CÁI MƠN  và ...

NHỮNG CÂY CHUYÊN DÙNG CHO CÔNG TRÌNH

Phổ biến tại Cái Mơn

Giống cây tháp ăn trái ngày nay gần như đã bão hòa.

Hoa kiểng nhiều nơi bắt đầu sản xuất nhiều hơn Cái Mơn vì có lợi thế đất rộng.

Cái Mơn bắt đầu chuyển sang xuất cây chuyên dùng cho công trình. Nhiều hộ đã chuyển lên doanh nghiệp cây trồng và hoa kiểng. Nhiều loại cây mới đựơc nhập hạt từ Đài Loan, Thái Lan, Singapore và cả những việt kiều gởi hạt giống về cho bà con từ nhiều quốc gia.

Chúng tôi xin giới thiệu một ít loại thường được sản xuất nhiều:

          1. Các loại cau:

Hàng cau tua trước cổng chính nhà thờ Cái Mơn		+ Cau Vua
		+ Cau Hoàng Hậu
		+ Cau Đuôi Chồn
		+ Cau Sâm-banh (Champagne)
		+ Cau Goal
		+ Cau Bụng
		+ Cau Bụng Pháp
		+ Cau Vàng
		+ Cau Đỏ
		+ Cau Tua
		+ Cau Sẻ (giống cây đủng đỉnh)
	.	+ Cau Hồng Phúc (Mã Lai)
		+ Cau Tứ Quí
		+ Cau Tam Giác
		+ Dừa Quốc vương
		+ Chà Là Ga Mi
		+ Cau Hawai
		+ Cau Tiểu Trâm
		+ Dừa Rôbin
		+ Thiên Tuế Nam Mỹ

          Các giống cùng loại: Kè

		+ Kè Nhật
		+ Kè Pháp
		+ Kè Bạc
		+ Kè Bạc Đài Loan
		+ Kè Bạc Mỹ
		+ Cọ Dầu
		+ Thốt Nốt
		+ Kè đỏ
Kè Nhật

            2. Các loại cây cảnh:

	+ Bàn nhớt
	+ Osaka vàng  và  đỏ (hoàng hậu)
	+ Hoàng Nam
	+ Cây Viết
	+ Cây Si và Gừa
		Hoàng Nam

                    + Trắc Bá Diệp

	+ Trắc Italy tròn và nhọn
	+ Vạn Niên
	+ Mai (tháp đủ loại)
	+ Liễu Rũ
	+ Cây Phượng
	+ Cây Liêm
	+ Sò Đo Cam
	+ Bằng Lăng
	+ Mai Chuỗi Ngọc
Thiên Tuế

                    + Sứ Ngọc Lan

          3. Kiểng gốc :

          4. Lá công trình :

		+ Dạ Lan Thanh
		+ Oai Hùng
		+ Đại Phú
		+ Hoàng Phú
		+ Danh Dự
		+ Sao Sáng
		+ Ngân Đình
		+ Huy Hoàng
		+ Bạch Mã Hoàng Tử
		+ Bao Thanh Thiên
Nhiều loại xương rồng		+ Cung Điện Hoàng Hậu
		+ Trẩu Bà (đỏ, vàng)
		+ Trúc Bách Hợp
		+ Hòn Ngọc Viễn Đông

                    + Kim Phát Tài

Hoa được tượng trưng cho nữ tính :

Kiểng cổ quý bao giờ ở gốc cũng có rễ bắt chéo hình chữ nữ.

Ngày nay giới trẻ nghĩ ra cách cắt những cây ăn trái gốc to, bứng đem vào chậu (tiếng chuyên môn gọi là đôn cây) tạo thành nhiều dáng đẹp và đắt giá.

Phát biểu kiểu « nông dân » : Cô gái lọ lem lên thành phố, trang điểm, ăn diện đẹp, ở biệt thự, đi xe hơi… tự nhiên trở thành người đẹp ngay. Đẹp hơn cả những cô gái gốc thành phố. Đó là con đường đi lên của rất nhiều cô gái nông thôn thời nay…

          Cây cỏ ngoài rừng là đồ bỏ. Bứng đem vào chậu thì thành kiểng, thành hoa. Hoa được nuôi trong chậu càng đẹp, càng xinh hơn.

