|
Câu hỏi giữa… “vương quốc Cái Mơn” Hoàng Thoại Châu
H́nh trong báo mờ quá, chúng tôi xin thay bằng h́nh khác. Dễ chừng cũng đă 15 – 20 năm qua, càng về sau hai tiếng Cái Mơn càng được gọi đến với tất cả sự tin cậy và thân quen theo cùng các loại giống cây… Và, hai chữ Cái Mơn càng xuất hiện nhiều hơn trên các bảng hiệu, các mẫu quảng cáo không chỉ ở đồng bằng sông Cửu Long, miền Đông, Tây nguyên mà c̣n ở nhiều tỉnh miền Bắc… Trên những nẻo đường đi t́m thực tế… Cái Mơn, tôi đă hỏi về tỉ lệ khách chọn cây giống, bà chủ dựa kinh doanh Bảo Định (Xuân Lộc, Đồng Nai), không hề suy nghĩ, trả lời: “Gần 100% người mua chọn giống sầu riêng, măng cụt, chôm chôm của Cái Mơn”. Và thú vị hơn có lẽ là thái độ của chị bán hàng tại “chợ sầu riêng” trên đường Nguyễn Tri Phương, Q.5, Tp. HCM. Khi tôi hỏi: “Có sầu riêng Thái Lan không vậy chị?”, chị liền hỏi ngược: “Tại sao anh lại t́m hàng Thái?”. “Nghe nói nó ngon”. “Nếu chỉ mới nghe nói th́ anh nên ăn sầu riêng Cái Mơn của ta”. Đoạn chị bê một quả khá to và nói lời mời. Tôi sử dụng chút hiểu biết vừa mới học lóm, hỏi: “Đấy là giống monthong?”. Nâng quả sầu riêng lên ngang mũi, chị nói: “Nhưng với khía này và nhất là mùa này th́ chỉ có cơm vàng hạt lép Chính Hóa mới có thôi”. Tôi nói lời cảm ơn và vừa quay lưng đă nghe chị nói với theo: “Hàng xịn của Cái Mơn đấy. Bây giờ chỉ có cụ mới đi t́m hàng Thái thôi”. Biết là ḿnh đă bị mắng nhưng tôi lại nghe vui, bởi có lời xác nhận nào về chiều cao của một thương hiệu có thể thật hơn thế. Thương hiệu Đến bây giờ tôi vẫn chưa biết chiều dài cuối cùng của kênh Chợ Lách, con kênh như cái gạch nối giữa sông Tiền và sông Hậu, là bao nhiêu. Bởi theo anh Hà Hữu Ái – một cán bộ bảo vệ thực vật lâu năm của huyện – th́ “nghe nói chừng mười cây số hơn”. C̣n chú lái tàu th́ cho rằng “ít nhất cũng phải…chín cây”. Riêng anh Sáu Cược th́ cười khà khà: “Bao nhiêu cũng được, nhưng điều chắc chắn là dọc hai bên bờ của con kênh mang dáng dấp “trên bến, dưới thuyền” ấy có cả thảy 49 cửa để ăn hàng”, rồi anh nhấn mạnh: “Nghĩa là b́nh quân một cây số của mỗi bên bờ có hơn ba bến neo thuyền. Thế mới biết dân miệt nầy sống với nghề sản xuất cây giống cao cấp, không thiếu loại nào”. Tôi hỏi theo kiểu bài bản: “Vậy anh Sáu cho biết nguồn nguyên liệu bà con ḿnh đă nhập từ đâu không?”. Anh nông dân chính hiệu Cái Mơn trả lời với giọng hóm hỉnh: “Cha” nhất thiết phải là dân của đất nầy, c̣n “mẹ” phần lớn mang quốc tịch Thái, rồi anh giải thích: “Cha” là hạt giống địa phương, c̣n “mẹ” là mô hoặc mầm nhập từ giống đặc chủng và mới nhất của Thái. Tôi lại hỏi: “Nghe nói các nghệ nhân Cái Mơn đă tạo được mùi hương đặc biệt của quả?”