_{Sự tuyệt vời của lung linh Cẩm Cù}

      _{Cẩm cù là một cây cảnh tuỵêt vời. Bên cạnh tuyệt vời ấy còn có một tuyệt vời khác mà đa số chúng ta chưa biết đến: Cẩm cù là một cây thuốc.}

      _{- Phải nói thuốc tiên!}

      _{Cách đây 10 năm, sức khỏe tôi và ba con tôi rất tốt. Từ khi sau hè nhà tôi mọc lên một xưởng làm đồ sắt, bốn mẹ con tôi bỗng dưng trở thành thân chủ triền miên của bác sĩ tai mũi họng giỏi bậc nhất thành phố.}

      _{Lúc đầu là dị ứng với môi trường do xưởng làm đồ sắt ấy gây ra. Sau thêm dị ứng với thời tiết. Mỗi khi trái gió trở trời, bốn mẹ con tôi đèo nhau đi thăm bác sĩ. Bác sĩ cười bảo: “ không phải mẹ con chị lây bệnh cho nhau đâu, mà bốn mẹ con chị là bốn cái ăng- ten, nên khi trái gió trở trời, bốn cái ăng- ten đều nhận được tín hiệu và phát bệnh cùng lúc.”}

      _{Nhiều năm liền chữa bệnh chỉ là chữa cháy. Thuốc tây đã quá lờn. Phải thay đổi thuốc liên tục, liều lượng thuốc cũng tăng cao. Tiền thuốc tuôn ra đến chóng mặt. Cái nặng nề nhất, đeo bám tôi thường xuyên nhất là những lo sợ cho tương lai: chẳng lẽ cứ uống thuốc tây mãi sao! Như vậy nào khác gì tự đầu độc mình. Rồi tiền làm sao có thể mua thuốc dài dài. Cái xưởng đồ sắt ấy của người khác tôi không thể bảo họ dẹp được. Mà tôi cũng không thể dời đi ở nơi khác được. Quả thật không có lối thoát.}

      _{Vài năm sau, con trai lớn của tôi phải đi cắt amydal. Bản thân tôi sau nhiều đợt viêm tai giữa. Sau lần bị bệnh rối loạn tiền đình. Tai phải tôi sau nhiều lần bị viêm tai giữa đã bị diếc đặc. Tôi chỉ còn nghe được ở tai bên trái. Rồi bốn mẹ con tôi vẫn tiếp tục đi thăm bác sĩ.}

      _{Cho đến một ngày, một người bạn trong hội hoa lan đến thăm vườn. Khi nhìn thấy cây cẩm cù, chị gọi là cây lưỡng tinh hoa, nói là cây thuốc, chữa viêm họng rất hay. Sau đó chị cho tôi một bản photo về cây cẩm cù do Bác sĩ Huỳnh Ngọc Tựng viết đăng trong tạp chí Thuốc và sức khõe.}

      _{Cầm tờ giấy đọc kỹ nhiều lần vẫn còn nhiều hoài nghi: thuốc tây mạnh như vậy còn chưa thấm gì, huống gì ba cái lá dài dài như cái lá mít này.}

      _{Một hôm, tôi phát bệnh. Sau ba tuần dùng thuốc tây không hết. Tôi chợt nhớ tới cây cẩm cù. “ cứ ăn thử xem sao.” Tôi tự nhủ. Tôi rửa sạch một lá cẩm cù lớn, nhấm nhấm từ từ vì tôi cảm thấy hơi ghê ghê khi ăn một chiếc lá lạ. Lá cẫm cù vị hơi đắng dễ nhai, dễ nuốt. Ba giờ sau tôi ăn thêm một lá nửa, cũng từ từ mà nhấm.}

      _{Thật bất ngờ, Sau hai lá được nhai, hai giờ sau, cảm giác bệnh thuyên giảm rõ rệt. Phấn chấn quá, tôi mong thời gian qua nhanh để tôi nhai tiếp vài lá nữa xem sao? Sau khi nhai bốn lá cẫm cù thì bệnh khỏi hẳn. Tôi bàng hoàng: Quả là thuốc tiên, quả là ngoài sự mong đợi của tôi.}

      _{Từ ngày ấy trở đi, bốn mẹ con tôi không đi thăm bác sĩ nữa. Hễ bị bệnh là ra vườn hái vài lá cẫm cù, rữa sạch, nhấm nhấm từ từ là coi như khỏi bệnh. Lá cẫm cù phải nhấm từ từ cho vị thuốc từ chiếc lá có thời gian tiếp xúc với cổ họng như ngậm kẹo. Nếu ta nhai và nuốt nhanh thì sẽ không có kết quả.}