          Chưng kiểng kê trên đế cao trông sang hơn. Giống như cô gái mặc đồ đẹp phải mang giày cao gót. Cây nào cũng tạo thành kiểng được nhưng phải biết tạo dáng, cắt tỉa ; như cô gái còn phải học cách ứng xử duyên dáng.

          Cây cảnh phải chịu cắt xén lâu ngày lâu năm để trở nên cây quý. Cô gái phải khiêm nhượng hiền từ, cố gắng học hỏi mới sang.

          Một rừng hoa, hoa nào cũng như hoa nấy. Một trăm chậu kiểng trong vườn, gốc nào cũng như gốc nấy.

          Những gốc kiểng độc đáo phải để đúng nơi và được người hiểu biết giải thích mới có giá trị. Cô gái đẹp, học giỏi, con nhà giàu hòa mình giữa chợ đời trên đường phố thì cô nào cũng như cô nấy. Cô phải biết giữ thể diện, giao lưu với người sang, kẻ đạo đức thì mới có tương lai.

          Chăm sóc hoa là một nghệ thuật. Hoa bị vùi dập là tai nạn lớn. Thân liễu yếu nhớ đó mà canh phòng.

Liễu rũ trong sân nhà thờ Cái Mơn   Có 2 loại liễu :   Lá nhỏ và lá to. (Cây trong ảnh lá nhỏ.) Người ta hay trồng liễu (saule pleureuse) trong đất thánh (nghĩa trang). Loại này trồng ven bờ ao, bờ sông để lấy bóng rũ xuống mặt nước rất đẹp.   Loại liễu lá nhỏ trồng ở các công viên, sân nhà.   Tại Cái Mơn gầy giống liễu này bằng cách chiết cành.

Góp ý trong việc trồng cây cảnh

          1. Chậu cảnh

          Kiểng đẹp trồng chậu đẹp. Chậu có nhiều loại, nhiều kiểu, nhiều cỡ, nhiều màu. Trồng kiểng phải lựa chậu hài hòa với dáng cây : cây cao trồng chậu sâu, cây thấp chậu cạn. Đối với thế của cây, như thế trực trồng đứng thẳng, thế xiêu trồng nghiêng, thế thác đổ trồng nằm...

          Chậu xưa, rất đẹp, màu sắc không còn như trước nhưng rất độc đáo, có chạm những hình nổi như trích truyện tàu. Phải nắn bên ngoài rồi mới vô, rất đẹp như hoa mẫu đơn, Lữ Bố Điêu Thuyền… Sau này có khuôn mới ra hàng loạt « ba ông Phước Lộc Thọ », « Bát Tiên », « Tùng Hạt », « Khổng Tử thần đồng », « Tứ mã », « Tam Dương »… và có nhiều câu chữ nho rất có ý nghĩa như : « Lam Quế đằng phương », « Tùng Hạt diên niên », « Vinh hoa phú quý », « Lưỡng long tranh châu », « Mã đáo thành công ». Nước men xanh bóng, hoặc vàng cam với nhiều hoa văn rất lạ ; vành miệng cắt bằng hoặc dún tai bèo rất khéo.

          Chậu có giá kê, giá kê bằng gỗ tiện, gốc cây khô có hình dáng đẹp, nhiều đôn xưa bằng sành sứ, kiểu dáng, màu sắc đẹp như đôn lá cải, đôn tứ quý, đôn lục giác, kê chậu kiểng đẹp.

Nhưng cây kiểng đẹp cần có bộ rễ đẹp, khi trồng phải kéo bộ rễ xòe ra khỏi miệng chậu, mới cân đối được giữa bộ rễ, thân gốc và tán lá. Dáng cây như cây nọc chôn xuống đất thì không có giá trị gì. Muốn cho cây có đủ ẩm độ, lúc mới trồng, chúng ta đắp phủ đất lên trên bộ rễ, khi cây sống mạnh mẽ, moi bỏ từ từ đất trên miệng chậu ra.

2. Khay Dĩa

 Khay dĩa là những chậu, những mâm thật trẹt, lớn có, nhỏ có, dùng để trồng cây kiểng theo điệu bonsai, lùn thấp, nhưng không phải là cây con.

