Đất Mùn (vườn hữu cơ)
Hai Quang sưu tập
Trích theo Roger Mann
trong Organic Gardening
Kết quả công việc của tất cả các sinh vật(từ côn trùng cho đến vi khuẩn, vi nấm…)ở trong lá, rác là tạo ra chất tuyệt hảo cho đất gọi là mùn. Đất mùn không phải là chất rắn, cũng không phải là chất lỏng mà là loại chất keo đen. Nó làm cho đất màu mỡ, đậm màu và có “mùi đất” ngọt ngào. Nó dính vào những hạt vô cơ, mà những hạt này tạo nên cấu trúc của đất(có thể nói như vậy). Nó lấp đầy những lỗ nhỏ xíu và làm đầy những lỗ lớn hơn. Vì thế nước và các chất dinh dưỡng được hòa tan và được chứa bên trong cấu trúc của đất để sẳn sàng cho cây những lúc cần đến.
Những vi sinh vật sống trong đất mùn cũng như trong chất thô hơn-chúng cũng sản sinh ra chất dinh dưỡng dưới dạng cây có thể dùng được.
Các vi sinh và phosphat.
Từ lâu lắm, cây hút được Lân(phosphat)từ đất như thế nào là điều bí ẩn vì những chất tạo thành không hòa tan trong nước. Nay thì ta biết rằng các vi sinh đã tiết ra acid phân hủy và biến nó sẳn sàng cho cây dùng. Hoạt động của các vi sinh này theo mùa:mùa đông chậm chạp nhưng khi thời tiết ấm lên chúng gia tăng hoạt động và cho cây thêm thức ăn ngay khi cần.
Nấm.
Từ lâu con người đã biết rằng một số loài cây, đặt biệt là lan không tăng trưởng tốt nếu không có sự hiện diện của nấm quanh rễ của chúng(nhất là lúc` nầy mầm của hột lan trong thiên nhiên)ngày nay người ta tin rằng điều đó đúng với tất cả các loại cây:nấm sống độc lập trong đất mùn, những rễ cây bám theo chúng và những sợi nấm(khuẩn ty) nhỏ xíu vươn dài tuyệt vời hấp thu hơi nước và thức ăn. Vài nhà khoa học đi khá xa khi cho rằng nếu không có sự cộng sinh với nấm, cây không bao giờ có thể tồn tại và đất vẫn cần cỗi. Không có mùn, thực sự ta không có thể bàn về đất-nó chỉ là vật bỏ đi.
Sự quan trọng của cây họ đậu
Không sinh vật nào có thể tồn tại nếu không có nitrogen, nhưng trước khi phát minh ra phân hóa học thì nitrogen chỉ có thể được cây và động vật sử dụng như là sản phẩm phụ của cuộc sống. Đây không phải là một chu kỳ kín mà phần lớn do vi khuẩn đặc biệt sống trong cây mà quan trọng hơn cả là cây họ đậu. Họ đậu là họ lớn với những cây như đậu phụng, đậu nành, đậu xanh và nhiều cây khác như điệp, me, mắc cỡ…, những vi khuẩn ở nốt rễ cây này có một khả năng lạ thường là lấy nitrogen trong không khí để kết hợp với hydrogen và oxygen tạo ra nitrat và hợp chất amonium mà cây có thể sử dụng được. Khi vi khuẩn chết, cây họ đậu hút những nguyên tố này và trong chu kỳ sống chúng đã góp phần làm ra đất mùn, làm cho đất mùn dồi dảo hơn trước. Bằng cách này nitrogen trở nên sẳn sàng cho cây khác sử dụng và ngay cả cho chúng ta.
Những cây họ đậu không phải là nguồn cung cấp duy nhất nitrogen cho sự sống mà sấm chớp cũng tạo nên nitrat rơi theo nước mưa trong các cơn mưa giông.
Sự cần thiết bù đắp cho đất mùn.
Đất mùn thì không bao giờ hết. Trong chu kỳ của nó, nó tiêu hóa dần và sản sinh ra dưỡng chất cho cây và nếu không được thay thế liên tục thì nó sẽ mất dần và đất chết! Đất sống lâu chừng nào mà quá trình phục hồi không bị trỡ ngại. Nhưng điều trở ngại thì chắc chắn đã xảy ra trong một khu vườn:chúng ta không hoàn lại mọi thứ cho đất:chúng ta làm cỏ và có thể đem đóng cỏ ấy đi nơi khác. Chúng ta ăn rau quả từ khu vườn và đem đổ thức ăn dư thừa vào nơi khác. Chúng ta hái hoa chưng và rồi ném nó vào thùn rác khi chúng héo tàn. Chúng ta cắt cành tỉa lá và đem đổ đi nơi khác hay đốt chúng …Mỗi lần làm như thế là ta làm giảm nguồn cung cấp chất mùn cho đất. Thậm chí chúng ta còn dùng các chất hóa học độc hại(phân hóa học, thuốc trừ sâu bệnh…)giết chêt vi sinh vật của đất !
Rõ ràng là chúng ta cần làm những việc để trả lại sự cân bằng cho khu vườn của chúng ta.
Những nguyên tố từ Đất (vườn hữu cơ)
Hai Quang sưu tầm
Trích theo Roger Mann
trong Organic Gardening
Trong khi hơn 90% chất của một cây được tạo thành từ hydro,oxy và Carbonic lấy từ không khí và nước thì cây cũng cần những nguyên tố khác với lượng nhỏ để kéo dài sự sống.Cây nhận những nguyên tố nầy từ đất qua rễ của chúng.Những nguyên tố quan trọng nhất trong số đó là Nitrogen(không có nó thì protein không thể được tạo ra)kế đến là phospho,kali.Những nguyên tố như can-xi,sắt,mangan,đồng,coban,lưu huỳnh,bo thì cũng rất cần thiết nhưng với lượng rất nhỏ,vì vậy chúng được gọi là vi lượng,cũng do đất cung cấp.
Danh sách những nguyên tố này không khác lắm với những nguyên tố trong cơ thể chúng ta,dù số lượng cụ thể và chính xác thì khác nhau.Điều này không đáng ngạc nhiên,cũng như sự sống cơ bản giống nhau mặc dù biểu hiện có khác nhau.Hãy xem xét chất huyết cầu tố Hemoglobin,làm cho máu chúng ta có màu đỏ và vận chuyễn oxy đến mỗi tế bào,nó gần với chất diệp lục tố Chlorophill ở lá cây,ngoại trừ trung tâm của phân tử vô cùng phức tạp của nó:ở đó tập hợp chỉ một nguyên tử sắt ở huyết cầu tố,Trong khi ở diệp lục tố lại là Ma-nhê.Cây cối chỉ có thể hấp thu những nguyên tố này từ đất khi chúng được hòa tan trong nước.Và điều này thì luôn luôn xảy ra khi chúng ở dạng muối đơn giản như Nitrat,phosphat.Nếu đất không chứa đủ các nguyên tố đó thì chúng được cho thêm vào qua phân bón hữu cơ hay hóa học.Nó tạo ra một khác biệt nhỏ cho cây khi những nguyên tố dinh dưỡng cây hấp thụ được tạo thành từ thiên nhiên thay vì do nhà máy phân bón.
Thậm chí có thể trồng cây hoàn toàn không có đất với rễ trong dung dịch muối khoáng thích hợp.Một quy trình đã được biết như kỹ thuật thủy canh chẳng hạn! Nhưng đó là nguyên tắc cơ bản trong nhân tạo,có thể so sánh với việc cho người ăn qua tĩnh mạch.Đấy chính là điều trái ngược với việc làm vườn hữu cơ..