      _{Có một lần, cổ họng tôi nhoi nhói đau, do làm việc này việc khác tôi không chú ý đến. Tối vào vườn ngủ, mới thấy cổ họng đau không nuốt được. Tôi phải xách đèn pin ra vườn, tìm hái một lá cẩm cù vào nhai. Sáng hôm sau tôi hết bệnh. Thật là thuốc quí.}

      _{Trước khi dùng lá cẩm cù, cổ họng tôi rất nhạy. Uống một ly nước đá hay ăn một chén cháo nóng là cổ họng bị viêm đỏ lên ngay, chỉ hai giờ sau là đau không nuốt được. Bây giờ tôi có thể uống nước đá từ sáng đến tối hay ăn đồ nóng bao nhiêu tùy thích. Họng tôi vẫn bình thường, không viêm đỏ. Tất nhiên nóng quá hay lạnh quá cho cơ thể là điều không tốt. Nhưng tôi muốn nói là cổ họng tôi bây giờ vẫn bình thường, không bị tác động nhạy cảm của nóng và lạnh nữa . Thỉnh thoảng tôi cũng bị đau cổ do nguyên nhân nào đó không rõ. Nhưng chỉ nhai vài lá, thậm chỉ một lá thôi là khỏi bệnh. Khi dùng thuốc tây thường phải sang ngày thừ hai mới thấy kết quả. Đặc biệt là cẩm cù chỉ sau 1 – 2 lá là biết liền.}

      _{Một hôm con trai lớn của tôi bị ngã khi đi xe máy. Cánh tay cà trên mặt đường. Từ cổ tay đến cùi chỏ, lớp da mặt bị bong ra. Lỗ chỗ nhìn đến chóng mặt. Tôi rữa sạch vết thương. Lấy ba lá cẩm cù giã nát đắp lên vết thương và băng lại. Ngày hôm sau tôi lập lại như vậy. Sau ba lần vết thương lành tốt, khô ran, không chút máu mủ, không phải băng bó nữa, thật là vui, không kể xiết. Từ ngày biết cái tuyệt vời của cẩm cù, lòng tôi nhẹ hẳn. Tôi hiểu giá trị của cây cỏ quanh mình và chú tâm tìm kiếm cây thuốc. Sau này tôi biết thêm giả hành của lan thạch hộc ( bạch câu) trị viêm họng cũng tốt như cẩm cù. Cũng ngậm nhai 3 giờ một giả hành. Nhưng thạch hộc ( bạch câu) mọc chậm không đủ dùng. Lá của cây trinh nữ hoàng cung cũng trị được viêm họng mãn.}

      _{Tôi rất cám ơn Bs Huỳnh Ngọc Tựng đã viết bài cây lưỡng tinh hoa đăng trong tạp chí Thuốc và Sức khõe. Tôi cám ơn chị Tám Hà đã cho tôi bản photo ấy. Các bạn nào đã từng bị viêm họng, viêm Amydal hành hạ hãy thử dùng lá cẩm cù sẽ thấy đời tươi vui trở lại.}

      _{Riêng tôi, mỗi khi thấy cổ họng hơi khác thường như nhoi nhói đau , húng hắng hòa thượng, nuốt vương vướng là tôi nhai ngay 1 lá cẩm cù để chận đứng bệnh, không cho bệnh nặng lên. Không phải là lạm dụng lá cẩm cù. Vì trong trường hợp bị viêm phế quản cần dùng đến 100g lá tươi. Thì nhai thường xuyên vài chiếc lá tươi không có hại gì cả giống như ta ăn rau sống vậy. Dùng lá cẩm cù không có tác dụng phụ.}

      _{Xin nói thêm. Ở Việt Nam hiện có 21 loài cẩm cù. Cẩm cù mà chúng ta dùng làm cây thuốc là Hoya carnosa. Cây có hoa hình ngôi sao có 5 cánh trắng. Bên trong có 5 cánh hoa nhỏ hơn. Chính giữa của hoa có màu đỏ.}

      _{Ghi chú: Dùng lá cẩm cù già. Lá non rất đắng, không nuốt nổi.}

                                          _{Bài: Ngọc Anh – Bích Nhung}

---

_{Hoa Khế}

      _{Thông thường, mỗi người có một nỗi nhớ riêng. Có lẽ nỗi nhớ của tôi ít giống với nỗi nhớ của người khác, lúc thì man mác bâng khuâng, lúc thì bừng cháy da diết đến nao lòng: nỗi nhớ hoa khế!}