Làm sao thu gọn cây cổ thụ vào trong một cái khay, một cái dĩa nhỏ được ?. Nhiều cây kiểng cả trăm năm trồng trong một cái khay, cái chậu rất nhỏ, có vóc dáng tán lá đẹp. Khay dĩa có thể tích rất nhỏ, đất trồng không được bao nhiêu ; nếu trồng cây con trong khay, trong dĩa, thì năm mười năm cây đó mới cao được vài tấc, mới thành bonsai có dáng đẹp, muốn thành cây cổ thụ phải đợi đến vài mươi năm, cây mới thiệt là bonsai đạt yêu cầu, thân xù xì lồi lõm, rễ ngoài ngoằn ngoèo, nổi lên mặt khay mặt dĩa, cành lá uốn theo kiểu thiên địa nhân, hoặc tứ diện để trang trí trong phòng khách… Có nghệ nhân muốn đốt giai đoạn nuôi trồng, nên tìm những cây rừng nào có dáng đẹp, cây kiểng vừa ý, bứng về trồng vô khay vô dĩa làm bonsai, phải vô đi vô lại nhiều lần, từ khay to qua khay nhỏ, cắt tỉa bớt bộ rễ, cành lá mới tạo được cây bonsai vừa ý.

Tuy nhiên cây bonsai có quy định của nó, phải đầu voi đuôi chuột, không được mất ngọn, phải đúng kích thước, không quá cao, phải là cây cổ thụ, thân cong queo lồi lõm, nên các nghệ nhân phải uốn tỉa chăm sóc công phu, làm lão hóa… thật công phu. Khi thành công, được một cây bonsai đẹp thì vui sướng vô cùng, ngắm nhìn mãi không chán.

3. Chiết cành

Phương pháp nhân giống cây mà vẫn giữ được đặc tính của cây mẹ, nhất là cây ăn trái ra quả

Vật liệu chuẩn bị : Rễ lụt bình rửa sạch phơi khô, hoặc xơ dừa mục

Chọn lựa nhánh khỏe mạnh không quá non cũng đừng quá già, cắt 2 vòng chung quanh chỗ muốn chiết cách nhau từ 3 đến 5cm, tách khoanh vỏ, cạo thật sạch vỏ còn sót. Ba ngày sau chỗ cạo vỏ khô, lấy rễ lụt bình hay xơ dừa mục thắm nước đáp chung quanh chỗ cắt vỏ, to nhỏ tùy loại cây. Cây ăn quả to bằng cổ tay, bắp chuối ; hoa kiểng chỉ bằng ngón tay ngón chân. Dùng miếng nilon trong bọc bên ngoài, lấy dây buộc chặt hai đầu đừng cho nước thấm, không cần phải tưới. Hoa kiểng trong một tháng, cây trồng 2-3 tháng thì chỗ chiết ra rễ mạnh, cắt đem trồng được. Nhớ tưới bầu trước rồi mở bao nilon ra. Cắm cây đỡ nhánh tránh lay động cho khỏi đứt rễ non. Cắt bớt đọt và lá non để cây bớt thoát nước. Nếu cần che nắng một thời gian.

Ngày nay có loại thuốc kích thích cho rễ ra nhanh hơn.

4. Bứng cây

Bứng cây trồng giúp ta có ngay một cây vừa đẹp vừa to theo ý thích.

Dùng cuốc xẻn đào sâu chung quanh gốc, gặp rễ thì cưa thật ngọt tránh dập rễ. Danh bầu đất tròn và gọt từ từ cho nhỏ lại vừa tầm tay và vừa sức của cây. Đào sâu một bên để cắt đuôi chuột. Ôm hoặc khiêng lên nhẹ nhàng, lấy bao bó bầu đất lại buộc bao vào thân cây thật chặt, cắt bớt đọt lá nhánh không cần thiết rồi chuyển đi.

Cây to có khi phải bứng 2-3 lần: lần 1 đào nửa vòng cắt rễ rồi lấp đất lại ; vài tháng sau đào phần còn lại rồi đứng hẳn lên. Cây có rễ non an toàn hơn.

(Viết theo kinh nghiệm của một thanh niên Cái Mơn)