Cy Sak

 Nt đẹp nghệ thuật v những bi thuốc dn gian

                                                                             Hai Quang sưu tầm

 

            Mọi người vẫn thường bo rằng cy sak v những chiếc l kh của n l những bi thuốc v cng hiệu nghiệm, m xưa kia ng b ta vẫn thường dng để trị bệnh tại nh, trong khi người thầy thuốc th ở qu xa. Cứ tưởng chỉ l thế, nhưng thật bất ngờ, trong một lần ti v đm bạn đi vo một studio để chụp hnh, đ pht hiện ra một điều :th ra ngoi chức năng lm thuốc, chiếc l sak kh lại l một trong những vật dụng cần thiết để tạo dng, tạo phng nền cho bức ảnh thm sinh động. Bn cạnh đ, trong gốc phng studio, một bnh hoa hồng đỏ thắm cũng được t điểm thm bằng vi chiếc l kh pha sau để tạo nền, trng thật độc đo v lạ mắt.

 

            Hm đ, khng biết c phải v niềm vui khi đi cng đm bạn chụp hnh, hay l v nn nng muốn khm ph ra b mật của cy sak ny khng, m khi về đến nh, ti vội v lục tm trong tủ sch gia đnh quyễn sch thuốc Việt Nam.

 

            Từng trang, từng trang được lật ra. Đy rồi- Cy sak. Loi cy m trước đy ti khng thm quan tm đến cng dụng cũa n, nhưng by giờ, những chiếc l kh quyến rũ ấy đ thu ht ti bước vo kho tng thuốc cũa sak.

 

            Cy cn c tn l cy bnh m-  Tn khoa học l Artocarpus altilis (Park) Forb.  Họ du tằm- Moraceae, thn gỗ, tn nhiều tầng, l di to c thể ln đến 1m. Bng đực di 20cm, hoa đực c một nhụy v quả phức hnh cầu mu xanh, c nạc trắng, khng ngọt nhưng chứa nhiều chất bột . Cc nh khoa học đ tm thấy 25% tinh bột c ở trong mi của quả, ngoi ra cn chứa 3% protein, 0, 5% lipid.

 

            Ở Tn Đảo  ( Nouvelle Caledonie) người dn đ dng rễ cy để trị hen v cc rối loạn dạ dy, ruột, đau răng miệng v một số bệnh về da.

            Ở Papua New- Guinea vỏ cy dng trị bệnh ghẻ, ngoi ra nhựa cy pha long với nước ấm chữa trị tiu chảy, lỵ,  cn những chiếc l sak kh th phối hợp với l đu đủ rồi gi với vi tới khi nhuyễn, lấy hỗn hợp ny đắp ln chỗ bị vim  sưng hoặc đinh nhọt th thật cng hiệu.

 

            L sak cn chữa được bệnh ph thủng v một số rối loạn khi phụ nữ mang thai.

 

            Đy l loại cy c nguồn gốc từ cc vng chu nhiệt đới Malaysia v cc đảo Thi Bnh Dương, nhập trồng phổ biến ở pha Nam- Việt Nam. Đặc biệt ở Ci Mơn b con nhn giống bằng cch chiết cnh v đem bn tận Si Gn v cc tỉnh miền Trung.  Cy cao 10- 15m, cnh mọc ngang thnh nhiều tầng, l to rậm rạp.

 

            Ngoi nhửng bi thuốc dn gian từ cy sak th quả sak l một loại thực phẩm c thể chế biến thnh nhiều mn ăn v chng chứa rất nhiều chất bột, v dụ như :

            * Quả sak cắt lấy phần mi hầm với gi heo.

            * Nhng từng khoanh sak vo hỗn hợp bột với hột g (đ nm nếm)đem ln chin. Ăn gin gin như khoai lang chin.

            * Nghiền thnh bột dng lm cc loại bnh như : bnh bột khoai chẳng hạn.

            * Nướng bỏ l hay nấu, chin như một loại thực phẩm cũng được.

 

            Thế đấy, cy sak v những tn l rộng lớn cũa n đ tạo bng mt cho mọi người khi ngự ở trn cnh, cn khi la cnh, th những chiếc l mu vng nu ấy khng phải l thứ đồ bỏ đi như nhiều loi l khc, m chng bỗng ha thnh vật trang tr cho những bức ảnh trong phng studio hoặc t điểm cho những bnh hoa nơi gc phng khch. V thế c rất nhiều người yu thch l sak to lớn nhưng giản dị ấy.

 

            V Cậu Hai ti cũng l một trong những người đam m chiếc l sak kỳ diệu cũa tạo ha đ, nn trước sn nh, cậu đ chăm sc, vun bn cho cy m mnh yu mến ngy cng cao to. C lẽ v cảm động trước sự ưu i của cậu đối với n, nn từng chiếc l đ vươn mnh che bớt đi những tia nắng mặt trời.

 

            Cậu Hai vẫn thường ngồi đấy lc chiều xuống để hng gi v đọc bo. Từng tia nắng vng của buổi hong hn len qua kẽ l chiếu xuống sn nh tuy yếu ớt nhưng cũng mang theo cơn nng cũa kh trời. Tuy nhin, với bng mt của tn l sak rộng v dy th dường như đ xa tan sự nng nực cho Cậu ti giữa lc trời oi bức. Từng ngy, từng ngy như thế, cy sak chẳng những che chở Cậu ti thot khỏi cơn nng của vng đất nhiệt đới, m su xa hơn nữa,  cy sak đ gắn b với Cậu như người bạn tri kỷ, cn những tn l cy như người Mẹ hiền đ che chở cuộc đời Cậu ti khi tuổi xế chiều.

 

            Thật vậy, cy chẳng những l kho tng  thuốc , l mn ăn ngon nơi miền dn d, m cy sak cn l người Mẹ hiền, lun cố gắng vươn bng mt cũa mnh che chỡ cuộc đời cũa những đứa con trước nh nắng mặt trời cũng như trước dng đời nhiều điều kh khăn,  bực bội.