 _{Chẳng biết từ bao giờ, ở quê tôi nhà nào cũng trồng một cây khế trước sân dù sân vườn to hay chật hẹp. Nhà tôi cũng vậy, cây khế được ông tôi trồng gần ngay bễ nước. Chắc có lẽ vì thế mà cây khế nhà tôi luôn tốt tươi, xanh mát dù không cần ai chăm bón. Thân khế thon, trơn, vỏ ngoài ánh lên màu nâu láng bóng dưới ánh nắng mặt trời. Lá khế nhỏ như lá rau ngót, và cứ mỗi độ xuân về thì nó tự thay cho mình bằng một chiếc áo màu vàng lựng xinh xinh. Cũng chính vì cái đặc điểm độc đáo ấy mà cây khế đã xứng đáng là một loại cây cảnh tao nhả ở làng quê Việt Nam.}

      _{Vào khoảng tháng ba thì khế ra hoa. Thứ hoa nhỏ bé, tím ngát, gợi nhớ gợi thương. Hoa khế không thắm sắc bằng hoa hồng, không phô trương như hoa cúc, hướng dương, không nồng nàng như hoa bưởi mà từng cánh hoa li ti, tim tím xoắn xuýt với nhau thành từng chùm. Hoa khế mảnh mai bám vào cành thoạt nhìn như những đàn ong đang làm tổ. Chúng không tuân theo một hình thù nhất định nào mà kết thành từng chùm ngộ nghĩnh. Có chùm buông dài xuống, lủng lẳng tựa chùm nho, có chùm tròn vo, cánh tủa ra ngoài, trông xôm xốp như cục bông… càng nhìn càng ưa mắt. Ấy là khi trời nắng ráo, còn sau mưa, hoa khế càng lung linh hơn vốn có. Những giọt nước đọng lại trên chùm hoa, khe khẽ đung đưa, lấp lánh chẳng khác nào mắt ngọc. Nước loang vào màu hoa làm cả cây trở nên óng ả, sáng bừng, nổi lên giữa khu vườn.}

      _{Khế nuôi hoa khoảng hơn một tháng, kế đến là thời kỳ hoa sẽ cho trái. Có hai loại khế. Khế ngọt để ăn cho vui miệng. Vị ngọt không se sắt như cam, không đậm đà bằng đu đủ, chỉ ngọt thoảng đầu lưỡi, lãng đãng chua, bùi… rất thú. Khế chua thường để nấu canh cá. Canh cá mà không có khế thì mất ngon. Nước canh cá bỏ khế vào nếm có vị ngòn ngọt của thịt cá pha với vị chua dìu dịu của khế thì không chê vào đâu được.}

      _{Mùa thu hoạch chín của khế vào khoảng tháng sáu, tháng bảy. Cứ thế kéo dài đến tết, có khi còn ra cả giêng, hai. Những quả vàng chín mọng, lúc lỉu không làm mất đi vẻ đẹp của hoa khế mà trái lại còn “trang điểm” cho nhau. Bởi khác với các loại cây trái khác, dù quả đã ra nhưng hoa khế vẫn chưa chịu ngừng sinh nở, chúng là chị em cùng sống chung một nhà. Dưới vòm lá mềm, mượt, những cùm khế căng mọng, vàng phơn phớt bóng lên như mời gọi, rủ rê. Chẳng những thế, khế không chỉ là loại hoa quả ưa thích, của cánh áo dài mà ngay cả đấng mài râu cũng khoái, nhiều người mang cả những cành trĩu quả từ quê lên để treo trên tường nhà. Những ngày tết, khế được bày trang trọng trên mâm ngủ quả.}

      _{Mẹ tôi bảo: “hoa khế đẹp vì đằm thắm, dung dị’. bố tôi thì nói: “hoa khế chỉ đẹp thảng hoặc, quả khế mới là đẹp vĩnh cửu”. Tôi không thể phân định ai đúng hơn ai vì thưởng thức hoa còn phụ thuộc vào tâm trạng, vốn sống… tôi chỉ nhận thấy rằng, mỗi lần nhớ đến màu hoa ngát tím ấy, trong tôi như có cái gì vụt lớn hẳn. Phải chăng, đó là tiếng gọi của làng quê đang dồn dập trong tim tôi?!.}

