Kỹ Thuật Trồng Cy Tắc

                                                                                    Hai Quang  sưu tập

 

            Cy Tắc, Quất, Hạnh thuộc họ cam Rutaceae, c tn khoa học l Citrus microcarpa  (Hassk. )Bunge. Tiếng Anh, Php gọi l Kumquat, Clementine. C nguồn gốc từ chu nhiệt đới, Trung Quốc, Nhật Bản, được trồng từ lu ở nước ta nhất l ở Ci Mơn, để lấy quả lm nước uống, lm mứt ăn hoặc lm cy cảnh để trang tr vo những dịp Tết.

 

            I. M tả:

            Cy tắc l cy nhỏ, cao cở 1m- 1, 5m, thn dẽo mu xanh xm, phn nhiều cnh nhnh, l đơn hnh bầu dục, mu xanh thẫm, cuốn c cnh rất nhỏ, c đốt ở đầu. Hoa thường đơn độc, nở xe 5 cnh mu trắng tươi, rất thơm, chm nhụy rất ngắn. Đậu thnh quả hnh cầu, lc cn non mu xanh bng, khi gi chn đổi thnh  mu vng cam, rất đẹp. Bn trong ruột c nhiều mi mu vng nhạt, chứa nhiều nước chua gắt nn thường dng để lm nước uống với đường rất đ kht hoặc lm mứt để ăn

 

            II.  Kỹ thuật trồng:

            Cy tắc c thể gieo trồng từ hạt, nhưng thường chiết cnh mới cho tri nhanh hơn. Sau khi chơi Tết xong, v phn, tưới nước chăm sc trở lại bnh thường, thời vụ chiết kể từ thng 2 đến thng 3 m lịch, bằng cch b bầu, khng nn chiết nhnh to qu, m nn chiết cnh nhnh nhỏ cỡ 1- 1, 5cm đường knh, di cỡ 40- 50cm l vừa. Đến thng 4 thng 5 m lịch th cắt đem trồng được, trước khi trồng nn ngm bầu vo nước cỡ vi pht cho thấm nước đều, by giờ c thể trồng xuống lp hoặc trồng v chậu cũng được, trồng xong nn cắt bỏ bớt những đọt qu non dễ bị ho, cũng cắt bỏ những l gi xấu x, rồi phải tưới đẫm nước, nhớ cắm 1 cy cọc buộc giữ thật chặt khng cho lay động, cy sẽ tiếp tục sống mạnh. Cỡ 10 ngy sau, cy mới trồng đ ra chồi v rễ, phải v thm đất nhỏ, bn lt thm phn chuồng hoai, phn bnh dầu, phn ha học NPK 30- 10- 10 đng theo liều lượng v cần thiết nn bn thm một t phn vi. Cy tắc khng cần phải tưới nước mỗi ngy, cch khoảng 2- 3 ngy tưới một lần cũng được. Mỗi thng mỗi lm cỏ, xới đất, bn thc thm phn chuồng hoai v phn ln để kch thch ra hoa ra tri, tuy nhin cy tắc mới trồng một năm khng chơi Tết được v cn qu nhỏ, phải trồng nhiều cy v một giỏ hay một chậu. Cy Tắc ra hoa ra tri quanh năm, nếu khng cần ăn tri th ngắt bỏ hết để nui cy cho lớn để dnh qua năm sau.

 

            III. Cch đảo cy Tắc:

            Qua năm thứ 2, thứ 3, cy Tắc mới lớn, nn chăm sc kỹ trước khi đảo. Trước tin phải ngắt bỏ hết hoa tri, bn thc phn để tập trung nui dưỡng tng l. Từ thng 2 đến thng 5 m lịch, cứ mỗi thng mỗi bn thc phn chuồng hoai, phn bnh dầu, xới gốc, cy tắc đ pht triển mạnh rồi nn phun một lần thuốc trừ su rầy để ngừa su bệnh, đến cuối thng 5 đầu thng 6 m lịch  l thời vụ để đảo cy Tắc, nghĩa l bứng cy Tắc ln đừng để cho bể bầu rễ, rồi trồng lại sang qua giỏ khc, chậu mới to hơn đẹp hơn, đ chuẩn bị sẵn từ trước với đầy đủ chất dinh dưỡng. By giờ mới tập trung chăm sc kỹ hơn, tưới nước tưới phn cho cy sống mạnh, bắt su rầy khi cần. Sau khi đo cy Tắc cỡ một thng sẽ c một đợt ra hoa đầu tin, nn lảy bỏ hết, đến đợt sau ra hoa nỡ rộ, đợi cho cc cnh hoa rụng hết, cỡ một tuần lễ, l bắt đầu bn thc phn chuồng hoai, phn Ln, nhất l phn ha học Sulfat Kali K2SO4 cỡ 10gr cho một bnh 8 lt, khng nn bn phn chlorua Kali KCl, tri sẽ mất mi thơm, c thể rắc thm vi bột cch xa gốc cỡ 10- 15cm. Khi thấy cy ra nhiều chồi nhnh qu, phải tỉa bỏ bớt những cnh nhnh dư thừa tạo cho cy tắc c hnh dng đẹp. Cứ tiếp tục tưới nước chăm sc phng trừ su bệnh, mỗi thng mỗi bn thc thm phn, đến thng 12 m lịch, khi tri tắc bắt đầu chn mới thi. Thời kỳ ny hay c cn trng, su rầy, rệp sp. bọ xt, su ăn tri, ruồi đục tri ph hại, nn phun thuốc ngừa trước như : Vibasu 10H, Bi 58,  Trebon, Decis, Supracide, Dipterex đng theo liều lượng hướng dẫn trn bao b.

