím lợt oải hương, trên thân cao lỏng khỏng. Cắt cành thơm dịu, làm bó hoa đẹp thơm, hay trồng ven bồn suốt mùa cũng tốt.

Yêu cầu trồng trọt

Tất cả mọi loài Dianthus ưa ánh nắng chan hòa. Nơi nào qua nóng, nên che làm nhẹ bớt nắng trưa. Rất thích đất cát pha nhẹ và ráo nước mau lẹ. Cẩm chướng vườn Sweet William và cẩm chướng thôn dã, có yêu cầu đất tốt, loại vườn đá cần đất sạn sỏi, phải thêm vôi nếu đất acid. Tránh tưới quá nhiều. Cắt bỏ các hoa đã tàn phai. Gieo hột trong lọ hay trực tiếp ngoài vườn. Nhân các thứ giống đa niên bằng hom lấy trên ngọn những chồi đang mọc, cắt từng khúc, chiết bầu hay dùng hột. Cẩm chướng vườn và Sweet William thường bị bệnh rỉ ( rust), và bệnh héo rủ thân lá ( fusarium wilt). Trị rỉ thì dùng Benlate. Trị héo rũ thì nhổ bỏ cây bệnh đi. Chỉ trồng lại trên đất này sau khi khử trùng ( sterilize) và làm sạch đất. Chỉ dùng hom cẩm chướng vườn nào không mắc bệnh.
 

Bài : G.S TÔN THẤT TRÌNH.