Cy mọng nước

( Plantes Succulentes)

                                                                      Hai Quang sưu tập       

 

Ni đếm xương rồng l người chơi nghĩ đến cy mọng nước v xương rồng l loại cy mọng nước, do đ cc hội v cc cu lạc bộ trn thế giới, cc ti liệu khoa học về xương rồng đều đề cập đến cy mọng nước (Cactus & Plantes succulentes).

 

            Cy mọng nước l loi thực vật tch lũy một lượng nước lớn, gip cy sống v pht triển lu di trong điều kiện kh hậu kh, nắng nng. Với dự trữ nước cy c hnh dng đặc biệt mập mạp, trn trĩnh nn được nhiều người yu thch sưu tầm dng lm cy cảnh. Tất cả cc cy mọng nước đều c 3 khả năng: Khả năng ht nhanh nước khi c cơn mưa, khả năng ny rất cần thiết cho cy ở những vng t mưa, c nơi hng năm lượng mưa dưới 100mm; khả năng thứ 2 l dự trữ nước hấp thụ được ở nhiều bộ phận khc nhau, ty loi, như ở l (Agave, Aloe, Cotyledon, Lithops) ở thn (xương rồng, Stapelia, Euphorbia) ở rễ (Adenium), cuối cng l khả năng tiết kiệm nước dự trữ, giới hạn tối đa sự mất nước, gip cy tồn tại lu di trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khả năng thứ 3 ny tạo ra nhiều biến đổi cấu trc của cy gip giảm sự mất nước: c loi khng c l hoặc l rất t v nhỏ, c loi thn được bao phủ một lớp sp trắng hoặc xanh gip phản chiếu nh sng mặt trời, c loi c nhiều gai hoặc lng tơ gip che bớt nh nắng, c loi pht triển thnh cụm gồm cy mẹ v rất nhiều cy con để che chở cho nhau, c loi thn vi su trong đất nhờ sự co rt của rễ khi trời qu nắng nng, sau cng l phần lớn cy mọng nước hoa thường nở vo ban đm. Thế giới cy mọng nước ở trn 20 họ ( famille) với 12000 loi (espece) khc nhau. Ngoi họ xương rồng (Cactaceae), những họ lớn khc l:

 

            - Họ thuốc bỏng (Crassulaceae): Tiu biểu trong họ ny l cc loại Lin đi (Cotyledon, Echeveria, Graptopetalum, Sedum) với ;l dy mọng nước xếp thnh hoa thị, cụm hoa mọc ra ở nch l trn cuống chung di v cc loại trường sinh (sống đời Kalanchoe).

 

            - Họ thin l (Asclepiadaceae): Trong đ c nhiều loại Stapelia, hoa rất lớn v đẹp, c mi đặc biệt thu ht cn trng.

 

            - Họ Tha (Agavaceae): Cy c nguồn gốc từ Mehic, l hnh gio, mp c răng, thon nhọ ở đỉnh v c gai, cụm hoa trn một cuống chung, mập, thẳng đứng, c loại cao trn 5m. Cc loại c l đặc sắc thường được trồng cảnh l: Agave cantula, Agave angustifolia.

 

            - Họ L hội (Asphodelaceae) : Tiu biểu l cy L hội (Nha đam Aloe vera) trồng lm cảnh v lm thuốc, L hội mỏ kt (Aloe varietaga), L hội vằn (Aloe Macutala), cc loại Mng rồng(Haworthia) cũng rất đặc sắc với l hnh tam gic nhọn mập, hoa nhỏ dạng ống, cụm hoa trn một cuống di.

 

            - Họ Bồng bồng (Dracenaceae): C nguồn gốc từ cc cy ở chu Phi, chu nhiệt đới (Ấn độ, Xrilanca). Thn mọc thnh bụi, sống lu năm, l hnh tam gic, cụm hoa dạng bng trn cuống chung mập. Cy lm cảnh phổ biến l Lưỡi cọp vằn (Sanseviera trifasciata), Lưỡi cọp xanh (Sanseviera zeylanica), Lưỡi cọp xanh mp vng (Sanseviera laurentii), Lưỡi mo (Sanseviera hahnii), ng voi (Sanseviera cylindrica).

 

            - Họ Thầu dầu (Euphorbiaceae):  Đy l một họ lớn với hơn 5000 loi, hnh dng phong ph đa dạng, c loi rất giống với xương rồng. Đặc điểm chung l cy c nhựa mu trắng đục. Được ưa thch nhất l cc loi Euphorbia milii m điển hnh l cy Bt tin, c nguồn gốc từ Nam chu Phi (Đảo Madagascar) du nhập v trồng nhiều ở Thi Lan, trong vng 10 năm trở lại Bt tin được trồng nhiều ở Việt Nam m Đ Nẵng l một trong những trung tm lớn. Hoa Bt tin rất nhiều mu, nở thnh chm 8, 16, 24, 32 ci: mu sắc đẹp v lu tn.

 

            - Họ Trc đo (Apocynaceae): Tiu biểu l cc loại sứ Thi (Adenium) với thn ngắn mập, dng đặc sắc, hoa nhiều mu.

 

            - Họ Dứa (Bromeliaceae): Cy c nguồn gốc từ Braxin được gy trồng lm cảnh đẹp ở nhiều nước nhiệt đới, l thun di, phiến vặn vẹo, mp l c răng cưa nhỏ, nhiều mu sắc, c vằn hoặc c đốm rất đẹp. Cụm hoa thường mu trắng ở giữa đm l.

 

            - Họ Nng đế (Nolinaceae): Tiu biểu l cy Nng đế (Beaucarnea recurvata Chn voi) c nguồn gốc từ Mexico được gy trồng lm cảnh chủ yếu ở cc tỉnh pha Nam Việt Nam, thn mảnh phnh rộng ở phần gốc thnh một đế lớn hnh cầu, l di mảnh rất nhiều xp st nhau v tỏa trn, cong ra ngoi. Cy c dng đẹp.

 

                                                                                    Bi: Ng viết Ph