. Sau một chút suy nghĩ anh Sáu Cược nói: “Chỗ đó ông phải hỏi các cao thủ Chín Hóa, Chín B́nh, Sáu Ri… những người đă sinh ra các giống sầu riêng cơm vàng hạt lép và chôm chôm to, tróc, ngọt như đường phèn. Lát nữa vào vườn ông sẽ thấy… C̣n mùi hương và độ béo, nghe nói dân sành ăn Sài G̣n đă mê hơn hàng xịn của Thái Lan”. Tại cơ ngơi của ông Bảy Tất, chúng tôi được vào thăm vườn cây “đối chứng”. Đến lúc này tất cả đă không c̣n ngạc nhiên với các giống sầu riêng mà rất bất ngờ với các cây ổi xá lị không hạt và các cây vải thiều. Cứ như lời giới thiệu của ông Bảy th́ các cây được đứng ở đây là “cây mẹ”. Từ cây mẹ, các cây giống đầu ḍng sẽ ra đời và đi khắp cả nước. Một nghi vấn: “Giống vải thiều cũng được sản xuất tại đây?”. Ông Bảy Tất cười hiền khô: “Đă nhiều năm rồi mà”. Chưa thành danh như Chín Hóa, Sáu Ri, Chín B́nh, nhưng những người “đă theo nghiệp cây giống” như ông Bảy Tất đều chăm chỉ t́m ṭi để tạo cho được một dấu nhấn “đặng không bị trôi ra ŕa” của ḍng chảy Cái Mơn, như anh Sáu Cược đă tâm sự. Đó là lời giải thích của việc tuy rất khó t́m trên bản đồ địa lư hành chính của huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, nhưng Cái Mơn gần như đă được cả nước biết đến. Mỗi năm “vương quốc” này không chỉ sản xuất ra và cung cấp cho cả nước trên dưới 26 triệu cây giống mà c̣n từng bước h́nh thành “ngân hàng cây ngon” ngay giữa ruộng đồng sông nước. Có nhiều cách gọi về Cái Mơn, nhưng trong chuyến trở lại vừa qua tôi đă rất vui sướng khi bất chợt đọc được bốn chữ “vương quốc Cái Mơn” viết khá kiểu cọ bằng than bếp trên thành một chiếc ghe máy chở đầy cây giống, chạy ngược chiều với chiếc tàu chở chúng tôi. Làm sao có thể không gởi một lời cảm ơn đến bàn tay cầm viên than viết nên “bốn chữ vàng” ấy. Câu hỏi Trên đường rời thị trấn, khi đoàn chúng tôi chuẩn bị rẽ vào con đường đất nhỏ để đến thăm mộ cụ Trương Vĩnh Kư th́ anh Sáu Cược lại xuất hiện. Anh chủ động vào chuyện bằng câu hỏi giống như… cú sút trực tiếp: “Nếu viết, lần này ông sẽ viết ǵ về Cái Mơn?”. Tôi trả lời: “Đại loại là… Cái Mơn, vương quốc của cây giống”. Tưởng anh Sáu Cược vui, té ra lại thấy anh rầu rầu, nói: “Viết vậy cũng đặng nhưng uổng quá… Có một điều tụi này rất muốn nói, thế mà không hề nghe ông hỏi”. Tôi giật ḿnh, hỏi nhanh: “Điều ǵ?”. Chậm răi, anh Sáu Cược nói: “Đời sống của những người làm nên vương quốc”, rồi anh bày tỏ… nỗi niềm: “Ngó vậy chứ thân phận của những người làm ra cây giống hoàn toàn không khác mấy với những người anh em đến các điểm bán để mua cây về trồng. Một đằng t́m ṭi, học hỏi để làm nên cây giống độc đáo, c̣n một đằng trồng, chăm bón tỉ mẩn để có được những quả đẫy đà, nhưng suy cho cùng, cả hai đều là nông dân. Mà đă là nông dân th́ y như rằng mua cái ǵ cũng rất đắt, từ phân bón, thuốc trừ sâu đến manh áo, tấm quần, gói trà… và bán bất cứ thứ ǵ ḿnh làm ra cũng đều rất rẻ. V́ thế tui phải chạy theo để nhờ ông hỏi một câu thôi: Đến bao giờ nông dân mới hết chịu cái cảnh ấy, vậy ông?”. Trích báo tuổi trẻ Chủ nhật 06.8.2006.
|
