Hoa Sâm

                                                                                Hai Quang sưu tầm

 

            Yêu thích hoa cảnh lắm nhưng lại không biết cắt cành, tỉa lá, bón phân sao cho hoa nở đúng mùa, cho Bonsai-kiểng cỗ đúng dáng “thác đỗ”,  “nghênh phong” để có thể làm kinh tế với ngành nghề này được. Cho nên cô gái Tuyết Mai nhà ở Cái Mơn - Bến Tre đã lựa chọn trồng cho khu vườn bé nhỏ của mình mấy luống “Hoa Sâm”.

            Hoa tuy không hương thơm - sắc thắm như Hồng, Cúc, Mẫu đơn…nhưng cứ mỗi ngày mới bắt đầu trong ánh nắng ban mai, những cánh hoa sâm hồng  dịu dàng ấy cũng nở rộ trong khu vườn bé nhỏ của Tuyết Mai và trong lòng cô chủ vườn xinh đẹp luôn cảm thấy tươi vui vì đối với Cô những cánh hoa sâm đơn sơ thật đẹp, nào có khác gì một đóa Trà My. Rồi sau những đợt hoa nở lại tàn, từ những chiếc rễ phình to mà Tuyết Mai gọi là củ Sâm Nam sẽ đem về cho cô chủ một nguồn kinh tế nho nhỏ. Đó chính là một niềm vui nho nhỏ trong cái thú chơi hoa cảnh ngộ nghĩnh của Tuyết Mai.

            Nhổ một bụi hoa Sâm lên với những chiếc rễ phình to như củ cà rốt, cô gái đưa cho tôi xem và nói: ”Đây chính là củ sâm, em cũng không biết nó là củ Sâm gì nên vẫn gọi là Sâm Nam. Ở nhà em vẩn thường lấy củ Sâm này nấu canh với giò heo hay thịt gà, mỗi lần ăn thấy ngon miệng, mát mẻ trong người và dễ ngủ, Thỉnh thoảng em đem ra chợ bán cũng được nhiều tiền vì mấy bà nội trợ thích mua về tẩm bổ cho cả gia đình với món canh Sâm vừa rẻ, vừa ngon lại vừa bổ này. ”

            Nghe Tuyết Mai khen ngợi món canh Sâm của mình tôi cười mà không nói gì, cô chủ vườn hoa Sâm nhìn tôi hỏi: ”Bộ em nói không đúng sau mà anh cười vậy ? Anh là thầy thuốc Đông Y chắc biết đây là cây gì ? hãy nói cho em nghe đi, nhiều khi đem ra chợ bán người ta cứ hỏi này, hỏi nọ em không biết trả lời làm sao, không biết có chữa được bệnh gì không nửa?”

            Tôi nói đùa:  chỉ cần nhìn cô chủ vườn hoa Sâm đẹp như vậy là cũng biết canh Sâm này hiệu nghiệm lắm cho việc bồi dưỡng sức khỏe.

            Đây  chính là cây Sâm Bố chính, còn gọi là Nhân Sâm của người nghèo. Tên khoa học là Abelmoschus Sagittifolius (Kurz) Merr.  (Hibiscus Sagittifolius Kurz). Thuộc họ Bông-Malvaceae.

            Cây thảo, cao 0, 3-1m. Rễ mập thành củ  màu vàng nhạt. Lá mọc so le có cuống dài . Lá ở gốc hình bầu dục kh6ng xẻ, lá giữa và lá ngọn xẻ 5 thùy, cuống lá ngắn hơn phiến, có lông. Trái hình trứng nhọn, có 5 mảnh và phủ lông ở cả mặt trong lẩn mặt ngoài. Hạt hình thận, màu nâu. Cây ra hoa vào tháng 6-7.

            Bộ phận dùng:  Rễ, lá.

            Sâm Bố chính có vị ngọt nhạt, tính hơi hàn. Có tác dụng bổ mát, nhuận phế, dưỡng tâm, sinh tân dịch, chữa tinh thần mệt mỏi, hồi hợp, mất ngủ, họng khô, cổ khát. Sao với gạo có tác dụng kiện tỳ, ích vị, chữa rối loạn tiêu hóa, suy nhược thần kinh;trẻ rm mồ hôi trộm, ăn ít,  tiêu chảy, khí đoản.