 

            IV.  Xuất cy Tắc:

            Trồng Tắc th dễ, nhưng muốn cho cy Tắc c hoa tri đồng loạt đng dịp Tết Nguyn Đn mới l kh. Cn phải ty thuộc vo thời tiết, vo tiểu kh hậu mi trường đất nơi trồng. Nếu năm no nhuần phải đảo trễ hơn một thng. Ngy nay do nhu cầu chơi cy cảnh, phong tro trang tr cy Tắc trở thnh một mối ưa thch của nhiều người. Lm sao mua cho được một cặp Tắc kiễng đơm chung quanh ton l tri chn vng cam, c dng đầy đặn như một mm xi, l tắc phải c mu xanh bng, tốt tươi, bn trn cn c một t bp lộc non tơ với một t quả xanh, một t chm hoa trắng tinh xinh đẹp, đem về trưng by nơi phng khch sang trọng, với lng mong ước năm mới được nhiều phước lộc, sung tc may mắn cả năm cho nhiều thế hệ trong gia đnh. Muốn c được chậu tắc đẹp l b quyết của những nh vườn nhiều kinh nghiệm ở Ci Mơn, phải chăm bn đng lc, đng kỹ thuật như:tỉa bỏ những nhnh ốm yếu cao lu nghu, để khi mang chm tri khng bị trĩu nặng rủ cnh xuống xem khng đẹp, khi cy tắc qu sung phải cắt tỉa bỏ trước bớt rễ, để khi chưng Tết, cy tắc để trong nh kh hanh vẫn khng ho chồi lộc, v cy tắc đ ra nhiều rễ non ăn phn tốt mạnh khe, chịu đựng để trong nh lu ngy, do đ kỹ thuật trồng tắc mới c thiệu:Mt cắt cnh, chanh cắt rễ.

 

            V.  Kết luận:

            Những năm gần đy do kinh tế pht triển, đời sống đi ln, cc nh vườn trồng tắc bn rất chạy, khng c lỗi thời, ế ẫm như cy cau, cy thin tuếv cy tắc đẹp đẽ sum su, sai tri cn c nghĩa l đng con c hạnh phc, cả năm được sung tc được nhiều ti lộc.

 

            Một cặp tắc đẹp c dng đầy đặn, chung quanh ton l tri vừa chn vng kim, vừa gi mu xanh bng, vừa c lộc non với hoa mu trắng tinh, được uốn sửa thnh hnh thp nhọn, cao cỡ 1mt, 1 mt rưỡi, l kỳ cng chăm sc bn phn, tưới tiu hng ngy cũa nh vườn, c thể mua với gi cỡ một hai triệu đồng, để trang tr chung chơi trong 3 ngy Tết lấy hn cũng đng đồng tiền, xứng với cng phu v kỹ thuật cũa những nh vườn ở Ci Mơn.

 

            Nh văn Nguyễn Tun c viết : Tết c một thứ cy kiểng rất vui gọi l Quất, trong Nam gọi l Tắc, người Php gọi l Clementine chớ khng phải l qut nhỏ petite mandarineCy Quất ngoi Bắc cũng như cy Tắc trong Nam, vo dịp Tết ai cũng muốn bưng một gốc về nh, người khng đủ tiền th đứng nhn ngắm sung khng thấy mi mắt. Cy Quất cn được Tam Nguyn Yn Đổ viết bi thơ i Quất cũng được Nguyễn Tun dịch như sau :

                                   

   Yu cy Tắc

Yu cc cng yu sen

Mỗi người yu mỗi mặt

Ta tnh vốn yu chung,

Đến gi chỉ yu tắc !

Yu v cay khng t

Yu v chua khng gắt,

Yu v ngọt khc đường

Yu v đắng khc mật.

Đ cho ta miếng ngon

Lại c cng đ tật

Chẳng đua hương ngạt ngo

Chẳng chen nơi sầm uất

Vườn nhỏ từng sống quen

Hơi đng kh lng nạt.

Qun tử hẳn anh ny

Bọn thường kh đọ thật

 

 

                                                   Chc cc bạn thnh cng

                                                                                Hai Quang