                                          _{Bài: Hương Thanh}

---

_{Chăm sóc xương rồng mùa mưa}

      _{Càng gần đến mưa, thời tiết càng nóng dữ dội. Khắp đất nước ta báo liên tục nóng nhất ở con số 32 – 34⁰C. Nóng làm con người uể oải, khó chịu vì thường xuyên mất nước. Thế nhưng ở độ nóng này thì quả là lý tưởng để xương rồng phát triển. Và cũng nên lưu ý là nhiệt độ chứ không phải là những tia nắng khủng khiếp có thể làm bỏng, dộp một số loài xương rồng vì thế với những tay trồng xương rồng chuyên nghiệp họ thường che chắng bằng màng lọc PC.}

      _{Vốn sinh trưởng ở các vùng hoang mạc Châu Mỹ, là những vùng hoang vắng không có nhiều cây cối, ở đấy là sự ngự trị của thời tiết khô nóng cùng với núi đá, có khi đôi ba năm chưa biết mưa là gì! Đo đó một cơ chế sinh tồn được thiết lập: tích lũy nước trong thân và giới hạn sự thoát nước tối đa. Với khả năng đó xương rồng trở thành số một trong hoang mạc.}

      _{Thế nhưng đồng hành với sự thoát nước ít là khả năng hút khoáng chất của rễ đưa lên nuôi thân cũng yếu đi vì vậy xương rồng lớn rất chậm và bộ rễ cũng theo đó mà kém phát triển! ( Có khi cây rất to mà rễ chỉ có chút xíu!) Đã quen sống dưới cơ chế dự trữ rồi, điều đó cũng chẳng lạ.}

      _{Khi được mang đi nuôi trồng khắp nơi nghĩa là thoát khỏi môi trường khắc nghiệt mà với xương rồng đã trở thành quen thuộc bình thường! xưong rồng lúc này chỉ được mọi người xem là một loại cây kiểng đỡ phải chăm sóc và tưới nước! Việc này cũng phải thôi vì đặc tính chịu khô hạn, xương rồng vẫn kỳ diệu sống mãi với lượng nước dự trữ trong thân. Ở các vườn xương rồng lớn trên thế giới, điều kiện môi trường sống được giữ y nơi xương rồng sinh trưởng. Hai nguồn năng lượng lớn nhất mà xương rồng rất cần là ánh sáng và nhiệt độ được đảm bảo tối đa.}

      _{Còn ở các vườn nhà? Xương rồng tại những nơi này thường phát triển không đều vì không đảm bảo được điều kiện sinh thái cần thiết cho giống thực vật này.}

      _{Như đã nói vì nguồn năng lượng thứ ba là nước thì nay đã được dự trữ, nên xương rồng rất ít cần nước, và vì vậy rễ không cần thiết phải phát triển cho khỏe, cho lớn để làm gì? Và một phần là do đã giảm thiểu sự thoát hơi nước nên lực hút được tạo nên qua động thái này cũng làm cho rễ giảm thiểu diện tích hút! Do đó nếu có một lượng nước quá lớn thường xuyên úng ngập, xương rồng sẽ bị vỡ các tế bào mà gây úng thối. ( nếu phần thối này nằm phía dưới thì chúng ta có thể cắt bỏ và giữ lại phần tươi tốt, xương rồng sẽ tạo ra một cá thể mới từ phần này với những năng lượng dự trữ).}

      _{Ở điều kiện thời tiết nước ta, nếu chịu đựng một mùa mưa bão chắc chẳng còn một cây xương rồng nào sống nổi. Ngay cả Opunctia nếu còn nhỏ cũng có thể thối như chơi!}

      _{Nếu trồng ít thì có thể dời chậu, đem vô đem ra, nhưng trồng nhiều thỉ phải che chắn thôi, dĩ nhiên là bằng màng lọc PC ( để đảm bảo hai nguồn năng lượng còn lại là ánh sáng và nhiệt độ) lỡ bị thối thì cắt bỏ phần ung thối trồng lại hoặc ghép lại.}

      _{Tuy vậy cũng có một số xương rồng ít bị( chứ không dám bảo là không bị). Phần lớn các loài có vỏ sáp cứng như Ferro, Mélo, Gyno… sẽ bị loại. Nhưng mưa rồi nắng, nắng rồi mưa sẽ làm lớp sáp này bị nám, mang sẹo, hóa gỗ trông xấu đi.}

      _{Hiểu nhiều về xương rồng thì chăm sóc, nuôi trồng cũng dễ nhiều. Tuy không tạo được môi trường sống tốt cho xương rồng nhưng hiểu nó ta cũng tránh được những điều mà xương rồng không chịu!!! Chúc các bạn có một vườn xương rồng đẹp!.}

                                                _{Bài: Hồ Tuấn Kiệt}