Cây Sakê

 Nét đẹp nghệ thuật và những bài thuốc dân gian

                                                                             Hai Quang sưu tầm

 

            Mọi người vẫn thường bão rằng cây sakê và những chiếc lá khô của nó là những bài thuốc vô cùng hiệu nghiệm, mà xưa kia ông bà ta vẫn thường dùng để trị bệnh tại nhà, trong khi người thầy thuốc thì ở quá xa. Cứ tưởng chỉ là thế, nhưng thật bất ngờ, trong một lần tôi và đám bạn đi vào một studio để chụp hình, đã phát hiện ra một điều :thì ra ngoài chức năng làm thuốc, chiếc lá sakê khô lại là một trong những vật dụng cần thiết để tạo dáng, tạo phông nền cho bức ảnh thêm sinh động. Bên cạnh đó, trong gốc phòng studio, một bình hoa hồng đỏ thắm cũng được tô điểm thêm bằng vài chiếc lá khô phía sau để tạo nền, trông thật độc đáo và lạ mắt.

 

            Hôm đó, không biết có phải vì niềm vui khi đi cùng đám bạn chụp hình, hay là vì nôn nóng muốn khám phá ra bí mật của cây sakê này không, mà khi về đến nhà, tôi vội vã lục tìm trong tủ sách gia đình quyễn sách thuốc Việt Nam.

 

            Từng trang, từng trang được lật ra. Đây rồi- Cây sakê. Loài cây mà trước đây tôi không thèm quan tâm đến công dụng cũa nó, nhưng bây giờ, những chiếc lá khô quyến rũ ấy đã thu hút tôi bước vào kho tàng thuốc cũa sakê.

 

            Cây còn có tên là cây bánh mì-  Tên khoa học là Artocarpus altilis (Park) Forb.  Họ dâu tằm- Moraceae, thân gỗ, tán nhiều tầng, lá dài to có thể lên đến 1m. Bông đực dài 20cm, hoa đực có một nhụy và quả phức hình cầu màu xanh, có nạc trắng, không ngọt nhưng chứa nhiều chất bột . Các nhà khoa học đã tìm thấy 25% tinh bột có ở trong múi của quả, ngoài ra còn chứa 3% protein, 0, 5% lipid.

 

            Ở Tân Đảo  ( Nouvelle Caledonie) người dân đã dùng rễ cây để trị hen và các rối loạn dạ dày, ruột, đau răng miệng và một số bệnh về da.

            Ở Papua New- Guinea vỏ cây dùng trị bệnh ghẻ, ngoài ra nhựa cây pha loãng với nước ấm chữa trị tiêu chảy, lỵ,  còn những chiếc lá sakê khô thì phối hợp với lá đu đủ rồi giã với vôi tới khi nhuyễn, lấy hỗn hợp này đắp lên chỗ bị viêm  sưng hoặc đinh nhọt thì thật công hiệu.

 

            Lá sakê còn chữa được bệnh phù thủng và một số rối loạn khi phụ nữ mang thai.

 

            Đây là loại cây có nguồn gốc từ các vùng châu á nhiệt đới Malaysia và các đảo Thái Bình Dương, nhập trồng phổ biến ở phía Nam- Việt Nam. Đặc biệt ở Cái Mơn bà con nhân giống bằng cách chiết cành và đem bán tận Sài Gòn và các tỉnh miền Trung.  Cây cao 10- 15m, cành mọc ngang thành nhiều tầng, lá to rậm rạp.

 

            Ngoài nhửng bài thuốc dân gian từ cây sakê thì quả sakê là một loại thực phẩm có thể chế biến thành nhiều món ăn vì chúng chứa rất nhiều chất bột, ví dụ như :

            * Quả sakê cắt lấy phần múi hầm với giò heo.

            * Nhúng từng khoanh sakê vào hỗn hợp bột với hột gà (đã nêm nếm)đem lên chiên. Ăn giòn giòn như khoai lang chiên.

            * Nghiền thành bột dùng làm các loại bánh như : bánh bột khoai chẳng hạn.

            * Nướng bỏ lò hay nấu, chiên như một loại thực phẩm cũng được.

 

            Thế đấy, cây sakê và những tán lá rộng lớn cũa nó đã tạo bóng mát cho mọi người khi ngự ở trên cành, còn khi lìa cành, thì những chiếc lá màu vàng nâu ấy không phải là thứ đồ bỏ đi như nhiều loái lá khác, mà chúng bỗng hóa thành vật trang trí cho những bức ảnh trong phòng studio hoặc tô điểm cho những bình hoa nơi góc phòng khách. Vì thế có rất nhiều người yêu thích lá sakê to lớn nhưng giản dị ấy.

 

            Và Cậu Hai tôi cũng là một trong những người đam mê chiếc lá sakê kỳ diệu cũa tạo hóa đó, nên trước sân nhà, cậu đã chăm sóc, vun bón cho cây mà mình yêu mến ngày càng cao to. Có lẽ vì cảm động trước sự ưu ái của cậu đối với nó, nên từng chiếc lá đã vươn mình che bớt đi những tia nắng mặt trời.

 

            Cậu Hai vẫn thường ngồi đấy lúc chiều xuống để hóng gió và đọc báo. Từng tia nắng vàng của buổi hoàng hôn len qua kẽ lá chiếu xuống sân nhà tuy yếu ớt nhưng cũng mang theo cơn nóng cũa khí trời. Tuy nhiên, với bóng mát của tán lá sakê rộng và dày thì dường như đã xóa tan sự nóng nực cho Cậu tôi giữa lúc trời oi bức. Từng ngày, từng ngày như thế, cây sakê chẳng những che chở Cậu tôi thoát khỏi cơn nóng của vùng đất nhiệt đới, mà sâu xa hơn nữa,  cây sakê đã gắn bó với Cậu như người bạn tri kỷ, còn những tán lá cây như người Mẹ hiền đã che chở cuộc đời Cậu tôi khi tuổi xế chiều.

 

            Thật vậy, cây chẳng những là kho tàng  thuốc , là món ăn ngon nơi miền dân dã, mà cây sakê còn là người Mẹ hiền, luôn cố gắng vươn bóng mát cũa mình che chỡ cuộc đời cũa những đứa con trước ánh nắng mặt trời cũng như trước dòng đời nhiều điều khó khăn,  bực bội.