Hoa Hoàng Lan

                                                                     Hai Quang sưu tập

 

 

            Trong một đời người, hỏi ai không thích chơi hoa? Thiên nhiên đă ban tặng cho ta những bông hoa tuyệt vời, mỗi bông hoa mang sắc màu và hương vị khác nhau, không hoa nào giống hoa nào. Nhưng tựu chung đă là hoa dù quí phái đến hoang dại vẫn đều gọi là hoa và ai đó đem chúng ra để so sánh th́ hăy nhớ rằng: “mọi sự so sánh đều là khập khiểng”. Riêng với tôi từ tấm bé, dù đi vào nơi chiến trường ác liệt, nay dù mái đầu đă điểm bạc, trong tôi luôn tôn thờ loài hoa hoàng lan. Không phải v́ hoa hoàng lan đẹp sặc sỡ, quư phái mê hồn như những bông hoa thời đổi mới đắt tiền bây giờ, mà tôi mê hoàng lan bởi nhà tôi có cây hoàng lan đă hơn trăm tuổi và ngày nào tôi cũng đi về dưới bóng mát của hoàng lan, mùi thơm của hoàng lan d́u dịu, mát ngọt đến năo ḷng. Cứ sang tiết tháng 3, tháng 4 âm lịch, cây hoàng lan trước nhà tôi ở giữa làng lại trổ bông, đưa hương thơm ngào ngạt khắp xóm. Từ cổ sơ, hoàng lan vẫn là loài hoa được dâng cúng đầu bảng của người Hà Thành, cánh hoa chín ngả màu vàng đung đưa mềm mại như bàn tay Phật. Chiều chiều bà tôi lại bảo con cháu lấy sào hái cho bà vài trăm bông để bà đem gói với hoa ngâu, hoa hồng, thiên lư… thành một gói rồi đem lên phố bán. Bà tôi kể: con gái làng hoa “ăn cơm nửa bữa, ngủ nhà nửa đêm”, một đời người của đàn bà, con gái làng hoa có lẽ cũng không nằm ngoài câu ca cổ đó. Bà tôi thấm thía những nỗi niềm gần 70 năm trước đây, khi c̣n là một cô bé tóc bỏ đuôi gà, cũng như hàng trăm cô gái làng hoa một thuở, theo bà, theo mẹ ra vườn trồng hoa, ngắt hoa, lon ton chạy theo mẹ ṭng teng đôi quang gánh đem hoa lên phố bán, nét mặt ngây thơ hồn nhiên đến kỳ lạ. Sau mỗi buổi theo mẹ đi chợ cô bé lại được mẹ mua cho con ṭ he, hay cái bánh đa rắc vừng vừa thơm vừa che nắng trên đường về. Bây giờ ở tuổi gần 80, mái tóc bà bạc phơ nhuộm màu sương gió, vậy mà bà tôi vẫn c̣n đi chợ bán hoàng lan, kể ra cũng hiếm hoi lắm. Thật thà mà nói gia cảnh nhà tôi bây giờ cũng thuộc diện kha khá trong làng, con cháu phương trưởng đàng hoàng, ai nỡ để bà chịu cảnh bươn chải sớm hôm như những ngày xửa, ngày xưa. Thế nhưng bà tôi vẫn nhúc nhắc cố giữ lấy nghề tổ, bà vẫn nhớ nghề bán hoa, nhớ cảnh nhớ người nên cứ nhẩn nha mẹt hoa cúng, sớm sớm rong ruổi trên phố, để bán hàng là phụ, mà là để tṛ chuyện với các bà khách quen đă từ trên nửa thế kỷ nay là chính. Không biết nhờ những bước chân đi đều đều từng ngày trên đường phố để bán hoa, hay gánh hàng hoa và mùi thơm của hoàng lan mà sức khỏe của bà luôn ổn định, tồn tại cùng mưa nắng sớm trưa. Những gia đ́nh ở phố hoa sáng mai trở dậy ra mở cửa là đả thấy trước sân nhà treo sẵn gói hoa cúng của các cô hàng hoa, trong đó có gói hoa bà tôi. Năm tháng đi qua cuộc đời những cô hàng hoa, hệt như những chiếc lá gói vào trong ḷng những bông hoáng lan, gói