 

            Bài thuốc ứng dụng:

            1/ Cơ thể suy nhược, tỳ vị kém, có triệu chứng mệt mỏi, tự ra mồ hôi, ăn ít, kém tiêu.

            -Sâm bố chính sao 12g+ Hoài Sơn, biển đậu, Mạch nha 20g;sắc uống ngày một thang. Nếu trường hợp hư nhược nặng, ra mồ hôi nhiều thì phối hợp thêm mạch môn 6g, ngũ vị tử 4g, tiểu mạch 6g, huỳnh kỳ 4g.

            2/ Ho lâu ngày nên phế khí âm hư, ho khó thở, ho khan, họng khô, cổ khát dùng Sâm bố chính 20g+ sa sâm 20g +mạch môn 6g +bối mẫu 6g, bách hợp 12g sắc uống ngày một thang.

            3/Trị bệnh nhiễm thời kỳ hồi phục, khí hư tân dịch hao tổn, mồm khát, lưỡi đỏ, mạch tế sác…

            -Dùng Sâm Bố Chính 20g+Sinh địa 12g+mạch môn 6g+tri mẫu 6g+táo nhân 6g+bá tử nhân 12g sắc uống ngày một thang.

            Trường hợp trẻ em sốt kéo dài gia thêm sa sâm 10g+thạch hộc 10g để ích khí, dưỡng âm thối nhiệt.

            4/ Trị viêm phổi kéo dài biểu hiện tỳ phế lưỡng hư dùng sâm bố chính 20g+hoàng kỳ 10g+mạch môn 10g+ngũ vị 6g+bạch truật sao 10g sắc uống ngày một thang.

 

            Sau khi hướng dẫn xong những bài thuốc dùng sâm bố chính để chữa bệnh. Tôi hỏi Tuyết Mai: ”Hoa Sâm vừa đẹp lại vừa cho ra củ sâm rất ít lợi cho mọi người, sao em không nhân giống, ươm trống vào chậu nhỏ để bán? Hay nên phổ biến cho mọi người cùng có được một loài hoa cảnh có nét đẹp dịu dàng, đơn sơ này, ”

            Nghe tôi hỏi, Tuyết Mai tươi cười nói: ”Có chứ ! Khi những trái chuyển sang màu nâu sậm em đã lấy bao nylon nhỏ bọc lại để khi trái chín tách ra là hạt đủ tuổi sẽ rớt trong bao, em ngắt cả cuống trái trút hết ra thau rồi sàng lấy hạt phơi khô trong mát để dùng dần. Em mua những giỏ tre nhỏ và túi nylon rồi cho đất mịn trộn với phân tro vào. Mỗi chậu em gieo 3 hạt, để dưới bóng râm, tưới nước phun sương khoảng một tuần là hạt nẩy mầm, khoảng một tháng sau cây hơi lớn em mới đem lên giàn tre cho có nắng rồi phun thuốc kali mỗi tuần một lần, tháng sau cây ra vài cánh hoa là em đem ra chợ bán được 5 ngàn một chậu.

            Em xin tặng anh một chậu hoa Sâm này đem về thành phố trồng. Nếu có ai muốn mua với số lượng nhiều anh hãy giới thiệu cho em nha! Nói là chủ vườn hoa Tuyết Mai, chuyên cung cấp các loại sâm có hoa, điện thoại là không không không có…Hi, Hi”.

            Nghe cô chủ vườn Tuyết Mai nhí nhảnh cười sau câu nói đùa mà tôi thấy lòng mình vui lắm. Tôi đem chậu hoa sâm về trồng đến nay được 3 tháng rồi, cây phát triển cao to và cho ra nhiều hoa đẹp. Có mấy người bạn đến chơi hỏi là cây gì mà hoa đẹp như vậy ?Tối nói đùa là hoa cây “ Lan đất”, vậy mà người ta cũng tin…Hi, Hi. . !?

 

                                                                                    Bài: Nguyễn Thế Quốc