hoa nhẹ lâng lâng là thế mà bền chặt thắm đượm vô cùng. Vào hôm mưa dầm bà không đi được chợ, ḷng bà như đượm buồn. Những hôm như thế bà thường kể cho các cháu về những người con gái làng hoa ngày xưa đi bán hoa. Bà kể: “Lên tám bà biết quảy quang gánh lên vai, trở thành cô gái bán hoa, lên mười bà đă đem hoa ra chợ để bán, bà có một quán bán hoa ở bờ hồ, cho măi đến khi tuổi cao bà mới bỏ ngồi một chỗ, mà gánh hoa gói để cúng đi bán rong, nhiều nhà ở nội thành coi bà như người thân, rằm mồng một không thể thiếu gói hoa cúng của bà đưa đến, hoa cúng của bà tươi tắn và thanh khiết, đặc biệt có hoàng lan nên có tài có lộc”. Nghe bà kể câu chuyện về cuộc đời bán hoa th́ không biết bao giờ hết, vui có, buồn có, nhờ hoa hoàng lan nói hộ để bà lấy được ông tôi, thuở hai người trai tài gái sắc bên bờ hồ… Bà tôi vẫn giữ được chiếc áo năm thân màu gụ, cùng chiếc thắt lưng lụa màu mỡ gà. Vào ngày rằm mồng một bà lại đem áo ra mặc, bà vận chiếc áo khéo léo như thời con gái, tay vẫn nhanh thoăn thoắt, luồn chiếc thắt lưng vào vạt áo, bà với chiếc nón làng Chuông đội lên đầu, rồi cuối xuống bê mẹt  hoa hoàng lan, đung đưa đi ra ngơ, cái dáng đi của bà không mềm mại như thời con gái, nhưng phía sau lưng bà vẫn hiển hiện lên vóc dáng cô gái làng hoa từ thuở xa xưa. Tôi nh́n theo bà, h́nh ảnh của cô gái làng hoa một thời nổi danh qua các tác phẩm văn học những năm 30 – 40 thế kỷ trước, giờ đây đă hun hút xa mờ trong quá văng, một quá văng xa xôi nhưng biết mấy tươi đẹp thanh b́nh và yên ả. Làng hoa của tôi giờ đây đâu c̣n những con đường lát gạch nghiêng nghiêng chạy quanh co khắp làng trên xóm dưới, đâu c̣n không gian thấm đẫm hương hoa, xanh tươi sắc lá, những cây hoàng lan hoa nở vàng thơm phức dần dần tàn lụi để lại sự tiếc nuối đến mỗi người dân làng hoa. Đất vườn đang biến thành những biệt thự sang trọng hiện đại, thi thoăng chỉ c̣n lại một vài mảnh vườn cỏn con, bị che khuất bởi những ngôi nhà cao tầng, loi nhoi vài luống hoa cố làm đẹp cho đời. Hôm nay đứng dưới gốc hoàng lan già cỗi, tôi biết bà tôi sẽ chẳng thể măi măi đưa hoa của hoàng lan đi đến mọi nhà. Có thể một chiều nào đó hoàng lan cũng phải từ giă những tia nắng hoàng hôn, những tia hồi quang chói chang song rất đỗi mong manh để trở về cùng cát bụi. Bao giờ Hà Nội lại có những cây hoàng lan tươi trẻ, cứ đến độ tháng ba , tháng tư âm lịch lại trổ hoa thơm ngát làng trên xóm dưới.

 

Bên cánh

 Hoàng lan

 

Túp lều nép mé triền mơ

Sáng hồng chiều tím mây thơ thẩn hoài

Ḷng say cảnh một góc trời

Ngắm hoàng lan nở lắng lời tuyệt nhiên.

 

Dưới thềm hương

 

Ngọc Lan xưa em trồng

Cánh nơn nà như tuyết

Hoàng lan xưa anh trồng

Cánh vàng chen lá biếc

 

Đầy thềm vương ngát hương

Trăng khuya lồng kư ức

Con chim nào tỉnh giấc

Kêu mấy tiếng mơ màng

 

Xa nhau em có biết

Năm tháng buồn lê thê

Vườn xưa hoa nở hết

Hương hoa cứ thoảng về

 

  Bài: Minh Nguyệt